Sápmi

Love ja ráhkisvuohta? Jikŋon II lávlagiid jorgalan Ailu Valle hálidii geavahit nu vuogas ja rikkis sámegiela go vejolaš, vaikko hástaleaddji gal lei

Ailu Valle
Govva: Vesa Toppari / Yle

Jikŋon II -lávlagiid lassin musihkkár Ailu Valle lea jorgalan ja teksten davvisámegielat filmma suomagillii.

Vássán jahki leamašan musihkkár ja ráppár Ailu Vallei hohppui. Valle ođđa skearru “Viidon Sieiddit” almmustuvai mannan suoidnemánus. Seamma áiggiid gielalaš musihkkárii fállojuvvui bargun juoidá áibbas ođđa ja miellagiddevačča, mas ii sáhttán gal biehttalit.

Valle oaččui Disneys bivdaga jorgalit buot ođđa Frozen II – Jikŋon II -filmma eaŋgalsgielat lávlagiid davvisámegillii. Musihkkár lea dovddus rikkis giellageavaheamis ja son háliidiige, ahte dat oidno maiddái filmma lávlagiin.

– Gal mun háliidin geavahit olu dakkár árbevirolaš sániid, seammaláhkai go iežan musihkas. Ulbmil lei, ahte giella livččii nu rikkis go vejolaš, dadjá Valle.

Šuoŋaid jorgaleamis ledje goit iežas hástalusat, dasgo eaŋgalsgiella ja sámegiella leat nu earáláganat.

– Deháleamos lei dat, ahte stávvalat heivejit njálbmelihkastagaide. Sámegielas leat vehá eanet stávvalat go eaŋgalsgielas, man dihte doppe fertii dahkat dihto sajiin kompromissaid. Sisdoallu ii goit oaččo hirbmadit rievdat, muitala Valle jorgalanproseassas.

Valle jorgalusaid heivehedje vel loahpalaš hápmái ja jietnaneavttáriid njálbmái ja lávlumii heivvolažžan bagadallit Sara Margrethe Oskal ja Cathrine Bang Norum.

Bijai návccaid “hit”-bihttái

Davvisámegielat Jikŋon II -lávlagat leamašan gullanláhkai musihkkačuojahanbálvalus Spotifys ja maiddái Youtubes lagabui golbma vahkku. Lávlagiid lávlot filmma sámegielat jietnaneavttárat Eva Jeanette Iversen, Elin Kristina Oskal, Ánndaris Rimpi, Vegard Bjørsmo ja Marianne Pentha.

Valle jáhkká, ahte okta bivnnuheamos bihtáin boahtá leat “Into the Unknown” dahje “Amas mu vuordá”. Go son gulai šuoŋa vuosttaš geardde, de árvidii, ahte dat soaitá šaddat stuorámus “hittan”.

– Namalassii dán bihttái bidjen olu návccaid. Buot stuorámus hástalus lei dat, go das leat čoavddasánit eaŋgalsgillii. Dego “love” lea ovttastávvalsátni ja sámegillii dat lea “ráhkisvuohta”. Dat dagahii buot stuorámus hástalusaid, ahte mo lyrihkaid oažžu nu, ahte sisdoallu bisošii seammán, muhto goittotge livččii vuogas ja doaimmašii bures, muitala Valle.

Valle evttohii vuos lávlaga chorus-oassái "Dovdameahttumii", muhto bagadalli guoktás bođii diehtu, ahte i-vokála ii leat vuogas vanahit lávllodettiin. De šattai loahpalaš hápmin "Amas mu vuordá" dego soai heiveheigga.

– Dieshan fas oahpai juoidá ođđa jorgaleaddjibarggus, Valle bohkosa.

Jikŋon 2 - Frozen 2
Kruununprinsessa Elsa, pikkusisko Anna ja jääkauppias Kristoff ovat molempien Frozen-elokuvien keskushekilöitä. Govva: Disney

“Giellaberošteaddjin háliidin, ahte dat lea justa nu mo galgá”

Musihkkára bargu ii goit nohkan lávlagiid jorgaleapmái. Valle oaččui Disneys lassibargun čavga áigetávvaliin vel jorgalit ja tekstet davvisámegielat Jikŋon II -filmma suomagillii. Vaikko filmma tekstemii lei dušše guhtta beaivvi áigi, de ieš bargu lei movttiidahtti.

– Dat lei nu fiinnis ieš dat ealligovva, ahte gal dan mielas barggai. Ii boahtán dakkár dovdu, ahte in mun dál veaje bargat. Háliidin dieđusge oaidnit ovddosguvlui dan, ahte mii das dáhpáhuvvá. Dat lei movttiidahtti bargu, vaikko leige seammás hástaleaddji, muitala Valle.

Árat čakčat dahkkon Jikŋon II -lávlagiid jorgaleapmi lei ovdun filmma teavsttaid jorgaleamis.

– Galhan mun ledjen šuoŋaid jorgalanmuttus jo olu bihtáid oaidnán ja leamašan ovttasbarggus dialoga jorgaleddjiin Berit Margrethe Oskaliin. Dien láhkai dat lei jo oalle oahpis, ahte ledjen oalle máŋgii jorahan dan ealligova. Go ieš lean giellaberošteaddji, de háliidin goit, ahte dat lea justa nu mo galgá, dadjá Valle.

Davviálbmoga lahtut Ánne-Máret, Ráste ja Jelena
Govva: Disney

Čuovvovaš lávki anáraš- ja nuortalašgielat filmmat

Vaikko Ailu Valle leage oaidnán Jikŋon II -filmma jo jorgaleami oktavuođas, de son návddašii ovdačájáhusas, mii lágiduvvui Anáris mannan lávvordaga 14. juovlamánu.

– Mu čalbmái filbma lihkostuvai hui bures. Lean hui lihkolaš das, ahte sámi servošis gávdnojedje nu olu čeahpes olbmot, geat leat bastán dan ollašuhttit, Valle rámida.

Valle jáhkká, ahte boahttevuođas bohtet ain eanet sámegielat filmmat. Son goit sávvá, ahte maiddái unnit sámegielat váldojuvvoše vuhtii.

– Galhan daid filmmaid galggašii oažžut maiddái eará sámegielaide, dego anáraš-, nuortalaš ja julevsámegillii. Diet lea varra čuovvovaš lávki, árvala Ailu Valle.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä