Sápmi

Liikki galgá suddjegoahtit dalán go beaivváš oidnosta – dolin buollán liikki dikšo muohttagiin

Hilma Mustonen
Evá Hánssa Hilma mielde buollán liikki galgá deaddit muohttagiin. Govva: Xia Torikka / Yle

Giđđat gárvvut suddjejit bures beavvážis. Njuni ja baksamiid gánneha vuoidat go daid sáhttá leat váttis suddjet gárvvuiguin.

Guhkes skábmaáiggi maŋŋá giđđabeaivváš orru nu šearrat, muhto ii oro nu liggemen eará go miela. Olbmot johttájit maid giđđadálvve eanet luonddus: duoddariin boazobargguin, jávrri alde oaggumen ja meahcis bievlagáfiid juhkamen.

Eahkes goit sáhttá fuomášit, ahte ámadeadju hilašta. Niesteveaskku páhkkedettiin ja gárvvuid cokkadettiin sáhttá álkit vajálduvvat beaivevuoiddas ja liikki suddjen.

Anárlaš Evá Hánssa Hilma, Hilma Mustonen, lea vuolgimin beatnagiin váccašit. Son ii leat vuoidan ámadajus beaivevuoidasiin, iige lávege dábálaččat geavahit beaivevuoidasa go vuolgá olggos.

– Dieđusge dalle, jus vuolgá vaikkoba čuoigat, dahje geassit jus lean jávrri alde. Mus leat visot vuoidasat astoáiggebarttas, muitala Mustonen.

Su liiki ii leat hearki buollit, muhto vuoiddada gal bures eandalitge jus lieggariikkas fitná. Mustonen lea lohkan gal bláđiin, ahte liikki livčče buorre suddjet.

– Juohke bláđis lea ahte liikki galgá suddjet. Fertehan dat muhtin láhkai suddjet, čalmmiid eandalitge. Geavahan gal beaivvášlásaid, muhto in mun nu gal suddje ahte álggášin vuoiddadit.

Guldal Evá Hánssa Hilma jearahallama dás. Jietna: Xia Torikka / Yle

Giđđadálvve erenomáš dehálaš suddjet liikki

Liikedoavttir Piera West muitala, ahte dalán go beaivváš duođas loktana galggalii liikki suddjegoahtit. Erenomáš dehálaš dat lea giđđadálvve dahje geassit čázádaga alde, go muohta ja čáhci reflekterejit suotnjariid.

– Giđđabeaivváš lea garas, go dat muohta ja jiekŋa reflektere buot daid suotnjariid ruovttoluotta vel, nu ahte oažžu dego duppal geardde dan beaivváža, muitala West.

Piera West
Liikedoavttir Piera West deattuha, ahte muohta nanosmahttá beaivváža váikkuhusa. Govva: Annlaug Maridal

Olgun jođedettiin sáhttet leat vel čoaska dálkkit ja olmmoš gárvoda bures go vuolgá skohteriin vuodjit dahje čuoigantuvrii. Biktasat ja gárvvut suddjejit bures, muhto muhtin osiid ámadeajus lea váttis suddjet gárvvuiguin.

– Njunnihan oažžu eanemus daid beaivváža suotnjariid. Livčče buorre juobe dan njuni ja baksamiid vuoidat, maid lea muđui váttis suddjet.

Dat man olu ja makkár vuoidasa galggalii geavahit, lea olu olbmo liikkis gitta.

– Nubbihan gierdá buorebut go nubbi. Jurddašan gal, ahte jus dál vuolgá dán muttos áigge duoddarii, de doppehan lea olu eanet dat beaivvášsuotnjarat, dat leat olu garrasabbot. De berre álgit smiehttat, ahte mo sáhttá suddjet dan liikki ámadajus.

Guldal Piera West jearahallama dás. Jietna: Inger-Elle Suoninen / Yle

Buollán liikki galgá vuos dikšut galbmasiin

Evá Hánssa Hilma mánnávuođas eai lean beaivevuoidasat. Áidna mii sis soittii leat, lei gusanjižževuoiddas. Su mánnávuođas lávejedje muohttagiin deaddit, jus liiki hilaštišgođii.

– Boares olbmot lohke, ahte muohttagiin. Dalle gal ovdal jo njunni galbmui, iige buollán. Lohke, ahte galgá muohttaga bidjat liikki ala. In leat eará oba gullange, muittaša Hilma Mustonen.

Maiddái oarjemáilmmi dálkkasdiehtaga mielde buollán liikki galgá vuos dikšut galbmasiin. Dan maŋŋá galgá vuoidat bures dábálaš vuoidasiin. Buollán liiki sáhttá maid bohtanit, jus liiki lea garrasit bohtanan de sáhttá váldit kortisona. Vuollel 1-jahkásaš mánáid buollinháviid ja viiddes buollinháviid galgá fitnat čájeheamen doaktárii.

Áššis oainnát lasi Yle Ođđasat -sáddagis diibmu 16.45. Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä