Sápmi |

Mänttä govvadáiddavahkuin máŋga sámedáiddára – Čájáhusas gieđahallat birasgažaldagaid ja luonddu dili

Mänttä govvadáiddavahkut álget dán vahku sotnabeaivve.

Marja Helander
Mänttä govvadáiddavahkuid dán jagáš kuráhtor Marja Helander. Govva: Riikka Vaahtera

Mänttä govvadáiddavahkut leat fas čohkken oktii Suoma dáládáidaga dahkkiid. Čájáhusa temán lea Olbmo áigi, ja mielde leat 55 dáiddára dahje dáiddárjoavku. Dán jagáš govvadáiddavahkuin lea mielde maiddái máŋga sámedáiddára.

Mänttä govvadáiddavahkuid dán jagáš kuráhtor Marja Helander lea válljen dáiddáriid dán jagi govvadáiddavahkuide. Sus leamaš máŋggat kriterat válljemiin, muhto dehaleamos fáddá dán jagáš čájáhusas lea birasgažaldagat: mii dáhpáhuvvá go olmmoš hálddaša eatnama ja luondduriggodagaid.

– Máŋggat dáiddárat gieđahallet dál bargguineaset dálkkádatrievdama ja luonddu dili, go fáddá lea nu áigeguovdil, muitala Helander govvadáiddavahkuid neahttasiidduin.

– Dát lahkonanvuohki ii goittotge leat buohkain, geat oassálastet čájáhussii. Sáhka ii leat dušše birasčájáhusas. Oasi dáiddáriin ovttasta davvi dimenšuvdna, Lappi ja davvi fáttát.

Davvi dáiddáriid bargguin oidno fuolla rašes luonddus. Ruvket, dahkuáldát, guolástanvuoigatvuođat ja ruovdemáđijaplánat ságastahttet. Čájáhusa sámedáiddárat leat dávjá maiddái aktivisttat, geat váldet beali áitatvuloš kultuvrraset ja Sámi luonddu bealis, Mänttä govvadáiddavahkut čállet dieđáhusastis.

Čájáhusas mielde leahkki sámedáiddárat leat earet eará Matti Aikio, Stina Aletta Aikio, Sunna Kitti, Jouni S. Laiti ja Outi Pieski. Buot jagi 2019 dáiddáriid gávnnat dáppe.

"Stuorra gudni"

Okta dáiddáriin, Sunna Kitti, lea ilus go bovdejuvvui Mänttä govvadáiddavahkuide.

– Mus lei lihku, ahte kuráhtor Marja Helander bovdii mu dohko. Stuorra gudni, ahte son liikui mu ráidogovas mii lei neahtas. Dalle son riŋgestii ja bovdii mu. Ledjen hui lihkolaš ja dadjen ahte joo, gal mun boađán.

Kitti lea ráhkadan govvadáiddavahkuide 10-siidosaš ráidogova. Das son gieđahallá makkár iešguđetlágán sápmelaš duohtavuođat leat.

– Ráidogovva lea dat mu spesialitehta. Dat lea dat mas mu dáiddáreallin álggii ja mun oainnán iežan ráidogovvadáiddárin, muitala Kitti.

Sunna Kitti
Sunna Kitti dáidda lea ovdan dán jagáš Mänttä govvadáiddavahkuin. Govva: Mika Puska / Pixel Productions Oy

Mänttä govvadáiddavahkuid váldofáddá, birasgažaldagat dávjá ovdan maiddái Kitti ráidogovain.

– Mun lean bajásgessojuvvon hui lahka luonddu. Munnje dat lea hui dehálaš ja dat álo oidno mu bargguin hui gievrasit. Fuolla dan birrasa beales lea álo vehá doppe, dadjá son.

Mänttä govvadáiddavahkut lea Suoma stuorámus dáládáidaga geassečájáhus, mii lea bálkkašuvvon earet eará Suomi-bálkkašumiin.

Mänttä govvadáiddavahkut ordnejuvvojit dál 24. geardde. Čájáhus lea oaidninláhkái 16.6.–1.9.2019.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä