Sápmi |

Guldal jiena: Sámegielddaid nuoramus ođđa gielddastivraáirras lea 23-jahkásaš Essi Lappalainen

Anárlaš Essi Lappalainen beasai Anára váldostivrii 61 jienain Guovddášbellodaga listtus, ja vuordá rabas mielain boahttevaš váldostivrra baji.

Essi Lappalainen hymyilee kameralle.
Essi Lappalainen háliida váikkuhit iežas ruovttugieldda áššiide. Govva: Ville Vaarala

Essi Lappalainen muitala, manin son vulggii Anára gealddastivrii. Jearahallan lea suomagillii. Jietna: Veikka Ritola / Yle

Sámegielddaid – Eanodaga, Ohcejoga, Anára ja Soađegili – nuoramus ođđa váldostivraáirras lea 23-jahkásaš Essi Lappalainen. Lappalainen beasai Anára gieldda váldostivrii 61 jienain Guovddášbellodaga listtus.

Lappalainen muitala, ahte vulggii evttohassan fáhkkestaga maŋimus almmuhanbeaivvi.

– Guovddášbellodaga Miia Kärnä riŋgii munnje ja dajai, ahte vuolgge mielde. Vulgen, go Guovddášbellodat lea dálonguovllubellodat ja lean ovtta oaivilis sin árvvuin, dego friddjavuođas, birrasis, fitnodatdoaimmas ja dásseárvvus.

Lappalainen lea aiddo fárren ruovttoluotta Anárii Helssegis, gos son lei lohkamin restonoman. Lappalainen ii lean beroštuvvan Helssega áššiin nu ollu, ahte livččii háliidan politihkket doppe.

– In jurddašan, ahte livččen háliidan álgit Helssegis evttohassan. Anár lea mu ruovttugielda ja háliidan eandalit váikkuhit áššiide dáppe.

Lappalainen dadjá, ahte golbma jagi Helssegis lea addán sutnje ođđa perspektiivva áššiide davvin.

– Dál máhtán atnit árvvus Anára luonddu, buorre vuođđobálvalusaid, oanehis ráidduid dearvvašvuođabálvalusaide ja maid persovnnalaš áššehasbálvaleami gávppiin, skuvllain ja dearvvašvuođaguovddážiin. Dilli lea earálágán stuorra gávpogiin.

Davvin eai leat ollu vuollái 30-jahkásaččat váldostivrrain

Stuorámus oassi gielddastivraáirasiin sámeguovllus lea badjel 50 jagi. Eanodaga áirasiid gaskamearálaš ahki lea 53 jagi, Ohcejoga 54 jagi, Anára 49 jagi ja Soađegili 53 jagi. Buot sámegielddaid gielddastivraáirasiid gaskamearálaš ahki lea 52 jagi.

Boarráseamos áirasat leat juohke sámegielddas badjel 70-jahkásaččat.

Anára ođđa váldostivrras leat njeallje vuollái 30-jahkásačča, Soađegilis guokte. Eanodagas ja Ohcejogas eai leat vuollái 30-jahkásaš áirasat. Dasa lassin Lappis eai válljen nuoraid maid Ranua, Kemijärvi, Salla, Savukoski ja Kolari gielddain.

Essi Lappalainen jáhkká, ahte áirasiid agis lea mearkkašupmi áššiin mearridettiin.

Jáhkán, ahte eallinvásáhus addá mearrádusaide iešguđetlágan geahččanguovlluid, muhto nuorra olbmuin eallindilli váikkuha sihkkarit maiddái.

Gielddastivrabargui rabas mielain

Vaikko Anára ođđa gielddastivraáirras Essi Lappalainen vulggii evttohassan vuorddekeahttá, son lea rabas mielain ja vuordá, ahte beassá oahppat ođđa áššiid.

– In mun vuordde earenoamážit eará, go ahte beasan oahppat ođđa áššiid, oahpásmuvvat gieldda doibmii ja ođđa olbmuide. Dasa lassin dieđusge beassá váikkuhit áššiide, mat stivrras gieđahallojuvvojit.

Lappalainenii deháleamos temát leat biras ja ovddasvástádus, fitnodatdoaibma ja "buotlágán buresbirgejupmi". Son dadjá, ahte daid vuođul son áigu dahkat mearrádusaid ja váikkuhit áššiide.

Boahtteáiggi Lappalainen ii leat smiehttan hirbmat guhkás, iige máhte dadjat, áigugo joatkit politihkkárin ovdamearkka dihte Suoma riikkabeivviin.

– Huh, makkár gažaldat! In gal máhte diesa vástidit vel maidige. In várra áibbas vel geahča dan guvlui, son boagusta.

Ođđa váldostivrra badji álgá borgemánu vuosttaš beaivvi. Vuosttaš čoahkkima rahpá boarráseamos váldostivrra áirras dahje juos son ii leat báikki alde, de čuovvovaš.

Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä