Sápmi |

Guldal jiena: Deanuleagis gártejit dál mo duolvačázit váikkuhit Deanu čázadahkii

Tana River II -čielggadanfidnus leat mielde Ohcejoga, Kárásjoga ja Deanu gielddat.

nainen lumimaisemassa jokilaaksossa
Anna-Liisa Pälvilä rávve olbmuid bázahusčáziid gieđahallamis Ohcejogas. Govva: Aino Kiljo

Tana River II -fidnus lea oaivil čielggadit dan man dilis giddodagaid, sihke dáluid ja astoáiggevisttiid bázahusčáziid fuolaheapmi lea. Oaivil lea fidnet ortnegii vuosttažettiin daid duolvačáhcerusttegiid mat leat Deanu čázádaga gáttiid lahka ja mat gullet bodnečáhceluohkkái I.

– Dáppe Ohcejogas mii gártet dan, man veardde ássansajit Deanu čázádaga bálddas lasihit duolvačáhceguorpmi čázádagas ja mainna lágiin duolvačáziid gieđahallama sáhtášii buoridit. Hohpolamos dát ođasmahttindárbu lea lága mieldege gáttiid lahka ja vuosttas luohká bodnečáhceguovlluin, čilge Anna-Liisa Pälvilä, guhte bargá bázahusčáhcerávvejeaddjin Ohcejoga gielddas.

Duolvačáhcegáivvuid ja bohcciid ordnemis lea guhká hállojuvvon ja mearreáiggit leat ain sirdašuvvan. Eandalii vuorrasut olbmuin lea fuolla das, ahte man ollu ordnen sidjiide máksá.

– Dássážii leamaš dakkár jáhkku, ahte dat máksá hirbmosit. Muhto ii dat dárbbaš logiid duháhiid euroid máksit, sáhttá saneret hálbbibuige.

– Olbmot gal leat eanáš čuovvulan dán čielggadeapmái ja háliidit iežaset bealis ordnet ášši ja háliidit ahte Deatnu bisošii buhtisin, dadjá Anna-Liisa Pälvilä.

Stuorámus váilevuođat leat 1970-logus ja dan maŋŋil ráhkaduvvon ortnegiin mas leat guokte suohkudangáivvo ja das golggahanbohcci njuolga eatnamii.

– Daid gal fertešii hoahpus ođasmahttit, muittuha Pälvilä.

Čielggadeami eanaš goluid ruhtadit Interreg-doarjagiin

Norgga beale gielddaid, Deanu ja Kárášjoga, bázahusčáziid buhtistanlágádusat sihke Suoma beale Ohcejoga gieldda, Inarin Lapin Vesi Oy oamastan bázahusčáziid buhtistanlágádusat geavahit burginčázádahkan Deanu váldojoga dahje oalgejogaid. Gielddain ii leat leamaš ovttasbargu čáhceskáhppomis dahje bázahusčáhcefuolahusas.

Inarin Lapin Vesi Oy čáhcefuolahus geavaha Deanu guovllu bodne- dahje bajildusčáhceriggodagaid buhtes čázi skáhppomis.

Dán Tana River II -prošeavttas čohkkejit fámuid čielggadit dan man láhkai gielddaid gaskasaš čáhcefuolahusovttasbarggu sáhtášii nannet.

Mannan vahkus Ohcejoga, Kárášjoga ja Deanu gielddat leat gulahallan. Norgga bealde bargu lea oalle álgomuttus ain, muitala Anna-Liisa Pälvilä.

– Das leamaš dál sáhka ahte mo doppe sáhttet ávkkástallat dain gažadanbargguin ja skoviin maid mii Ohcejogas leat dahkan.

Bázahusčáhcerávvejeaddji vuordá lasi vástádusaid giddodatoamasteaddjiin.

– Mii leat sádden sullii duhát gažadeami ja bures lea mannan, ahte 40 proseantta leat vástidan. Dieđus buorre livččii jus buohkat vástidit. Áigemearri lea gal dán mánu loahpas, muhto gal dan maŋŋáge oažžu ain vástidit, ávžžuha Anna-Liisa Pälvilä.

– Dás manná vel áigi go mii bidjat loguid oktii vai oaidnit man ollu bázahusčázit buktet lasseguorpmi Deanu čázádahkii. Jus giddodat lea bodnečáhceluohká III guovlluin de gánneha vel vuorddašit bodnečáhceguovlluid riikkaviidosaš luohkkájuogu gárváneami. Ná dalle jus ii leat njuolga dat várra, ahte eanavuođđu dahje čázádat billašuvvá.

Eanet dieđut bázahusfuolahusas ja Tana River II -fidnus gávnnat dáppe.

Anna-Liisä Pälvilä rávve bázahusčáhcerusttegiid ođasmahttimis. Jietna: Jouni Aikio / Yle

Diehtojuohkimii ja rávvemii orru leamen dárbu

Fitnodatdoalli Kari Guttorm Badje-Deanus Bárššis Ohcejoga gielddas lea ráhkadahttán alcces dánáigásaš bázahusfuolahusortnega juo dange sivas, go sus lea fitnodat mii fállá idjadansajiid turisttaide ja geavahus lea eanebuš go dábálaš dálus. Su mielas Deanu luondu lea divrras iige dan galggašii bilidit duolvačáziiguin.

Kari Guttorm fitnodat gurre gáivvuid ja táŋkkaid nu, ahte su fitnodat maid eallá bázahusfuolahusain. Son lea fuomášan man ollu olbmuin lea eahpediđolašvuohta das, ahte galgágo duolvačáhcefuolahusa ođasmahttit vai ii ja man áiggis dat galgá dáhpáhuvvat.

– Guhká lea hállojuvvon ja leamaš sáhka bákku birra, ja de leat sirdán dan mearreáiggi. In dieđe leago áigi dál dievvan, árvala Guttorm.

– Livččii buorre ahte jođašedje dáluid mielde hálešteamen ja čilgemin mo leat mearrádusat, leago dárbu ođasmahttit. Sáhttet mannat vel áiggit ovdalgo buot bázahusčáhcefuolahus lea ortnegis.

Kari Guttorm dadjá dehalažžan ordnet duolvačáhcevuogádagaid, luonddu dihtege. Jietna: Jouni Aikio / Yle

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä