Kolumnat |

Jussa Seurujärvi kolumni: "Iä vaarâ ervidâm tovle" – ärbivuáválâš eellimvyehi tááláá maailmist

Kuásnii tobdoo omâsin hárjuttiđ čuođijd iivijd puáris eellimvyevi návt tärkkilávt stivrejum irâttâsmaailmist, čáálá Yle Säämi kolumnist Jussa Seurujärvi.

Jussá Seurujärvi
Govva: Vesa Toppari / Yle

Leeŋgih láá pááccám rááju siäinán mušton tovláin aaigijn. Eergih kiškoh kerrisijn turistijd iäge puásuialmaa. Masa jyehi peeivi piäsá pááikán uáđđáđ, kijttoseh moottorkiälkán já neljijorrei.

Mun lam maŋgii smiettâm, maht puásuituálu lii šoddâm tagarin, ko tot tääl taan häämist lii. Maht puoh pargotäävih, laavah, mašineh já pargopiergâsij kevttim lii puáttám uássin puásuipargo.

Tááláá ääigi sämmilâš puásuituálust láá ovtâstum ärbivuáválâš eellimvyehi já ruttâtuálu maailm. Eennâm- já meccituálu ministeriöst lii asâttâs stuárráámus puásuilovoin Suomâst, ađai poccuid kalga vyebdiđ amas paalgâs puásuiloho šoddâđ liijkás styeresin. Tain vuovijn suojâlep ovdâmerkkân kuáttumenâmijd, ete toh iä tuolmâduv ubbân. Puásuiulmuuh kalgeh toollâđ kirje sii manoin já puáđuin, ko mij lep kuittâg monniilágán irâtteijeeh. Tärkkilis loho kalga leđe meiddei tiäđust tost, mon ennuv jieškote-uv oomâst poccuid.

Kuásnii tobdoo omâsin hárjuttiđ čuođijd iivijd puáris eellimvyevi návt tärkkilávt stivrejum irâttâsmaailmist, ko kuittâggin ruttâ ja omâdâh iä lah puoh tergâdumos ääših – peic iälu pyereest piergim.

Iä vaarâ ervidâm tovle, maht taat eellimvyehi puátá ovdániđ. Kuásnii tobdoo omâsin hárjuttiđ čuođijd iivijd puáris eellimvyevi návt tärkkilávt stivrejum irâttâsmaailmist, ko kuittâggin ruttâ ja omâdâh iä lah puoh tergâdumos ääših peic iälu pyereest piergim.

Muu mielâst poccui vyebdim stuárráámus hiätu lii tast, ete ruuđáin, maid finnee vuobdum poccuin, puáhtá tipšođ iälu pyerebeht täälvi paijeel. Kiđđuv, ko poccuuh láá pyeri oornigist, tot addel pyereeb vuolgâsaje kyeditmân. Šooŋah já piäđuh kuittâg láá uhken kyedittem luhostuumist. Moonnâm puásui-ihe já tot, magareh ovdebááh iveh láá lamaš, meid vaaigut poccui tiervâsvuotân puátteevuođâst. Jis láá maaŋgah hyenes iveh miäldáluvâi, te tot uáinoo ellee poccui já vyebdim poccui stuáruduvvâst. Manoh kale láá ain eenâb, ko puátih lasepargoh, ko keččâl anneeđ iälu pyeri oornigist.

Ij kihheen lah puáttám teehin já mainâstâm, maht poccuid kalga tipšođ. Tot lii ärbitiätu, mii jotá suhâpuolvâst nuubán. Stuárráámus iše nuorâ puásuiulmui lii suu perrust já ulmuin suu alda, kiäh láá iällám taan eellim ubâ sii eellim. Stuárráámus iše nuorâ puásuiulmui lii ton tiäđust já tááiđust, mii tavveen ässee ulmuin lii meecist jotemist já luándu pištevâš ávhâstâlmist. Tast puávtáččij čäälliđ maaŋgâ kirje. Tiäđuh já tááiđuh puátih ulmui luándulávt elimân hárjánem mieldi, ijge taid ain hoksáá.

Mutâ tot, mane já maht mij aašijd porgâp, ij lah muttum.

Kuittâg ain kiinii lii hoksám já keččâlâm, maht motomijd uđđâ aašijd lii puoh pyeremus porgâđ. Jiemge osko, ete jyehi kerdi loppâpuáđus lii ain luhostum. Koččâmâš lii kuittâg pelivildáá ellein já tai pyereestpiergiimist.

Almolijd mainâsijd ko kuldâl, kulá maŋgii tast, maht puásuituálu lii muttum nuuvt, ete tot ij pyevti leđe innig ärbivuáválâš ovdâmerkkân moottorkiälháin jotteem teikkâ poccui čokkim já rááđui uuccâm várás algâttâm drone-kirdettem tiet. Tot lii tuotâ, ete mašineh já uđđâ täävih láá kale puáttám já motomin tot váldá viehâ ennuv ääigi, ovdil ko tain lii tuođâi iše.

Mutâ tot, mane já maht mij aašijd porgâp, ij lah muttum.

Maŋgii tobdoo, ete taggaar puásuivaje lii čokkânâm tääbbin Säämist-uv.

“Poccuuh pilledeh šiljoištâdmijd.”

“Poccuuh vandârdeh luodâi alne.”

Tuotâvuotâ lii, ete Säämi lii puásuituálun väridum kuávlu. Luándu já tast šoddâm ärbivuáváliih eellimtäävih láá adelâm ulmuid suujâ asâttiđ taid jävrriddoid já juhâriddoid. Siijdah, tááluh já luodah láá huksejum poccui aassâmsoojijd – já olmooš lii tot, kote sirduu, jis ij killáá luánduellei aldavuođâ.

Jussa Seurujärvi

Čällee áásá Pärttihist já lii puásuialmai Muddusjáávri palgâsist. Suu čalluin puáhtá luuhâđ nuorâ puásuiulmuu jurdui pirrâ.

Kuldâl Jussa Seurujärvi kolumni.

Varrasamosat: Kolumnat

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä