Sápmi |

Ǩeäʹppelnueʹtt liuvljummuž nåårr Njauddâm põrttneeǩ õʹhtte juõʹǩǩ ǩieʹzz – nuõrttsäʹmmlai tuâʹlljõž šeellemvueʹǩǩ lij seeilam čueʹđid iijjid tän peivva

Nuõrttsäʹmmlai ärbbvuõđlaž käpälä leʹbe ǩeäʹppelnueʹtt liuvljed juõʹǩǩ ǩieʹzz 20 peeiʹv ääiʹj. Taarr bieʹlnn Njauddâmjooǥǥ põõrtneeǩ lie šeellam luõʹzz nääiʹt čueʹđid iiʹjjid.

Perinteisen käpäläverkkokalastuksen saalista heinäkuussa 2018
Govva: Sara Wesslin / Yle

Käpäläsäimm, leʹbe ǩeäʹppelnueʹtt vuârdd Njauddâmjooǥǥ juõvâst luõʹssšiilid kõskkpeeiʹv ääiʹj. Õõut ääiʹj Njauddâmjooǥǥ riddu noorrâʹtte vitt åummoummu ǩeäk vaaʹreel vâudde nueʹttest ǩidd.

Njauddâmjooǥǥ ǩeuŋŋez kõõskâst lij liuvljempäiʹǩǩ, koozz oummu seʹrdde vueʹlǧǧeed leʹbe liuvljed ǩeäʹppelnueʹtt. Reeddâst lie kueʹhtt oummu, ǩeäk ǩeäʹsse sääiʹm liuvljummuž mâŋŋa riddu.

Videost vuäinak mäʹhtt Njauddâmjooǥǥ ǩeäʹppel liuvljet.

Video: Käpäläverkko odottaa heittäjiä Näätämönjoella heinäkuussa 2018.
Video

Tät luõʹzzšeellemvueʹǩǩ preedd vuållu joba 1700-låʹǩǩe. Nuõrttsäʹmmlai ǩeäʹppelnueʹtt nåårr Njauddâm (taarr Neiden) põõrtneeǩ juõʹǩǩ ǩieʹzz 20 peeiʹv ääiʹj liuvljed nueʹtt Vueʹll-Njauddâmjooǥǥâst.

Ǩeäʹppel liuvljed jooukivuiʹm da tän eeʹjj mieʹldd lie õhttsa nellj joouk, mõin lie kutt oummu mieʹldd. Liuvljed vueiʹtte oummu, ǩeäin lie põrttpäiʹǩǩ Njauddâmjooǥǥâst. Tän eeʹjj lij õhttsa nellj viiđ oummu joukk mieʹldd.

Njauddâm siid puärrsõmâs ooumaž Terje Enbuske mušttal, mäʹhtt son lij leämmaž mieʹldd ǩeäʹppel tuåimin juʹn päärnaidpooddes rääʹjest. Ââʹn son ij teänab vââjj jooǥǥ juõvâst leeʹd mieʹldd da lij välddam triâŋgg šeelled luõzz suu pieʹlest.

– Täthan lij nuʹt takai håmm tän ääiʹj. Juõʹǩǩ ǩieʹzz aalǥâst suåppad õõutsââʹjest mäʹhtt hoiʹddjed da måkkam jooukivuiʹm leäʹp liuvljeʹmmen.

Mâʹte kuõbǯ ǩeäʹppel, kååʹtt täävad luõzzid

Njauddâm lij juʹn tuuʹl leämmaž nuõrttsäʹmmlaid šeellempäiʹǩǩ da õhtt čiččâm nuõrttsääʹmsiidin.

– Tät lij leämma säʹmmlai mall šeeʹlled luõzzid. Âânam pâjjen tän kulttuur da säʹmmla lie mieʹldd, särnn Njauddmest jälsteei Seija Sivertsen lij õhtt tõin hääʹrves neezznin, ǩeäk lie mieʹldd ǩeäʹppelšeellmõõžžâst.

Käpälänuotan saalista Näätämöjoella.
Ǩeäʹppel liuvljummuž ǩeâss jiânnai turiisti miõlid Njauddâm siidâst. Tän eeʹjj lij puârast koddum kueʹllšilli. Govva: Sara Wesslin / Yle

Nueʹttšeellmõš lij tobddâz še jeeʹres paaiʹǩin, leâša Njauddâmjooǥǥ ǩeäʹppelšeellmõš lij hääʹrves vueʹǩǩ šeelled luõzz.

– Mij liuvljep ǩeäʹppel, ko tõt lij mâʹte kuõbǯ ǩeäʹppel. Ko kuõbǯǯ täävad luõzz õõutin ǩiõđin, nuʹt tõt käpälä lij tõõzz veʹrdduum. Koolmâs čâʹcǩǩe tõn leʹbe liuvlje: nueʹtt mâânn mâʹte čâustõk mii leävvan da kuõiʹtes ǩeäʹsse nueʹrin tõn. Pâʹjjnueʹrr da vueʹllnueʹrr lie tõʹst. Tõt lij mâʹte siâkk da tõõzz kuâđđje luõzz, kovvââll Seija Sivertsen.

Sivertsen mušttal, što ǩeäʹppel liuvljummuš lij Njauddmest nåkkam ärbbvuõtt, mõõn puk vueʹrdde juõʹǩǩ ǩieʹzz aalǥâst. 

– Tõt lij õhttsažtuâjj, âlgg pueʹtted seämma jåtlânji da tõn ko liuvlje teʹl ij vuäiǯǯ pääccad vuâŋkani tõt liuvljummuš, tõn feʹrttai ǩerdded pââjas da ǩieʹđj feʹrttai mõõnnâd pååʹnn mieʹldd nuʹt luõzz jie piâzz tän nueʹtt vueʹlnn mõõnnâd. Leäm leämma kuʹǩǩ mieʹldd täʹst. Tääiʹben feʹrttai jälsted põõššlânji tääiʹben da âlgg leeʹd mädd jokkpääiʹǩest nuʹt vuäitt vuässõõttâd, mušttal Sivertsen. 

– Aainâs teʹl ko vuõssmõs vuâra ko liuvljed teʹl pueʹtte čuuʹt jiânnai turiiʹst ǩiõččâd da oummu pueʹtte sami ââlda. Tõt lij õhtt šõddmõš Njauddâm siidâst tät käpälä.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä