Sápmi

Maarit Magga duddjui liturgálalaš dujiid Heahtá girkui, dál dat leat oaidninláhkai Siiddas – geahča govaid

Maarit Magga
Maarit Magga lea bargamin nákkosgirjedutkamuša, masa duojit laktásit. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sámeduojár ja nákkosgirjedutki Maarit Magga lea geahččalan buktit girkui sámi duoji ja duodjetekstiillaid.

Sámi duojár ja nákkosgirjedutki Ovllá Ovllá Máret, Maarit Magga lea háliidan čalmmustahttit sámi duoji girkuin, daningo duodji ii leat nu olu oidnosis Suoma girkuin. Liturgála dujiid duddjodettiin Magga lea čuvvon mielde girku njuolggadusaid ja girkojagi liturgála ivnniid.

– Dat lea dakkár geahččaleapmi ja hástalus mus leamašan, ahte mainna lágiin sáhtášii duoji birra muitalit girkus, mii lea juoga ládje amas arena.

Heahtá girku áltárdáidda hálahii Magga ja dan vuođul son plánegođii dujiid.

– Mun álgen dasto dan vuođul smiehttat, ahte man láhkai mun sáhtán buktit ja heivehit duoji dohko girku arkitektuvrii ja dáidagii, mii doppe lea.

Maarit Magga
Dievdoolbmo ja nissonolbmo girjeliinnit. Dat čuvvot áltártekstiilla stiilla ja ivnniid. Silbalávggastagat symboliserejit sápmelaččaid čiŋadanárbevieru ja vuogi geavahit silbba gárvodeamis. Govva: Vesa Toppari / Yle

Vihaláhtterátnu váldobargun

Maarit Magga muitala, ahte váldobargun son lea duddjon vihaláhtteránu – dat válddii eanemus áiggi ja fámuid. Son guorahalai, mii sápmelažžii lea ráhkisvuohta ja fuomášii, ahte ovdal go lávejedje soagŋuid vuodjit, de herggiin ledje avohasat, diehppebákkit ja hearvaleaŋggat.

– Mun álgen daid guorahallat, ahte livččiigo doppe juoga, man sáhtášii mu duodjái váldit ja doppehan lei. Doppe lei dat ornamentihkka, maid mun lean váldán dan rátnui.

Magga gávnnai ornamentihka iežas isida ádjá duddjon leaŋggain. Ránu suonat fas leat gullán Magga áhkkui. Amerihká mátkkis, indiánamuseas son gávnnai vel vieru hervet náhkiid asi bealde ja jurddašii, ahte dan heive buktit Sápmái.

Maarit Magga
Vihaláhtterátnu lea girkus áltára ovddas dalle, go bárra náitala, muitala Magga. Govva: Vesa Toppari / Yle

Maiddái dihpiid son lea váldán hearvan. Ránus leat 11 bohcco gápmasat ja vihtta duolji sistti ja láđi lassin. Su mielas heive ovttastahttit ráhkisvuođa temá ja árbevirolaš materiálaid ođđa hámis.

– Mun leange lohkan, ahte jus mus ii livčče ráhkisvuohta, de mus ii livčče ornamentihkka. Dat lea máŋgga dásis dat symbolisma ja dat lea leamašan dakkár láidehus duojis, ahte mainna lágiin mun galggan duddjot.

Maarit Magga
Stolat ja gearraliinnit čuvvot liturgála ivnniid. Dat čuvvot duoji čábbodatoainnu ja árbevieru. Govva: Vesa Toppari / Yle

Maarit Magga
Duojit leat hervejuvvon Eanodaga guovllu ja Magga soga málliid mielde. Govva: Vesa Toppari / Yle

Háliida čalmmustahttit duoji árvvu čájáhusain

Čájáhus Ipmila mánát rahpasa odne duorastaga Sámemusea ja luondduguovddáš Siiddas, Anáris.

Čájáhus lea okta oassi Maarit Magga nákkosdutkamuša dáiddalaš produkšuvnnas, man son dahká Lappi universitehta dáidagiid dieđagoddái. Magga bargá duoji stipendiáhttan Sámi Allaskuvllas.

– Buktit daid min fiidnámus ávdnasiid almmolaš sadjái. Dat leamašan váldojurdda dan olles čájáhusas ja eandalii dan duojis, dadjá Magga.

– Mun háliidan muitalit dan, ahte min duodji gal dohkke vaikko masa ja dat reahkká.

Maarit Magga
Kolleaktagahpir, masa čogget girkus koleavttaid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Čájáhus lea oaidninláhkái Sámemusea ja luondduguovddáš Siiddas, Anáris 21.1.2021–30.4.2021.

Sámi duojár ja nákkosgirjedutki Ovllá Ovllá Máret, Maarit Magga lea háliidan čalmmustahttit sámi duoji girkuin, daningo duodji ii leat nu olu oidnosis Suoma girkuin. Jietna: Anneli Lappalalinen / Yle

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä