Sápmi |

Ládjogahpira duddjon beroštahttá olbmuid – Bargobájiid ordnejit giđa mielde

Dáiddár Outi Pieski ja dutki Eeva-Kristiina Harlin ládjogahpir-prošeavtta olis doallagohtet bargobájiid olbmuide, geat leat beroštuvvan ládjogahpiris ja dan duddjomis.

Outi Pieski
Outi Pieski cokkai ládjogahpira oaivái Suoma iehčanasvuođabeaidoaluide presideantašlohttii juovlamánus Govva: Ville-Riiko Fofonoff / Yle

Duorastaga ordnejuvvui Máttaráhkuid ládjogahpir -logaldallan Anáris. Ládjogahpir Dálvadasas – “Máttaráhkuid ládjogahpir” lea dáiddár Outi Pieski ja dutki Eeva-Kristiina Harlin oktasaš dutkan- ja dáiddaprošeakta. Prošeavttas soai leaba dutkan ládjogahpira sihke dutkamuša ja dáidaga bokte.

Dán logaldallama leigga čuovvumen maiddái Hilma Mustonen ja Elle-Máret Helander. Sudno mielas dat lei hui miellagiddevaš.

– Bođii hui buorre dovdu, bođii dákkár buolli dovdu, ahte mun háliidan dákkár gahpira dalánaga álgit ráhkadit, muitala Mustonen.

– Mun ozan eambo dan, manin olbmuin lea leamašan diekkár gahpir, ja dieđusge háliidan geavahitge dan ja rievdadit dan. Min dálá áigge gahpirat leat áibba earáláganat go dolin, muitalages Helander.

Ládjogahpir čuozai goappašagaid váibmui ja guktot áiguba duddjot alcceska ládjogahpira, vaikko dat soaitá leat váttis duddjot.

– Dat lea dološ áigge gahpir, mun háliidan daid dološ dávviriid. Diet gahpir lea jo mu váimmus ja danne háliidan, ahte mun iešge oaččošin dakkár gahpira, lohká Hilma Mustonen.

– Dat čuohca váibmui ja dat dovdo, ahte mun sáhtan buktit min duogáža dán beaivái, dat lea miellagiddevaš, čilge Helander.

– Dieđusge maid ieš dan gahpira duddjon, dat ii leat nu álki, muhto mun liikon dákkárii, man ii leat nu álki ráhkadit, boagusta Helander.

Sarvilakki luento Inarissa
Olbmot ledje beroštuvvan boahtit guldalit logaldallama ládjogahpiris Sogsakk Lássegoahtái Govva: Susanna Guttorm / Yle

Dál leat dieđuid maid vuođul duddjot ládjogahpira

Elle-Máret Helander livčče háliidan juo áigá duddjot alcces ládjogahpira. Váttisvuohtan lei goittotge dat, go dalle vel olbmot eai olus diehtán gahpira dahje dan duddjoma birra.

– Mun gal lean jo logi jagi dassá hállan, ahte mun háliidan diekkár gahpira ráhkadit, vuos dieđusge alccen ja iežan mánáide, muhto dat ii leat leamašan vejolaš, go eat leat diehtán mo dat lea ráhkaduvvon, gos don oaččot dan fiera, ja visot diekkár áššit leat eastán dan ráhkadeami.

– Lea buorre go muhtumat vulget dan vuos dutkat ja geahččat mo dat lea ja ráhkadit minsttariid. Dathan boahtá fas dán áigái dat gahpir, mii leamašan dolin, oaivvilda Helander.

Háliideaba juohkit dieđu ain viidáset – "Duddjon lea buorre jurddašanvuohki"

Dáiddár Outi Pieski ja dutki Eva-Kristina Harlin leaba álggahan dan prošeavtta danin, go leaba fuobmán, ahte sáminissonat leat beroštuvvan dan gahpiris.

– Lea miellagiddevaš maid jurddašit, manin dat geasuha ja beroštahttá nu ollu, sihkkarit das lea juoga maid sámenissonat atnet dehálažžan ja mas oažžu kánske fámuid, smiehtada Pieski.

Outi Pieski cokkai ládjogahpira oaivái go lei bovdejuvvon ávvudit Suoma iehčanasvuođa dásseválddi presideanta doaluide. Pieski muitala, ahte sudno leat dan maŋŋá bovdejuvvon logaldallat miehtá Sámi.

– Ja mii álgitge dál doallat maiddái daid ealáskahttin-bargobájiid. Mis lea vuosttas bargobádji Deanus sotnabeaivve.

– Letne jurddašan, ahte dat ii leat makkárge duodjekursa, mas lea oahpaheaddji gii oahpaha, baicce dat lea dákkár oktasaš deaivvadanbáiki, gos ovttas sáhttit ealáskahttit dan. Dat lea hui dehálaš bargat ovttas, smiehtada Pieski.

Giđa mielde ordnejuvvo bargobádji maiddái Ohcejogas. Pieski sávvá, ahte bargobájiid bokte diehtu leavašii viidásot.

– Vuos háliidetne juohkit daid dieđuid maid letne gávdnan ja čohkken, ja de mii fertet ovttas háleštit daid birra ja plánet mo galgá hervet ja nu ain, ja de maiddái praktihkas maiddái duddjot. Duddjon lea fiinna vuohki jurddašit. Lea maiddái álkkit darvánit gieđain man nu áššái go dušše hállat vaikkoba sámiid historjjá birra, muhto jos sáhttá bargat duoji bokte nu dat heive midjiide sámiide.

Sarvilakki luento Inarissa tammikuussa
Duojár ja duodjeoahpaheaddji Jouni S. Laiti lea duddjon muorrafiera ja muitalii dan duddjonproseassas Lássegoađis duorastaga Govva: Susanna Guttorm / Yle

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä