Säämi

Keejâ já kuldâl: Avelist opâttâleh agility vuáđuaašijd sämikielân – "Muoi leen oppâm, et maht kalga stivriđ pennuu"

Elen-Ánná ja Inka-Katrine West
Elen Aina já Ingá Katrine West mielâst tääbbin lii suotâs já puáris-uv peenuv lii oppâm jotelávt uđđâ aašijd. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Ingá Katrine já Elen Aina West lává puáttám Anarist Avelân hárjuttâsâid já sunnuu mielâst lii suotâs oppâđ uđđâ aašijd. Avveellâš Anne Olli lii kuhháá jieš hárjuttâllâm já máttááttâm agility.

Pennuuh umâsteh moovtâ agility-rađe ulgguubeln, ko vyerdih jieijâs vuáru čođâldittiđ rađe. Agility škuávleleijee čielgee valssijn já saksalijn, tego koodikielâ ličij.

Elen Aina Ingá Katrine West lává puáttám puáris Sieggi-pennuin hárjuttâllâđ agility. Sunnuu mielâst riggest lii suotâs, ko piäsá oppâđ uđđâ aašijd.

– Sieggi lii oppâm uđđâ uuđhijd já muoi leen oppâm, et maht kalga stivriđ pennuu já moonnâđ taid estuid, iätá Elen Aina West.

Nieidah uáivildává, et ain ij lah älkkee, mutâ peenuv kale uáppá viehâ jotelávt. Taan puáris pennust láá fiäráneh agilityst nuorâvuođâstis. Vaigâdumos äšši sunnuu mielâst lii tot, ko olmooš kalga vyerdiđ já peenuv kolgâččij ohtuu moonnâđ ovdiibeln.

Kuldâl maid Ingá Katrine já Elen Aina West muštâlává agilityst. Jietna: Sáárá Seipiharju / Yle

Škuávlejeijee Anne Olli ovtâstit kyevti sunjin tehálâš ääši: sämikielâ já agility

Avelist lii masa mánuppaje lamaš joođoost sämikielâlâš agility-riggee, mast jieškote-uv ahasiih pennuuh opâttâleh agility vuáđuaašijd ohtii ohhoost. Taan tove fáárust láá tuše puásuipennuuh.

Riggee škuávlejeijee, avveellâš Anne Olli, algâttij agility 14-ihásâžžân já kištottâl pennuinis alemuu luokkaast. Tääl sun škuávlee agility sämikielân já nuuvt ovtâstit kyevti sunjin rähis ääši: sämikielâ já agility.

– Toh láá kuohtuuh munjin hirmâd tehálâš ääših. Tiäđust-uv motomin ferttee luoihâttiđ suomâkielâst saanijd, mutâ suotâs toollâđ tággáár kuursâ sämikielân, ko nuuvt maŋgii lam toollâm suomâkielân, sun illood.

Video: Anne Olli
Keejâ videost magarijd uuđhijd sämikielâlâš agility-rieggee pennuuh mättih. Kooveest škuávlejeijee Anne Olli. Video: Kirsti Länsman, Sáárá Seipiharju / Yle

Agility lii valastâllâmšlaajâ, já tast lii saahâ pennuu já ulmuu ohtsâšpargoost, Olli čielgee. Agilityst láá maaŋgâlágán estuuh, moi paijeel peenuv ferttee njuškođ, kuárŋuđ teikkâ ruottâđ čoođâ. Estuid ferttee čođâldittiđ tiätu oornigist. Taan kuursâst sij hárjuttâleh aaibâs vuáđuaašijd.

– Agilityst lii tehálâš, ete iä šoodâ feeilah já mađe jotelubbooht čođâldit te tađe pyereeb. Taat lii tuođâi valastâllâmšlaajâ.

Kuldâl maid agility škuávlejeijee Anne Olli muštâl. Jietna: Sáárá Seipiharju / Yle

Lii-uv Čeppi čeppi?

Agility hárjuttellee Johanna Alatorvinen lii puárásub pennuinis hárjuttâllâm agility jo ovdil, mutâ halijdij viälppáin puáttiđ riggei.

– Must lii taggaar nuorâ peenuv Čeppi. Mun smiettim, et taat ličij pyeri saje algâttiđ agility-homá, já tääbbin lii suotâs, ko taat-uv lii sämikielân.

Mutâ lii-uv Čeppi-vielpis čeppi?

– Kale tot máttá mottoom verd, mutâ tiäđust-uv ko tot lii nuorâ peenuv, te puoh haajah já ulmuuh láá tääbbin hirmâd mielâkiddiivlih. Ij tot ain lah nuuvt perustum agility-hommáást, sun povvust.

Johanna Alatorvinen
Johanna Alatorvinen halijdij hárjuttâlškyettiđ agility Čeppi pennuin. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Alatorvinen mielâst meiddei olmooš kalga agilityst opâttâllâđ ennuv uđđâ aašijd já láá maaŋgâ ääši, mon ferttee mušteđ ko stivree pennuu.

– Kale taat tuođâi lii meiddei valastâllâm, et kalehân tast kalga jieš-uv viehâ jotelávt moonnâđ, et piso tot peenuv meid fáárust.

Alatorvinen arvâl, et puoh vaigâdumos temppu lii puáibildem, tom ij val puáris peenuv Täsnigin määti.

Kuldâl maid Johanna Alatorvinen juurdâš agilityst. Jietna: Sáárá Seipiharju / Yle

Jis ulmuuh láá perustum, te riggee puávtáččij jotkuđ

Škuávlejeijee Anne Olli mielâst riggee pennuuh láá pyereest oppâm aašijd já pennuuh láá lijkkum taid aašijd, maid toh láá porgâm tobbeen. Agilityst ij lah aherääji, jis peenuv peri pasta lihâdiđ.

Onne sist lâi nubben majemuš hárjuttâskerdi, já ohtsis vittâ pennuu láá uásálistám hárjuttâsâid. Olli arvâl, ete puátteevuođâst-uv ličij máhđulâš hárjuttâllâđ agility sämikielân.

– Jis ulmuuh láá perustum já must lii äigi, te kale mun oskom ete taat juátkoo, Anne Olli arvâl.

Kuldâl lase anarâš saavâid tääbbin.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä