Koe uusi yle.fi
Sää´mjânnam |

Ǩiõllmäästar, leuʹddčeäʹpp da čieʹppes ǩiõtt-tuâjjlaž – Saaʹmi äʹrbbvuõđlaž teâđ cistt Käättaž Jefremoʹffe

Sámi Árvvut –õhttõs jueʹjji saaʹmi äʹrbbvuõđlaž ciist Käättaž Jefremoʹffe, kååʹtt jiõčč jeäll sääʹmkulttuur da tõõi äärvai da äʹrbbvuõđi mieʹldd, koid son lij mättʼtam.

Katri Jefremoff
Käättaž Jefremoʹffe nuõrttsäʹmmlaõvuõtt lij leämmaž reeʹǧǧesvuõtt da väimmäʹšš. Jefremoff serdd sääʹmäʹrbbvuõđ ooudårra samai luâđlânji. Govva: Mari Korpimäki

Sámi Árvvut –õhttõs jueʹjji saaʹmi äʹrbbvuõđlaž ciist Käättaž Jefremoʹffe (j.s. Koputoff), kååʹtt jiõčč jeäll sääʹmkulttuur da tõõi äärvai da äʹrbbvuõđi mieʹldd, koid son lij mättʼtam.

Äʹrbbvuõđlaž teâtt lij õhttsažkååddlaž teâtt, da tõn ooudâsjuäʹtǩǩummuš lij puärrsi da maaddârääʹjji mâʹte Käätta, vääžnai tuâjjân. Tõn serddmõš šâdd juõʹǩǩ peeiʹv.šessls

– Täättaim Sámi Árvvut –õhttõõzzâst uʹvdded tuʹnne tän ciist, ko leäk juʹn päʹrnnpooddstad ääʹljeeʹl mättjam da serddam ooudårra nuõrttsääʹmkulttuur jiiʹjjad piârri da sääʹmõhttsažkååʹdd seʹst samai väʹǯǯlõs åårrmõõžžin. Leäk šõddâm vääin aalǥâst, leäk jeällam vääin evakkovuõđ da leäk jälstam määŋgai valdiai vuuʹdin. Rääʹǩǩes päʹrnnpoodd vuuʹd Peäccmest kuâđđje nuõrttraai tuâkka.

– Leäk mättjam sääʹmǩiõl, kulttuur da äʹrbbvuõđ juʹn päʹrnnen samai kõrr jieʹllempooddin väinnääiʹjin. Tõõi ääiʹji seʹst sääʹmkulttuur leäi vaar vueʹlnn läppjed obbnes Lääʹddjânnmest da Ruõššjânnmest še, vuâđđââtt Sámi Árvvut –õhttõs.

Peäccam suõm ǩiõllmäästar

Käättaž Jefremoff lij tobddum sääʹmǩiõl määstren, čieʹppes ǩiõtt-tuâjjliʹžžen da leuʹddčeäʹppen. Pukid täid silttõõzzid son lij mättjam jiiʹjjes puärrsin da ruåđin Põõžžsiid põõrtâst täʹǩǩtooll čuõvâst.

Son lij haʹŋǩǩääm škoouʹlʼjummuž ǩiõtt-tuâjai rajjummša še. Käättaž lij älššânji mainstam saaʹmi ǩiõtt-tuâjain, serddam ǩiõtt-tuâjai silttõõzz nuõrab puõlvvõʹǩǩe sääʹmvuuʹdest da jeeʹresåʹrnn Sääʹmjânnmest, Lääʹddjânnmest da ålggjânnmin še Ruõccâst, Taarâst.

Käättaž lij õhtt tõin ǩiõtt-tuâjjlain, kååʹtt silttad võl kuärrad šaamšiǩ. Son lij täujja čuäʹjtõõllâm saaʹmi äʹrbbvuõđlaž ǩiõtt-tuâjaid tuʹriʹstiid, kook lie jeällam Njeäʹllmest.

Sámi Árvvut -õhttõõzz mieʹldd Käättaž Jefremoʹffe nuõrttsäʹmmlaõvuõtt lij leämmaž reeʹǧǧesvuõtt da väimmäʹšš. Jefremoff serdd sääʹmäʹrbbvuõđ ooudårra samai luâđlânji.

– Ton ooudak tiettummšad, silttummšad, ǩiõtt-tuâjad, čuäʹjtummšad da leuʹddjummšad mainsted peäʹlstad. Tuu jieʹllemvueʹǩǩ da äʹrbbvuõtt lie ouddmiârkkân määŋgaid säʹmmlaid. Saaʹmi äʹrbbvuõđlaž teâtt seill pâi nuʹtt, što tõn seeʹrdet ooudårra da jeäʹlet kulttuur aaʹrbi mieʹldd, ǩeeʹrjat Jefremoff.

Ǩiõll lij leämmaž suʹnne väimmäʹšš tõin aaiʹjin še, ko leäi ǩiõlddum mainsted säämas

Käättaž Jefremooff jieʹnnǩiõll lij sääʹmǩiõl Peäccam suõmm, leâʹša son lij mättjam määŋgpeällsaž jieʹllmes ääiʹj ruõššǩiõl, lääʹddǩiõl da ruõccǩiõl.

Käättast lij leämmaž pâi šiõǥǥ fiʹttjõs ǩiõl mättjummša. Sääʹmǩiõll lij leämmaž suʹnne väimmäʹšš tõin aaiʹjin še, ko leäi ǩiõlddum mainsted säämas.

Jefremoff lij mättʼtam sääʹmǩiõl Njeäʹllem škooulâst, mii ååʹn lij juʹn loopptum, da reâuggam ǩiõllmäästren seeʹrdeeʹl suu ǩiõllteâđ älššânji ooudårra mättʼtõõđjid. Son lij še vuäʹpstam ǩiõl tuʹtǩǩeejaid da äʹrbbvuõđ teâđ ruõkkjid da nääiʹt tuejjeeʹl son lij staanâm tõn, što Peäccam suõmm da kulttuur seilla puõʹtti puõlvvõõǥǥid. Käättaž Jefremoff lij leämmaž mieʹldd ko ceerkavteeʹkstid da –laulljid jåårǥlõʹtteš säämas.

Käättaž lij saaʹmi leuʹddčeäʹpp da son silttad jiiʹjjes ruåđi da dommsiid leeuʹdid. Tõid son leuʹddai moččânji da ääʹrbnalla. Son lij čieʹppes mainstõõlli, da silttad mainsted da mušttled vuäʹmm ääiʹj mainnsid Peäccmest seämmanalla ko ânnʼjõž jälstemsââʹjest še. Son tåbdd puârast sooǥǥâs jieʹllem da histoor. Käättaž täujja leuʹddai taaʹlvin da ašttââll tuʹriʹstiid saaʹmi äʹrbbvuõđ pirr.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä