Sápmi |

Kulturberošteaddji hálidii cuvket stirdon govaid sápmelaččain – miehtá Sámi johtán govvačájáhus lea dál Anáris

Čájáhus rahpá ovdamearkka dihte queer-sápmelačča ja nuortalaš duojára dovdduid gehččiide.

Video: Jorunn Eikjok ja su bargojoavku.
Video
Video: Yle Ođđasat

Deatnolaš Dávvet Bruun-Solbakk njávkkada guhkes vuovttaidis ja stellesta iežas čábbát govvii. Son lea sihkkar iežas identitehtastis ja das, ahte son ii leat dat dábálaš ovdamearka sápmelaččas.

– Mun cuvken stirdon govaid dieđus dainna, ahte mun hálan das, mo mun vásihan leat queer-sápmelaš. Muitalan iežan duogáža birra ja doaivvun leat veahkkin čájeheamen, ahte mii sáhttit leat vaikko makkárat.

Dávvet Bruun-Solbakk jáhkká, ahte queer-identitehta ii leat ođđa hutkkus sápmelaččaid gaskkas.

Dávvet Bruun-Solbakk, 11 Sámi áigegova
Dávvet Bruun-Solbakk Govva: Kirtsti Länsman / Yle

– Mun jáhkán, ahte queer-sápmelaččat leat álot gávdnon, muhto dál mii leat hállagoahtán eanet dan birra 20–30 jagi siste ja dáid áiggiid vel eanet almmolašvuođas.

Dávvet Bruun-Solbakk muitalus lea okta oassi Jorunn Eikjokk giehtačállin 11 Sámi áigegova -govvačájáhusas, mii lea oaidninláhkai skábmamánu 11. beaivvi rádjái Anáris sámemusea ja luondduguovddáš Siiddas.

Sámekultuvrra girjáivuohta oidnosii

Čájáhusa ulbmil lea čalmmustahttit sámekultuvrra girjáivuođa ja dan, ahte sáhka lea modeardna kultuvrras. Čájáhusa giehtačálli, sosiálaantropologa ja kulturberošteaddji Jorunn Eikjok čilge, ahte čájáhusa duogáš lea gitta 20 jagi duohkin, go son bargagođii Davvinjárggas buohcceviesus.

– Doppe mun fuomášin man eatnat ja čavgadat leat dat boares stirdon govat sámiid birra. Ledje stereotypiijat, ahte mii eallit ain lávus, vázzit gávttiiguin juohke beaivvi ja eallit duoddaris.

Diet jurdagat bokte Jorunn Eikjok ja son jurddašišgođii, ahte juoidá ferte dahkat vai earát oaidnigohtet sápmelaččaid ođđaáigásaš ja modeardna álgoálbmogin.

– Mu bárdni Irján logai munnje, ahte dán gávpogis leat nu ollu nuorat, geain lea sámeduogáš. Sii eai sáhte gávdnat iežaset identitehta, go lea nu gáržžes latnja leat sápmelaš.

– Dat attii munnje vuoimmi cuvket stirdon govaid ja ovdanbuktit sámi girjáivuođa, sámi jienaid ja sápmelaččaid iežaset muitalusaid, dadjá Eikjok.

Várjjat Sámi musea buvttadan čájáhus lea leamaš oaidninláhkai miehtá Sámi sullii beannot jagi. Čájáhusa vuosttas eahket lei Tråantes 2017.

Sosiálaantropologa ja kulturbuvttadeaddji Jorunn Eikjok lea jearahallan 11 Sámi áigegova -čájáhusa várás 27 sápmelačča njealji riikkas. Jearahallamiin leat mielde julevsámit, nuortalaččat, davvisámit, máttasámit ja gielddasámit. Jearahallon olbmuid ja čájáhusa govvamateriála lea govven Ola Røe. Čájáhusa lea buvttadan Várjjat Sámi musea. Sámiráđđi lea mielde ruhtadeamen čájáhusa.

Jorunn Eikjok, 11 Sámi áigegova
11 Sámi áigegova -joavku čoahkis Anáris Govva: Kirtsti Länsman / Yle

Suoma beale Sámis čájáhussii leat jearahallan ja govven anárlaš Heini Wesslin ja Matleena Fofonoff. Soai muitaleaba, mo duodjemáhttu hukse sudno identitehta.

Giehtačálli: Anáris “grand finale”

Anár lea maŋimuš báiki, gos 11 Sámi áigegova -čájáhusa sáhttá oaidnit. Giehtačálli dadjá ieš, ahte dál sii leat juksan nu gohčoduvvon “grand finale”.

– Dán maŋŋá mis eai leat šat čájáhusat, dát lea maŋimuš báiki, dadjá Eikjok.

Bargojoavku čoahkkaniige gieskat Anárii ávvudit 20 jagi bálgá, man čájáhusa materiálaid čohkken lea váldán giehtačállis ja govvejeaddjis. Jorunn Eikjok oaidná, ahte dán seamma čájáhusas livčče sáhttán leat vaikko čuođi áigegova, go sámekultuvra ja sápmelaččaid eallindilit leat nu girjái.

Dávvet Bruun-Solbakk ii leat čuvvon olles dan 20 jagi bálgá čájáhusa plánemis gitta otná beaivái, muhto sutnjege dát mátki lea oahpahan juoidá iežas kultuvrras.

– Dat lea álki dieđus munnje smiehttat, ahte mii leat vaikko makkárat. Muhto dat dehálamos munnje leamaš duođaid oaidnit, man láhkai ja oahpásmuvvat earálágan olbmuide. Dat lea leamaš dat dehálamos munnje.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä