Sápmi

Máret Ánne Sara álggaha sámiid ávvujagi dáidagiin, mainna čalmmustahttá boazosámiid heajos riektedili Norggas

Guovdageaidnulaš Máret Ánne Sara lea čohkkemin dáiddačájáhusa Romsii. Son háliida doarjut iežas vielja, geas lea nubbi diggegieđahallan boazolohkoáššis ođđajagimánu loahpas.

Jietna: Máret Ánne Sara
Jietna

Guovdageaidnulaš dáiddár Máret Ánne Sara čalmmustahttá dáidaga bokte alcces dehálaš áššiid. Dál son lea ráhkkaneamen vuolgit ođđajagimánus Romsii go su vieljas, Jovsset Ante Saras, lea nubbi diggegieđahallan boazolohkoáššis.

Máret Ánne Sara áigu čohkket Pile o Sápmi –nammasaš čájáhusa, mainna čalmmustahttá vieljas diggeášši.

– Mun lean dieđusge ráhkkanahttime  Pile o Sápmi dohko Romsii. Dat lea dieđusge seamma go Deanusge, ahte doarjjan Jovsset Ántii, gii okto galgá lágastit Norgga stáhtain, Máret Ánne Sara lohká.

Háliida čalmmustahttit vieljas diggeášši

Mannan giđa Norgga boazologuid geahpidanproseassa čuozai Máret Ánne Sara bearrašii garrasit: Sara viellja Jovsset Ante gárttai áššáskuhttit Norgga stáhta, go su sihte unnidit boazologu 75 heggii.

Jovsset Ánte Sara
Máret Ánne Sara viellja Jovsset Ánte Sara. Govva: Nils Henrik Måsø
Dalle Máret Ánne manai diggegieđahallama áigge Deanu diggevistti olggobeallái, ja čohkkii bohcco oivviid stuorra látnan, mainna čalmmustahtii vieljas dili.

Dál Máret Ánne Sara áigu lágidit seammasullasaš performánsa maiddái Romsii vieljas nuppi diggegieđahallama áigge ođđajagimánu loahpas.

Diggegieđahallan álgá 23.1. ja bistá golbma beaivvi. Máret Ánne Sara ordne ovttas eará dáiddáriiguin prográmma olles dan vahku Romssas.

Son sávvá, ahte olbmot šaddet dainna ládje oahpásnuvvat boazosámiid dillái buorebut. Romssas olbmot eai soaitte ovddalgihtii diehtit sámi boazodoalus nu olu.

– Gánske dieinna lágiin, doppe gos ii soaitte boazodoallu leat nu lahka doppe, eai soaitte olbmot beroštit. Muhto jos dat fuobmájit, ahte man birra lea sáhka, soaitá ahte min áššit mat midjiide leat ealli dehálaččat, soitet oažžut vehá stuorát mearkkašumi ja olbmot soitet álgit berostit dain.

Vuordimis leat earret eará performanssat, gáhtadáidda, installašuvnnat ja ságastallamat. Ovdamearkka dihte dáiddárat Anders Sunna ja Linda Zina Aslaksen bargába olles golbma beaivvi dáidagiin diggegieđahallama áigge Romssas.

Gáibida almmolaš ságastallama sámiid riektedilis

Máret Ánne Sara gáibida vuđolaš ságastallama sámiid riektedili birra. Son sávvá, ahte su dáiddačájáhus bohciidahttá ságastallama sámeáššiid birra.

– Čalmmustahttit vuosttažettiin dan ášši, ahte man stuorra ja prinsihpalaš ášši dat rievtti mielde lea.  Ja de bohciidahtti dan birra vehá dakkár kritihkalaš digaštallama, ahte mo mii obalohkáige leat na guhkás joavdan daid politihkalaš áššiiguin.

– Go sáhttá leat nu ahte mii leat manahišgoahtán dakkár vuođđorivttiid ja fertet daid alde álgit lágastit ja dat lea duođalaš ášši. Dan birra gal galggašii dárkilit ja vuđolaččat digaštallojuvvot, Sara lohká.

Duođalaš govva sámiid riektedilis

Boahtte jagi sámit ávvudit, go davviriikkalaš sámeovttasbargu deavdá 100-jagi. Máret Ánne Sara lohká, ahte Pile o Sápmi boahtá čájehit dalán jagi álgui duođalaš gova sámiid riektedilis.

– Dálhan mii álggahit dan čuođi jagi ávvudeami, mii álggahit dan dakkár “usensurert” duohtavuođa govain, dat lea goit maid Pile o Sápmi boahtá čájehit. Dat eai leat dakkár čikŋadáidagat dat leat eambbo dakkárat mat muitalit hui njuolga, Máret Ánne Sara lohká.

Sara mielas boazologuid garra ráddjen hehtte sámiid vuoigatvuođa iežas kultuvrii. Su mielas ášši lea erenomáš duođalaš sámiid boahttevuođa ektui.

– Dat eai leat bággemin dušše njuovvat bohccuid, muhto go dat bággejit dainna lágiin ahte dus ii leat šat birgenlahki. Nu dathan leat rievtti mielde bággemin olbmo eret iežas kultuvrralaš ealáhusas. Ja dainna ládjehan mii manahit hui olu.

Vuorbádit dáidága

Pile o Sápmi –čájáhussii leat čohkken lagabui 30 dáiddabarggu, mat čalmmustahttet earret eará Álaheaju stuimmiid 70-logus, Gálloga dáhpáhusaid moadde jagi dassái ja muđuige sámiid riektedáistalemiid. Mielde leat sihke boarrásut dáiddárat ja áibbas ođđa dáidda ja dáiddačeahpit.

Buot dáidaga vuorbádit vahku loahpas. Olbmot sáhtte oastit vurbbiid ja 28.1.2017 buot dáiddabarggut vuorbáduvvojit.

– Mun duođai illudan juohkit olggos buot daid dáidagiid ja seammás čohkket vehá dego dan solidaritehta ovtta gáhtu vuollái. Ja iešalddis dat, ahte olbmot leat addán nu olu dáidaga, dat lea dat lea mu mielas maiddái garra solidaritehta mearka. Ja nubbi, ahte olbmot leat oastán nu olu daid loahtaid de lea hui somá beassat buohkaid bovdet ovtta sadjái ja de mii loahpahit dan lossa vahku Tromssas. Mii beassat vuorbádit ja gurret dan čájáhusa dađistaga, Sara dadjá.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä