Sápmi

Kela kääzzkâstt neʹttseeiʹdin še nuõrttsäämas – sääʹmǩiõllsaž seeid tuärjjee jiijjâsǩiõllsaž äʹššummuž

Arja Jomppanen
Kela plaaneei äʹšštobddi Arja Jomppanen mušttal, što Kelast lij õõlǥtemvuõtt kääzzkâʹstted oummid jeeʹres sääʹmǩiõlin. Govva: Ulla Isotalo / Kela

Kela lij õlmstâttam nuõrttsääʹmǩiõllsaž neʹttseeidaid.

Lij oummust tarbb vuäǯǯad jeänab teâđ ouddmiârkkân reâugteʹmesvuõđâst leʹbe jeäʹltõõǥǥast, lij aaʹššin vääžnai kuulâld jiijj jieʹnnǩiõʹlle. Ââʹn Kela seeidain mušttlet ouddõõzzi da kääzzkõõzzi pirr kooum Lääʹddjânnmest mainstum sääʹmǩiõʹlle. Jeäskka seeid õlmstâʹtteš še nuõrttsäämas.

Sääʹmǩiõllsaž kela.fi-seeid lie vueʹssen sääʹm ǩiõll-läkka vuâđđõõvvi oouʹdeemtuåimin Kelast, mušttal plaaneei äʹšštobdd Arja Jomppanen Kelast.

– Täk seeid lie leämmaž tuâj vueʹlnn juʹn kuʹǩǩ, leäp alttäm täivuiʹm juʹn mõõʹnni eeʹjjest. Teâđast täk seeid lie pâi vueʹss mij tuåimid mâiʹd juʹddep tuejjeed sääʹmǩiõli ouʹdde, mušttal Jomppanen.

Kuärgg koolm sääʹmǩiõlast

Juʹn teimma kålggmannust Kela seeidain piâzzi hoiʹddjed aaʹššid täʹvvsäämas da tän eeʹjj alggbeälʹnn, täʹlvvmannust seeid õlmstâʹvve aanrõšǩiõʹlle.

Nuõrttsääʹmǩiõllsaž seeid vaʹsttee siiskõõzzâz peäʹlnn ääiʹjben õlmstõttum tâʹvv- da aanarsääʹmǩiõllsaž seiddõõzzid. Sääʹmǩiõllsaž seeidain mušttlet vuâđđaaʹššid Kela ouddõõzzi da kääzzkõõzzi pirr säämas.

Nuõrttsääʹmǩiõllsaž seeidai õlmstâttmõõžž mâŋŋa kela.fi:st lie õhttsiʹžže nuʹtt 200 sääʹmǩiõllsaž seiddad, mii tuejjad tõʹst õõut Lääʹddjânnam veiddsumâs sääʹmǩiõllsaž veʹrǧǧneǩseiddõõzzin.

Täʹst še Jomppanen lij tuõʹđi tođvaž, što sij pâʹstte Kelast tarjjeed kääzzkõõzzid koolmin sääʹmǩiõlin.

– Kelast lij õõlǥtemvuõtt kääzzkâʹstted oummid jeeʹres sääʹmǩiõlin. Ij pâi tâʹvvsäämas, nuʹt måʹte määŋgin Lääʹddjânnam veʹrǩǩniiʹǩǩin lie pâi tâʹvvsäämas neʹttseeid. Neʹttseeid tääʹssärvvsa, esärnn Jomppanen.

Kelan sivut löytyvät nyt internetistä kaikilla kolmella Suomessa puhutulla saamen kielillä.
Neʹttseeidai raajjummuš koolmi sääʹmǩiõlin altteeš teimma. Govva: Eeva Kuivas / Yle

Oummu kaunnam puârast sääʹmǩiõllsaž seeidid. Jomppanen mušttal, što tän eeʹjjest täʹlvvmannust vueʹssmannu räjja leʹjje õhttsa 1 766 oummu âânnam tâʹvv- da aanrõšǩiõllsaž seeiʹdid.

Pukin vääžnjummuž lij, što oummu vuäǯǯa teâđ jiijj ǩiõʹlle, lij-i tõt ǩiõlin pukin uʹccmõš.

– Mij-han kâʹl tieʹttep, što meeʹst lie uʹcc ǩiõlljoouk da håʹt kela.fi -seidd lij tuõʹđi peäglvaž neʹttkääzzkõz, de tieʹttep kâʹl što sääʹmǩiõllsaž seeidain ij veältǥâni puäʹđ nuʹt čuuʹt jiânnai kueʹss. Muu miõlâst pukin vääžnjummuž lij, što oummu vuäǯǯa teâđaid sij jiijj ǩiõʹlle, vuäinn Jomppanen.

Tuâj vueʹlnn še lomaakki da jeeʹres kääzzkõõzzi ooudâsviikkmõš nuõrttsäämas

Sääʹmǩiõllsaž neʹttseeid lie leämmaž jõnn vaʹǯǯtõs Kelaaʹje da sääʹmǩiõl äʹšštobddjid. Nuõrttsääʹmǩiõll lij vaarvuâlaž uuʹccbõsǩiõll, koon ânnʼjõž ǩeeʹrjtemnääʹll lij šõddâm põõššjen eman mââimõs muäʹddlo eeʹjj ääiʹj, jie-ǥa ǩiõlâst vieʹltǩani kaunnu puki õhttsažkååʹdd suõʹrji sannõõzz.

Sääʹmǩiõllsaž kela.fi-seeid veʹǩǩe ooudâs vueʹzzstes še sääʹmǩiõllsaž sosiaal- da tiõrvâsvuõttsueʹrj ämmatsannõõzz ouddnummuž da põõššjen šõddmõõžž.

Kela sääʹmǩiõllsaž kääzzkõõzzi da saaǥǥtummuž oouʹdeem vuâlggsââʹjjen lie sääʹmǩiõllsaž äʹššniiʹǩǩi ǩiõlʼlaž vuõiggâdvuõđ da jeeʹrab taarb. Kela sääʹmǩiõllsaž kääzzkõõzzid da saaǥǥtummuž oouʹdeet õhttsažtuâjast Lääʹddjânnam Sääʹmtiiʹǧǧin.

Jomppanen mušttal, što ââʹn Kelaaʹje ooʒʒat še sääʹmǩiõllsa põõšši tuâjjlai Âʹvvla da Ruäʹvnjaʹrǧǧe. Tuâjjla pueʹtte kääzzkâʹstted oummid nuʹt Kela kontrrin, teʹlfoonâst di še ougglõsõhttvuõđivuiʹm.

Tuâj vueʹlnn lie še nuõrttsääʹmǩiõllsaž lomaakki jåårǥlâttmõš.

– Juʹn ââʹn meeʹst lie pâi tâʹvvsääʹmǩiõllsa tuâjjla kääzzkâʹsttmen oummid leâʹša jeeʹres ǩiõlin feʹrttai ââʹnned tuʹlǩǩummuž. Tõt iʹlla nuʹt äuʹǩǩai jos aaʹššid feʹrttai hoiʹddjed tuulk pääiʹǩ. Oummu jie haaleet ââʹnned tuʹlǩǩeemkääzzkõõzzid.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä