Sää´mjânnam

Jääʹmmemsaakk Leo Gaurilooʹffast ǩieʹzzi puk jeänmõsân looǥǥjid säämas – Ǩiõčč täʹst puk jeänmõšân lookkum nuõrttsääʹmǩiõllsaž ođđâz

Yle nuõrttsääʹmǩiõllsaž oođâsartikklid lookkâd miâlggad seämma meäʹrr, ko lie nuõrttsääʹmǩiõllsa Lääʹddjânnmest.


1
Leo Gauriloff
Govva: Leo Gauriloffin ja Taina Tikkamäen kotiarkistokuva sekä Yle grafiikka.

Leo Gauriloff lij mõõnnâm tunâlmma

Puk jeänmõšân looggjid tääʹvti jääʹmmemoođâs musikkneǩ Leo Gaurilooʹff mõõnnmõš tunâlmma påʹrǧǧmannust.

Gauriloff leäi nuõrttsääʹmǩiõllsaž musiikk oudduʹrddeei da suu jääʹmmemoođâs kuõski mäŋggsid. Looǥǥ ođđâz tääiʹben.

2
Serkukset Petteri Feodoroff ja Henna Lehtola kolttasaamelaisten 70-asuttamisjuhlissa.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Nuõrttsäʹmmlai aazztemprääʹzniǩ čuäʹjti, mäʹhtt tän ääʹij jiijj kulttuurâst liet kuârǥast – säʹmmla vaʹldde ǩiõl mååust

Säʹmmlain leäi jõnn prääʹzniǩ taʹnni, ko siʹjji aazztummšest lij mõõnnâm juʹn 70 eeʹǩǩed. Påʹrǧǧmannust Čeʹvetjääuʹrest prääʹzkješ jiânnai da toʹben kuâsttji še jieʹlli sääʹmkulttuur da -ǩiõll.

Nuõr säʹmmla mainste, mõõnnâlla sij lie välddam ǩiõles mååušt da mäʹhtt lij kuärgg leeʹd nuõrttsäʹmmlaž. Jiânnai lie čääʒʒ kolggâm Njauddâmjooǥǥâst iiʹjji mieʹldd. Looǥǥ ääʹšš täʹst.

3
Matkailuyrittäjä Toini Sanila.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Sanila puäʒʒtäälast šõõddi määtklai tobddum kueʹsspõrtt – ââʹn Toini Sanila niõǥǥõõzzin seenn jeältõkpeeiʹv da tääll lij kaaupšemnalla

Kirakkajääuʹrest čuâǯǯai Sanila puäʒʒtääll lij kääzzkâʹsttam turiiʹstid da määtklaid juʹn määŋgid iiʹjjid, leâša taʹnni põrggi Toini Sanila tuʹmmji kaaupšed jiijjâs jieʹllemtuâj.

Ǩeässa Yle Sääʹm jieʹli suu luʹnn maisteʹmmen puäʒʒtääl historia pirr da måkkam ääʹšš vuäitče viikkâd Čeʹvetjääuʹr da Njauddâm vuuʹd turiiʹsm õõutårra. Looǥǥ ääʹšš tääiʹben.

4
Sevetin koululaiset vierailivat ilahduttamassa Männikön palvelutalon kolttasaamelaisia Ivalossa.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Päärna poʹhtte Âʹvveel puärrsi põʹrtte kaʹdreel, leeuʹd da rosttovmiõl – Saaʹmi puõlvvõõǥǥ õõutâst rosttovjuuhlast

Eeʹjj looʹpp beäʹlnn ouddâl rosttvid Âʹvveel puärssi põõrt Männikkö aazzi pieʹsse naaudšet õhttsaž rosttovjuuhlast õõutâst Čeʹvetjääuʹr päärnaivuiʹm. Tän eeʹjj ääiʹj lie riâššum jiânnai jeeʹresnallšem šõddmõõžžid saaʹmi aazztummuž peeiʹv cistten.

Âʹvvlest jälste jiânnai puärraz, ǩeäk lie feʹrttjam seʹrdded âkkõõveeʹl meädda sjji dååmin Čeʹvetjääuʹr da Njeäʹllem vuuʹdin. Looǥǥ lââʹzz täʹst.

5
Nellimin tietyömaa Koiravaarassa.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Luâttjeäʹnn årstâtt Njeäʹllem čuõkku tuâj muädd neäʹttla – pääikla juʹn vuârdde čuõkku valmštummuž

Valmštõõvvi Njeäʹllem čuõkku tuâjain feʹrttji ââʹnned jeänab tieʹǧǧ, ko vueʹrddeš. Nuʹt ǩiiđ ääiʹj feʹrttji årstâʹtted čuõkku raajjummuž õõu määnpââj.

Pääiklaid kuuitâǥ Njeäʹllem valmštummuž poʹhtte ouʹdde siõmmna vaiggâdvuõđid, leâša ođđ čuõkku vueʹrddeš rämm miõlin. Looǥǥ lââʹzz, mõʹnt čuõkku raajjummšest mõõʹni kuʹǩǩääb, ko vueʹrddeš.

6
Terhi Harju
Govva: Ville-Riiko Fofonoff / Yle

Čeʹvetjääuʹrest jälsteei jiõnste sääʹmteʹǧǧvaalin 112 ǩilomettar tueʹǩǩen – Pååštjiõnstummuž vaiggâd poostaipaaiʹǩi jiõnsteejid

Čâhcca Lääʹddjânnmest leʹjje Sääʹmteeʹǧǧvaal, koin jiõnstummuš poouti vaiggâdvuõđid poostaipaaiʹǩi jiõnsteeji kõõskâst. Čeʹvetjäuʹrrneǩ Terhi Harju tuåimi da vieʹǩǩti määŋgin Čeʹvetjääur vuuʹd jiõnsteejid vaalpõʹmmjivuiʹm. Son leäi maantõõttâm, ko vaali riâššmõš ij leämmaž tääʹzzärvvsaž pukid jiõnsteejid. Nuʹbb čeʹvetjäuʹrrneǩ Heimo Semenoff Jååʹđi linjjaautin jiõnsted 112 ǩilomettar räjja.

Looǥǥ lââʹzz ääʹššest täʹst.

7
Semenoffin perhe Oskarinkoskella viidessä polvessa
Govva: Mervi Semenoff

Semenooff piâr vuäʹmm jälstempääiʹǩest vueʹrddeš ođđ jieʹllem – säʹmmla raʹjje ođđ põõrt Ååʹsǩkuõʹsǩǩe, håʹt puõʹtti ääiʹjest iʹlleämmaž veâl teâtt

Maainâs Nestori Semenooff piâr pirr mušttli nuõrttsäʹmmlai historiast. Vueʹss nuõrttsäʹmmlain vueʹrdde mââimõs aazztummuž Ååʹsǩkuõskâst Låʹttjooǥǥ pirrõõzzâst määŋg eeʹjj.

Nestori Semenoff jieʹli õõutsââʹjest jeeʹres säʹmmlaivuiʹm Ååʹsǩkuõʹǩǩe järjstum reeisâst da mušttli suu päärnaidpooʹddest.

Looǥǥ lââʹzz reeis pirr tääiʹben.

8
Heli Aikio ja Anna Lumikivi kisaavat Sami Gran Priixssä.
Govva: Yle Sápmi

Aanrõš- da nuõrttsääʹmneezzan ǩeâštʼte tän eʹjjpeeiʹv Saaʹmi Grand Prixest

Säʹmmlai šuurmõs musikkǩeâstest Saaʹmi Grand Prixest leäi taʹnni nuʹt leuʹdd da livđe kuullâmnalla, ko Anna Lumikivi da Heli Aikio ǩeâstʼte Kautoǩeäin eʹjjpeeiʹvin.

Suäna kuhttu leʹjje šiõǥǥ miõlin vueʹlǧǧmen tok. Jiijj musikkäärb leäi fiinn soiʹttjed jõnn festivaaʹlest. Lââʹzz suännai ǩeâst valmštõõttmõõzz pirr.

9
Koltansaamen opettaja Tauno Ljetoff.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Pääʹljes mättʼtõõttjest nuõrttsääʹmǩiõl uʹčteeʹlen – Taannâl Ljetoff mättat ââʹn jeärrsid väʹldded ǩiõles mååušt

Sääʹmǩiõli neäʹttlest mušttleš jiânnai jeeʹresnallšem mainnsid sääʹmǩiõli õõʹnnji pirr. Õhtt viiššlõs nuõrttsääʹmǩiõl mainsteei lij Tauno Ljetoff, kååʹtt mättji ǩiõl da tuõsttlânji alttii ođđ tuâj tõn mâŋŋa nuõrttsääʹmǩiõl uʹčteeʹlen.

Ljetoff mušttal, mäʹhtt pukin mättʼtõõđin lie jõnn äʹšš mättʼtõõllâd maaddrid ǩiõl ij-ǥa tõt leäkku pâi hiâlbb. Lââʹzz Taannâl ǩiõllpälggaz pirr tääiʹben.

10
Laura Olsen on opiskellut vuoden koltansaamea.
Govva: Janica Gauriloff / Yle

Nuõrttsääʹmǩiõl škooultõs lij mottam määŋgi jieʹllem – kuuitâǥ ǩiõllškooultõõzzâst feʹrttai eʹpet väʹldded eeʹjj kõhtt

Peäǥlvaž nuõrttsääʹmǩiõl da -kulttuur linjj feʹrttji väʹldded õõut eeʹjj kõõut tän eeʹjjest. Yle Sääʹm ǩiõllharjtõõlli Tero Harju da Janica Gauriloff ǩeeʹrjte ođđâz ääʹšš pirr.

Määŋgaž mättʼtõõlli lie ǩiõččlâʹsttam, što ǩiõllmättʼtõs lij viikkâm siʹjji jieʹllem õõutårra, ko lie mättjam jiijj ǩiõl. Looǥǥ lââʹzz.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä