Sámepolitihkka

Juuso geigii UNPFII raportta Suoma sámiid dilis – "Ávžžuhan ON lahttoriikkaid lohkat"

Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso doalai duorastaga UNPFII:s Suoma Sámedikki sáhkavuoru. Son geigii forumii Sámedikki raportta Suoma sámiid dilis ja sávai ON lahttoriikkaid lohkat dan. Loga olles raportta eaŋgasgillii dán ođđasis.

UNPFII 2016
Govva: Neeta Jääskö

– Suoma Sámediggi hálida buktit ovdan stuorra fuola sámi álbmoga dálá dilis ja ovdáneamis Suomas, dajai Sámedikki nubbi várreságadoalli Tuomas Aslak Juuso duorastaga ON eamiálbmogiid bissovaš forumas (UNPFII) New Yorkas.

Juuso doalai forumas sáhkavuoru Suoma Sámedikki beales.

Sámediggi ii dán jagi searvan Suoma sáttagoddái UNPFII:s.

"Sámiid eamiálbmotrievttit leat máŋgageardásaččat dovddastuvvon"

Tuomas Aslak Juuso muittuhii Sámedikki sáhkavuorus, ahte Suoma sámiid eamiálbmotrievttit leat máŋggageardásaččat dovddastuvvon ja suodjaluvvon našunála lágain ja álbmogiidgaskasaš lágain ON ja guovlluid eamiálbmotmekanismmaid bokte.

– Suopma lea UNPFII:s dábálaččat dorjon eamiálbmogiid ovttas eará ustitlaš stáhtaiguin. Lihkká min kultuvra ja min ceavzin sierra álbmogin ja eamiálbmogin lea uhkiduvvon, Juuso dajai.

"Supmii ideat sámiid olmmošrivttiid ovddideapmái"

Tuomas Aslak Juuso dajai forumii, ahte Suoma sámit sávvet, ahte Suopma hálida lávket ovddosguvlui ja šaddat oktan olmmošvuoigatvuođaid ja erenoamažit eamiálbmotrivttiid pioneran.

– Dasa lassin Suopma boahtá leat okta vuosttas riikkain, mat guorahallojuvvojit goalmmát Universal Periodic Review's (UPR) ja Suopma lea kampanjeregoahtán ON olmmošvuoigatvuohtaráđi lahttovuođa ovdii áigodahkii 2022–2024. Dás fuolákeahttá álbmotválljen orgána Sámedikki auktoritehta lea ain gažaldatvuloš, ja danin sámiid iešmearrideapmi ja eananrievttit leat uhkiduvvon, Juuso dajai.

Suoma Sámediggi celkkii, ahte dat sávvá sin sáhkavuoru veahkehit Suoma oažžut ođđa ideaid mo ovddidit sámi álbmoga olmmošvuoigatvuođaid duohtandahkama.

Geigii raportta – "Ávžžuhan lohkat"

Suoma Sámediggi geigii UNPFII maid raportta Suoma sámiid dálá dilis.

– Dát raporta čalmmustahttá min fuolaid ja sáhttá veahkehit oaidnit stuorámus hástalusaid, maid mii dál vásihit Suomas.

Tuomas Aslak Juuso sávai sáhkavuorustis, ahte erenoamažit ON lahttoriikkat ja ON olmmošriektemekanismmat ja daid lahttut lohken sin raportta.

– Raporta sisttisdoallá čilgehusa, mii addá čielga gova min dilis. Raporta sáhttá maid leat veahkkin Universal Periodic Review -guorahallama oktavuođas, mas Suopma guorahallojuvvo lagamus boahtteáiggis.

Raportta čilge earret eará dáid ássiid: Sámediggelága ođasmahttin, ILO 169 -soahpamuša ratifiserema gopmáneapmi, ođđa meahciráđđehusláhka, sámediggeválggat 2015 ja davviriikalaš sámesoahpamusproseassa.

"Suopma ii váldde vuhtii olmmošriekteorgánaid ávžžuhusaid"

Loahpas Tuomas Aslak Juuso hálidii vel čalmmustahtit Suoma Sámedikki stuorra fuola.

– Vaikke Suopma lea cuiggoduvvon sámeáššiid ektui máŋgga olmmošriektemekanismma ja eará guorahallamiid oktavuođas, nu Suomas leat ain váttisvuođat váldit vuhtii ja duohtandahkat ávžžuhusaid, mat dasa addojuvvojit, Juuso dajai.

Gieskat ON eamiálbmotáššiid spesiálaraporterejeaddji ja ON olmmošriekteáittardeaddji ávžžuhedje Suoma konsulteret sámiid, go lea sáhka lágain, mat gusket sámiid.

CERD ávžžuhii stáhta diktit sámiid ieža meroštallat gii lea sápmelaš ja heaitit baggosuddadeames sámiid.

– Goittotge dát ávžžuhusat eai leat váldojuvvon vuhtii. Sámediggi ávžžuha Suoma ráđđehusa váldigoahtit dáid ávžžuhusaid buorebut vuhtii, Juuso dajai forumii.

Gáibidii Suoma ráđđehusa čájehit politihkalaš dáhtu

Sámediggi ávžžuhii Suoma maid ollašuhttigoahtit ON eamiálbmotjulggaštusa UNDRIP ja ON eamiálbmogiid máilmmikonferánssa loahppadokumeantta.

– Min mielas Suopma ii vel deavdde julggaštusa eavttuid. Mii vuordit, ahte Suoma ráđđehusa čájeha politihkalaš dáhtu duohtandahkat ja gudnejahttit sámiid rivttiid eamiálbmogin, dego UNDRIP:s lea daddjon, Juuso loahpahii Suoma Sámedikki sáhkavuoru duorastaga.

Varrasamosat: Sámepolitihkka

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä