Sápmi |

Juuso: "Balan Leahttáseanu leat ovdadáhpáhus, mii boahtá váikkuhit olles Sápmái"

Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso lea fuolas Leahttásetnui mieđihuvvon málbmaohcanlobis. Son ballá, ahte dat lea ovdamearka, ja eanetge málbmaohcanlobit mieđihuvvojit Sápmái.

Sámedikki nubbi ságadoalli Tuomas Aslak Juuso.
Govva: Ville Fofonoff / Yle

Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso Eanodagas lea hui fuolas, go Giehtaruohttasii lea mieđihuvvon málbmaohcanlohpi.

Gažaldagas lea vuosttas málbmaohcanlohpi sámeguovllus dálá ruvkelága áigge.

– Dat lea oalle hearkkes guovlu ja boazodoalu dáfus dat lea hui dehálaš guovlu. Obalohkáige daidda guovlluide, maidda leat plánejuvvon sierralágan doaimmat, eai heive dat roggandoaimmat mange dáfus iige dan málmma dáfus, Juuso lohká.

Leahttáseanu málbmaohcanlohpi Lätäs1
Govva: GTK
Juuso lea hirpmástuvvan maid das, ahte luonddusuodjalanguvlui leat mieđihan málbmaohcanlobi.

– Mii juste dál vel áššis oalle erenomáš, go leat mieđihan málbmaohcanlobi Natura-guvlui mii lea luonddusuodjalanguovlu, ahte oalle mearkkašahtti ja imaš mearrádus dange geažil.

Ballá dán leat ovdadáhpáhus čuovvovaš ohcamiidda

Tuomas Aslak Juuso ballá, ahte dál go vuosttas lohpi lea mieđihuvvon Sápmái, bohtet lasi ohcamušat ja lobit mieđihuvvojit.

– Dát lea dakkár ovdadáhpáhus, mii sáhttá váikkuhit olles Sámi guvlui dan ektui, ahte dákkár lobit bohtet vel eambbo. 

Leahttáseanu málbmaohcanlohpi Lätäs 1
Govva: GTK
Geologiija dutkanguovddáš ohcagođii lobi Leahttáseanu guvlui jagis 2014. Tuomas Aslak Juuso eahpida GTK motiivvaid dutkamii.

– Mu mielas dakkár ságat, ahte dat lea dušše kárten ja ohcanprošeakta oažžundihtii dieđuid, makkár minerálat mis leat dáppe leat, dat leat vehá dušši ságat.

– Iihan dat leat dušše danne ahte kártet dieid, galhan ulbmilin lea dahkat juoidá dainna málmmain. Dakkár doaimmat leat hui čielgasit plánejuvvon, ahte ruvkkit álggahuvvojit, Juuso oaivvilda.

Sámiid vuoigatvuođalaš bealli fuolastuhttá

Suoma ruvkelágas lea nu gohčoduvvon sámekultuvrra geahnohuhttingielddus ja lobiid gieđahaladettiin roggama váikkuhusaid sámekultuvrii ferte dutkat.

Lätäs1-málmmaohcanguovloohcamuš
Govva: Tukes
Sámedikki mielas Tukes ii leat guorahallan Leáhttaseanu málbmaohcanlobi váikkuhusaid sámekultuvrii.

– Virgeopmohaš Tukes, mii mearrida daid lobiid badjel ii leat dahkan sámekultuvrra váikkuhanguorahallamiid, mat iešalddis dan lágas leat lunddolaš oassi.

– Mii leat (Sámedikkis) čađat áiggiid dan ođđa lága áigge cealkán, ahte Tukes ii daga váikkuhusguorahallama ollislaččat nugo livččii galgan ja dan dihte daid lobiid obanassiige ii galggašii sáhttit mieđihit ja Tukes gieđahallamis leat oalle váilevasvuođat, Juuso dadjá.

"Áitá Giehtaruohttasa boazodoalu"

Giehtaruohttasa bálggus vuostálasttii málbmaohcanlobi. Juuso oaidná, ahte guovllu boazodoallu lea muđuide nu rašes dilis, ahte dat ii gierdda šat lasi sisabahkkemiid.

– Giehtaruohttasa guovllu sámi boazodoallu doaibmá siidaortnega mielde. Siidaortnegis dihtolágan eanangeavaheamit gusket vel nannosit ovtta siidda, muhto das sáhttet leat dakkár kumulatiivvalaš váikkuhusat, mat eai njuolga dáhpáhuva ovtta guovllus dahje ovtta siidda eatnamiin. Dat sáhttet váikkuhit maiddái eará siiddaid eanangeavaheapmái ja boazodollui.

– Danin erenomážit jos geahččá Giehtaruohttasa eatnamiid ja boazodoalu, doppe lea oalle hearki dat. Ja jos duođas geahččá Suoma, nu doppe eai leat nu beare galle guovllu gos lea dat sámi árbevirolaš siidaboazodoallu nu ealli ja árgabeaivi. Danin leat oalle fuolastuhtit dat ovdáneamit, mat erenomážit málbmaroggama ektui leat dáhpáhuvvame, Juuso loahpaha.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä