Säämi

Luándust kávná iše mielân já roopân – koronaäigin luándust jotteem lii-uv jyehi sajeest lasanâm

Johanna Alatorvinen
Johanna Alatorvinen lii táválávd peeivist suullân 3-4- tiijme olgon. Govva: Vesa Toppari / Yle

Luándust orroom lii pyerrin, mut puáhtá meid vaibâdiđ.

Tääl korona äigin luándust jotteem lii jyehi sajeest lasanâm. Säämist maaŋgâs lii jo luándulávt ennuv olgon.

Aanaarjäävri Konišnjaargâ riddoost Johanna Alatorvinen áásá päihist, kost luándu kávnoo tállán ko lävkkee uuvsâst olgos. Tääl ko sun-uv lii pääihist káiduspargoost, te puáhtá vyelgiđ tállán olgos ko pargo nohá.

– Mun laaviim čuoigâđ. Talle mun lam uággum viehâ ennuv já talle lii kolgâm meiddei piemmâđ poccuid tääl. Lam olgon 3–4 tiijme, muštâl Alatorvinen.

Johanna Alatorvinen
Johanna Alatorvinen piemmâmin poccuid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Alatorvinen lii pargoost Sämitiggeest. Pargosaje lii Anarist, Sajosist já táválávt sust mana paijeel tijme peeivist pargomáátkán, autost vyejedijn. Taan kiiđâ lii-uv pyerrin lase äigi, ko meid suu pääihist láá poccuuh já taid lii juovdâm tääl piemmâđ, hyenes täälvi tet.

Totkeeh tutkâm luándu vaikuttâsâid ulmuid

Tampere ollâopâttuvvâst láá tutkâm, maht luándust jotteem vaaigut ulmui tiervâsvuotân já mielân. Proojeekttotkee eko- já piirâspsykolog Kirsi Salonen iätá, et luándu tuođâi toovât pyeredeijee tubdâmušâid.

Salosist lii náguskirje valmâštuumin taan fáádást, mast meid čielgih, jo ovdil tutkum ääših, et olmooš virkosmuvá, rávhuduvvoo, muásuduvvoo já mielâ puárrán luándust. Taan lasseen tääl láá huámmášâm, et meid njuolgâ tiervâsvuotân vaikutteijeeh ääših kávnojeh luándust. Tutkâmijn čielgâi meid, et luándust puáhtá leđe meid hyenes vaikuttâs.

– Jos olmooš lii nuuvt šlundom, et atâštum, et mielâ lii jurgâlum siisâkulij, et tot ij pyevti väldiđ vuástá luándust taid puorijd aašijd. Talle kolgâččij leđe fáárust paaldâst jottee, kii iššeed tai kavnâm, muštâl Salonen.

Luándu puáhtá meid vaibâdiđ ulmuu

Luándu kolgâččij leđe nuuvt alda ulmuu, et tohon ličij juáhháást älkkee moonnâđ. Tuárispeln kuávluin motomin puáhtá keevvâđ nuuvt, et luándu lii nuuvt jieščielgâs äšši, et tast puátih tedduuh ulmuid.

– Jos luándust iirât liijkás uážžuđ äävhi. Viggá kuálástiđ, čuággiđ muorjijd liijkás, te taat ucceed luándu pyereest toohâm vaikuttâsâid. Talle kolgâččij orostiđ já smietâstiđ, et puávtáččij-uv taan toohâđ váhá ložžâsuboin vuovijn, muštoot Salonen.

Meiddei Johanna Alatorvinen mielâst olgopargoh vaibâdeh veikkâ olgon roossâm lii-uv suotâs.

– Eđâččim, ete kal toh pargoh láá nuuvt ennuv maid kalga porgâđ, ete veikkâ jođáččim mon ennuv olgon, te kal tast vaibâseh meiddei šaddeh tom maŋa.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä