Sápmi |

Koronakriisa geahpeda gielddaid vearrodietnasa – huksen ja eará investeren ii bisán

Sámegielddaid njunnošat leat luohttevaččat dainna, mo cevzet koronavirusa dagahan nuppástusain.

Jari Rantapelkonen, Vuokko Tieva-Niittyvuopio, Jari Huotari
Govas gurut bealde Jari Rantapelkonen, Vuokko Tieva-Niittyvuopio ja Jari Huotari. Govva: Yle / Anni-Saara Paltto, Anneli Lappalainen, Jouni Aikio

Koronavirusa okta stuorimus váikkuhus sámegielddaid ruhtadoalus lea dat, go gieldda vearrodienas unnu. Dat boahtá das, go bargu bálvalansuorggis lea geahppánan ja mátkeealáhusas dat lea goasii nohkan.

Go koronaráddjehusat álge njukčamánus, de sámeguovllus bargguhisvuohta lassánii jođánit badjelaš goalmmadasain, Anáris lagabui guovttegeardásaččat.

– Koronavirusa váikkuhusat eai dalán dovdo gieldda ruhtakássas, muhto maŋŋá dat oidno nu, ahte gieldda vearrodienas geahppána, vaikkoba juo dainna go mátkkoštanealáhus lea bissánan, dadjá Anár gielddaráđđehusa ovdaolmmoš Jari Huotari.

Rádjagávppašeami bisáneapmi lea okta stuorra fuolla eandalii Ohcejogas ja Eanodagas.

– Jo dál diehtá, ahte turismaealáhusa ja rádjegávppi masá dievas bisáneapmi váikkuha maiddái gieldda ruhtadollui go vearrodienas geahppána, muitala Ohcejoga gielddahoavda Vuokko Tieva-Niittyvuopio.

– Koronadili váikkuhusa go smiehttá, de dáppe Eanodagas duot riikkarájá váikkuhus lea erenoamáš stuoris. Dat oidno nu ahte Gilbbesjávri lea aisttan guorus leamaš dál. Doppe turistasesoŋga galggai álgit dál giđđat ja bistit čakčii, muhto riikkarádjá lea gitta. Gávppit leat guorusin, ná govvida koronavirusa stuorra ekonomalaš váikkuhusaid Eanodaga gielddahoavda Jari Rantapelkonen.

Skuvllaid plánen ja huksen joatkašuvvá, iige investeremiid leat buorre maŋidit dákkár dilis

Davimus gielddaid njunnošat goittot dáhkidit ahte huksen ja eará investeren ii koronavirusa dihte bisán, dál baicce álgá doaimmalaš áigi. Jari Huotari čuovvola dás stáhtaráđi ávžžuhusaid.

– Stuorra almmolaš investeremiid nugo mat divvunbargguid ja skuvllaid huksemiid baicce galggašii dákkár dilis áradit, nuhan maiddái stáhta beales rávvejit.

Vuokko Tieva-Niittyvuopio mielde koronavirusa ollislaš ekonomalaš váikkuhusa lea vuos árrat dadjat, muhto ii dat gieldda ruđalaš dillái leačča hirbmat stuoris.

– Gieldda investeremat ovdánit gal ruhtadoalloplána mielde. Jus gártá ruhtadoalu dássedit dahje juoidá gahčahit eret, dat dahkko dalle go dárkilabbot diehtit váikkuhusaid.

Eanodaga gielddas bargguid ođđasit organiseren koronadilis sáhttá ájihit investeremiid, árvala Jari Rantapelkonen.

– Mihttomearrin lea dikšut buot. Dás lea gažaldat das, ahte mis lea unnán resursa ja koronadili dikšun lea váldán ollu áiggi. Ja dat lea eret muhtin vuođđobargguin, nu mo investerenplánaid dahkamis ja investeremiin, nu ahte galhan dat investeremat veagal veháš áigái geahppánit, lohká Rantapelkonen.

Das lea stuorra mearkkašupmi, mo stáhta doarju gielddaid

Eanodaga gielddahoavda Jari Rantapelkonen árvala, ahte koronakriisa lea lasihan goluid ja geahpedan sisaboađuid, ja dat mearkkaša minus bohtosa.

– Váikkuhus sáhtašii leat sullii 350 000 euro lassirehket. Hirbmat váttis goittot vuos dadjat. Dat lea gitta das, man guhká dát koronadilli bistá. Mađi guhkit áigge bistá, dađi stuorát váikkuhus min bálvalusaide. Koronakriisa ekonomalaš váikkuhusat leat olu gitta stáhta doarjjadoaimmain, dadjá Rantapelkonen.

Davimuš gielddaid lihttu, Lapin liitto, lea easkkabále sádden stáhtaráđđái reivve, mas dat gáibida stáhta geassemánu lassibudjehttii sierranas investerendoarjaga gielddaide.

– Dasa lea dieđus dárbu, dadjá Anár gielddaráđđehusa ovdaolmmoš Jari Huotari.

– Gielddaid evttohusas lea oalle badjin maiddái Anáris okta doaibma, namalassii Čeavetjávrri geainnu divodeapmi badjelaš golmmain miljovnnain euroin. Dieđán ahte maiddai ebi-guovddáš lea gártemin gielddaid doarjjadárbbuid, son joatká.

Bággoluomuide ii leamaš dárbu

Ohcejoga gielda ii leat dárbbašan bidjat bargiid gaskaboddosaččatge eret. Doppe leat ordnen sadjái bargguid ja ollugat barget gáiddusin. Gieldda doaimmat leat jorran koronas fuolakeahttá.

– Čuvgehusdoaimmas gáiddusoahpahus lea geahpedan oahpahusa goluid. Gielddaráđđehus ja lávdegottit čoahkkanit gáiddusoktavuođain, das leat maid juoga veardde golut gahččan eret. Bargiid skuvlejumit ja mátkkit lea giđa áigge nohkan, dasge gielda seastá, rehkenastá Vuokko Tieva-Niittyvuopio.

Eanodagas maid leat sirdán bargiid dan mielde, gos lea ain dárbu.

Anár gielda álggahii ovttasdoaibmanráđđádallamiid sullii 30 bargiin, muhto dan maŋŋá go stáhtaráđđi mearridii burgigoahtit ráddjehusaid, sullii 15 bargi gusket vel ráđđádallamat.

Eanodaga gielddahoavda árvvoštallá riikkarájá giddema

Eanodaga gielddahoavda Jari Rantapelkonen imaštallá, manin riikkarádja galggai giddejuvvot.

– Goappáge bealde rájá ii leat korona, ii Omasvuonas iige Eanodagas. Muhto go manná rádjaeanu vulos, de doppe leat gielddat gos dihtto korona. Iigo livččii galgan giddet gielddaid rájáid iige riikkarájá, son imašta.

– Dan eai oro buohkat áddemin, mo dáppe Sámis leat álo johtalan riikkarájá rastá. Galggašii gal smiehttat leago jierbmi doallat Suoma ja Norgga rájá gitta, dadjala Jari Rantapelkonen.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä