Säämi

Kielâ oppâm ij lah ain luokkaast čokkám: anarâškielâ lohheeh oppii taan ohhoost saanij lasseen meid kuálástiđ

Video: kalastus
Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ lohheeh muštâleh kiäh sij láá, kost ääsih já manen halijdeh oppâđ kielâ. Video: Anja Kaarret / Yle

Taan ive love uđđâ uáppee loheh anarâškielâ Anarist. Käävcis sist lâi Kuáskimnjaargâst oppâmin kuálástmáin.

KUÁSKIMNJARGÂ Áámmátkuálásteijee Jarmo Sirviö Anarist halijdij oppâđ jieijâs suuvâ kielâ, já vuolgij ive pištee Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ škovliittâssân.

– Pärnin lam kuullâm kielâ, mut talle tot ij lam muotia, muštâl Sirviö.

Kuálástiđ sun kal máttá, mut ij lah kuássin kuálástâm anarâškielân. Škovlâ kuálástempeeivij ääigi sun áigu navdâšiđ, nuuvt ko ain ko piäsá kuálástiđ.

Jarmo Sirviö
Jarmo Sirviö haalijd iäláskittiđ suuvâs kielâ. Govva: Anja Kaarret / Yle

Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ lohhein lii tääppin toollâđ maŋŋeed čohčuv kuálástemkuursâ. Lii huámášum, et pargo peht uđđâ säänih pääcih mielân pyereest. Siämmást taat lii algâopâttâs loppâ. Tast maŋa máttáátteijee kevtiškuát tuše anarâškielâ máttátmist.

Vaigâdis aašij peht kuittâg seelvât suomâkielân, jis uáppee ij addii anarâškielân, mast lii saahâ, amas koččâđ meddâl ooppâdmist.

Nahareh šaddeh tuottân

Juáháš taan ive uáppein lii kuálástâm. Avveellâš Heli Sarre muštá, maht sun pärnin kuálástij áhhoin, ááhu pärnivuođâ pääihist Áhuluovtâst. Meid sun halijdij oppâđ madârvanhimij kielâ.

– Jo luvâttuvâst nievdâččim, et opâččim ááhu já äijih vuosmuu kielâ, iätá Sarre já illood ko tääl piäsá meid iäláskittiđ kuálástemtáiđuidis.

Heli Sarre
Heli Sarre muštá, maht sun pärnin kuálástij áhhoin. Govva: Anja Kaarret / Yle

Maaŋgâs haalijd oppâđ madârvanhimijdis kielâ, teikkâ jos párnááh jo sárnuh sämikielâ, te sij-uv halijdeh oppâđ. Jyehi ive láá lâm meid uáppeeh, kiäin ij lah maggaargin ohtâvuotâ anarâškielân, mut sij tuš halijdeh oppâđ kielâ.

Nanna Rytkönen lii puáttám Ruávinjaargâst Suáluičiälgán Meccihaldâttâs paargon, mut korona tiet suu pargotile huánánij já sun poođij Anarân luuhâđ anarâškielâ.

– Mun halijdâm porgâđ Anarist anarâškielân, mut jiem tieđe val maid, smiättá Rytkönen.

Sun lii jo ovdil taan ive pištee škoovlâ jottáám nettivuáđukuursâ.

Nanna Rytkönen
Nanna Rytkönen viermi suáppumin. Govva: Anja Kaarret / Yle

Kuálástem já kielâoppâm lasseen Kuáskimnjaargâ mätki addel ennuv muide-uv. Uáppeeh peessih uápásmuđ pyerebeht nubijdis, puđâldiđ, mälistiđ, sávnuđ já leđe oovtâst.

Kuálástemmätki pištá táválávt muáddi peeivi. Tot lii vuávájum maŋŋeed čoohčân eidu tondiet, et uáppeeh láá jo oppâm mottoom veerdi kielâ.

Meid kyeleh čääŋih viermij pyerebeht ovdil jäävri jiäŋŋum.

Taan täälvi uccáá uápuh

Taan čoovčâ tile lii váhá ereslágán, ko škovlâ aalgij maŋeláá ko táválávt já mudoi-uv uápuh láá ucceeb. Taan täälvi oppâčuággáh láá 45, ko táválávt láá 60 oppâčuággá.

Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ máttáátteijee Iiris Mäenpää osko, et uáppeeh kuittâg kiergâneh oppâđ.

– Juávkku lii äŋgir já toh pargeldeh ennuv meid pääihist. Kal mun oskom, et ihe addel sijjân kielâtááiđu, juurdâš Mäenpää.

Iiris Mäenpää
Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ máttáátteijee Iiris Mäenpää. Govva: Anja Kaarret / Yle

Taan-uv ive láá kielâmiäštáruásih, pargohárjuttâlmeh, kuálástem-, mälistem- já mediakurssâ já meid Giellagasáin lii ohtsis toimâ.

– Muu uáppeeh uásálisteh Giellagas nettikuursân kiđđuv já mun lam faallâm Giellagas uáppeid máhđulâsvuođâ uásálistiđ ovdâmerkkân mediakuursân, muštâl Mäenpää.

Anna Morottaja
Taan ive kuálástempeeivij máttáátteijen lâi Kuobžâ-Piäká Ánná, Anna Morottaja. Govva: Anja Kaarret / Yle

Tai peeivij maŋa uáppeeh huámmášeh kielâtááiđust ovdánem. Kyelisaallâs ij ain lah lam styeres. Motomin ij lah puáttám ohtâgin kyeli. Taan ive lâi šiev lukko.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä