Sápmi |

Guldal jiena: Rájáid gidden ii goddán rádjagávpejasa movtta – "Lihkus eai leat stuorát vealggit"

Rádjagávpejas Mats Eliasson Ruoŧa Gárasavvonis lea movtta go ráját rahpasedje vahkuloahpas ja gálvu johtá fas.

Mats Eliasson
Gávpejas Mats Eliasson muitala, ahte Norgga ja Suoma olbmot fitnet oastimin sis earret earáid biergobuktagiid, snuvssa ja duhpáha. Govva: Vesa Toppari / Yle

Ráját Suomas Ruŧŧii ja Suomas Norgii rahpasedje mannan lávvardaga. Gávpejas Mats Eliasson Ruoŧa Gárasavvonis illuda go gálvu fas johtá buorebut.

– Dálhan olbmot eai olus jođe, muhto norgalaččat bohte goittot gávppašit ja ledje gal buresboahtán, dadjá Eliasson movttegit.

Son čilge, ahte Norgga ja Suoma olbmot ostet goit bohcco- ja eará bierggu, snuvssa, duhpáha, njálgosiid, juhkosiid ja guolástanbiergasiid.

Eliasson doallá gávppi ovttas etniinis ja vieljainis. Buot gálvvuin dán jagi vuovdin leamaš juo 50 prosentta unnit go diibmá seamma áiggis.

– Rádjegávpi lea muhtumin heittot, ja dán jagi mii leat fuomášan, mii dat riikkarádjá lea. Eat leat dan ovdal diehtán ja leat johtán ruossut doarrás riikkaid gaskkas eastagiid haga, hoahkala Eliasson.

Vaikko gávpi ii leatge geavvan koronaáigge seamma láhkai go ovdal, de ii Eliasson leat goit vuollánan.

– Buot gávpi lea gánnáhahtti, muhto lihkus eai leat stuorát vealggit, de unnibunge birge, bohkosa Eliasson.

Guldal gávpejas Mats Eliasson jearahallama dás. Jietna: Jouni Aikio / Yle

Snuvsagávpi jorragođii fas

Oarjja bealde rájáid rahpan goit diđii snuvsagávppi johtui joriheame olles fárttain. Snuvssain dinejit nu lobálaš gávpejasat go maiddái lobihis vuovditge.

Snuvssa geahččaledje fievrredit juoba suoli dalle go ráját ledje gitta, muitala bajitduollodárkkisteaddji Kari Hannu.

– Dat oidnui dainna lágiin, ahte máŋggalágan figgamušathan dat ledje, bohte fatnasiiguin rájá rastá. Mearit goit ledje viehka uhci, moadde duogušteami dagaimet ja soames smávva rihkusášši.

Duollolágádus lea ráhkkanan snuvsagávppi lassáneapmái ja leage čavgen bearráigeahču Suoma ja Ruoŧa rájás snuvssa njágaldahttingeahččalemiid dihte.

– Mii čuovvut dárkilabbot rádjejohtima. Olmmošjohtolat nuortarájá alde lea unnán, nuba doppe oarjjás sirdojuvvon duollodárkkisteaddjit barget ain dáppe, muitala Hannu.

Tulliylitarkastaja Kari Hannu nojaa tulliautoa vasten.
Duollolágádusa bajitduollodárkkisteaddji Kari Hannu muitala, ahte sii čuvvot rádjerasttildeami dál dárkilabbot dás duohkoge. Govva: Juuso Stoor / Yle

Ráját rahpasedje mannan lávvardaga, soitet mannat fas gitta

Mannan lávvardaga rájes leat olbmot beassan johtit friija Suoma, Norgga ja Ruoŧa rájáid badjel. Dát lea vuosttaš geardi njukčamánu beallemuttu rájes, go olbmot Sámis leat beassan johtit ráddjehusaid haga.

Ráját eai geargan leat guhká rabas. Stáhtaráđđi mearridii duorastaga 24.9. čavget mátkkoštanráddjehusaid rájáid rastá. Mátkkoštanráddjehusat ja karantenaávžžuhus bohtet ođđasit fápmui earret eará Norggas ja Ruoŧas boahtti mátkkošteaddjiide boahtte vuossárgga rájes, ja dat dárkkuha maiddái sisrádjegohcima ođđasit álggaheami.

Rádjeservošat ožžot ain johtit Suoma, Ruoŧa ja Norgga rájáid rastá. Dasa lassin duorastaga 1.10. rájes bargojohtolat Suomas Ruŧŧii lea vejolaš eaktodáhtolaš karantena ja testemiid haga.

Beaiváduvvon 24.9. dii. 14.34 stáhtaráđi varas mearrádusain.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä