Sápmi |

Mearragoaskimiid dagahan vahágiid boazodollui dutkagohtet – Lappi bálgosa boazoisit: "Gal jo lei áigige"

Prošeavtta dárkkuhussan lea čielggadit dárbbu máksit buhtadusaid mearragoaskimiid dagahan vahágiin.

Antti Äärelä
Antti Äärelä mielde Lappi bálgosis leat olu mearragoaskimat. Govva: Maiju Saijets / Yle

Suoma gazzalottiid searvi Sääksisäätiö lea dutkamin mearragoaskkimiid dagahan vahágiid boazodollui ja bohccuide. Ulbmilin lea dutkat, man olu mearragoaskimat goddet misiid ja makkár eará vahágiid dat dagahit boazodollui.

Dutkanprošeakta bistá guokte jagi. Prošeavtta lea diŋgon Suoma birasministeriija. Prošeavtta dárkkuhussan lea čielggadit, galgágo stáhta máksit bálgosiidda buhtadusaid mearragoaskima dagahan vahágiin.

Lappi bálgosa boazoisit Antti Äärelä lea duđavaš, go ášši viimmat dutkagohtet.

– Gal jo lei áigige dutkagoahtit. Eanáš dain mearragoaskimiin leatge dáppe min guovllus Lokka ja Porttipahta dahkujávrriid birrasiin. Mis lea vásáhus dain, ja dat goddet jo stuorát misiid čakčat, muitala Äärelä.

Äärelä mielde lea váttis árvvoštallat mearragoaskimiid dagahan vahágiid meari dárkilit, dasgo misiid ráppiid lea váttis gávdnat. Son goittotge sávvá, ahte dutkamušain oaččošedje čielggusvuođa áššái.

Guldal Antti Äärelä jearahallama dás. Jearahallan lea suomagillii. Jietna: Xia Torikka / Yle

Muttošjávrris gávdnon bohccot, main ii dieđe mii daid lea goddán

Muttošjávrri bálgosis leat maid gávdnon ráppit, main lea váttis dadjat mii dan lea goddán. Bálgosa boazoisit Osmo Seurujärvi navdá, ahte dain dáhpáhusain sáhttá leat sáhka mearragoaskimis.

– Goittot dáppe Bárttehis mis leat bohccot doppe njárggas, ja máŋgii leat gávdnan dakkár bohccuid, maid mii nu lea goddán ja in leat ádden, ahte mii daid lea goddán, muitala Seurujärvi.

Seurujärvi árvala, ahte Muttošjávrri guovllus eai leat nu olu mearragoaskimiid dagahan vahágat muhto son deattuha, ahte misiid birra ii sáhte diehtit sihkkarit, go daid ii gávnna nu álkket.

Osmo Seurujärvi kantaa poron vasaa.
Osmo Seurujärvi mielas lea masá veadjemeahttun diehtit, ahte olugo mearragoaskin goddá misiid. Govva: Vesa Toppari / Yle

Mearragoaskima váldobiebmu lea guolli, muhto dan bibme spiinnebiergguin go dat lei hui áitatvuloš. Seurujärvi mielde mearragoaskin lea dalle hárjánan borrat bierggu ja dál biergu leage okta dehálamos biebmogálduin mearragoaskimii.

Su mielas lea dehálaš, ahte dutkamuš váldá vuhtii maiddái dan, makkár eallinbiras mearragoaskimis lea dutkamuša áigge.

– Galgá váldit vuhtii dan, makkár giđđa lea. Jus jieŋat vulget árrat, de dathan fidne guoli ja nu ain. Jus giđđa boahtá maŋŋit, de dallehan dat goddá bohccuid, lohká Seurujärvi.

Dutki: "Váttis duođaštit, ahte mearragoaskin goddá miesi"

Mearragoaskimiid mearri lea moaddelogi jagi áigge lassánan olles Suomas. Lassáneami mielde mearragoaskima lunddolaš eallinbiras lea gáržon.

Mearragoaskin eallá dábálaččat riddoguovlluin, muhto go riddoguovllut álge leat dievva, de mearragoaskin leavai maiddái davás siseatnamii, go Lokka ja Porttipahta dahkujávrrit bohte, muitala prošeavtta dutki Camilla Ekblad.

Camilla Ekblad
Camilla Ekblad mielde lea sihkkar, ahte mearragoaskin borrá misiid muhto lea hástaleaddji duođaštit, ahte dat maid goddá misiid. Govva: Camilla Ekblad

Su mielas lea dehálaš dál dutkat, ahte makkár váikkuhus mearragoaskimiin lea boazodollui. Sis leat duođaštusat das, ahte mearragoaskin borrá misiid, muhto dál sin bargun lea dutkat ja vejolaččat duođaštit, ahte dat maiddái goddá misiid.

– Mearragoaskimiid biebmoválljejumiid sáhttit dutkat nu, ahte mii mannat daidda besiide ja ohcat doppe biebmobázáhusaid. Dan mii leatge jo bargan ovdalge, muhto mii eat dieđe, ahte leatgo dát miesit, maid bázahusaid leat gávdnan, jápman man nu eará siva dihte vai leago mearragoaskin goddán daid, muitala Ekblad.

Hástalussan leat goittotge nuorra goaskimat, mat eai leat vel bessen.

– Nuorra goaskimat girddašit vehá gosge. Máddinge bohtet mearragoaskimat. Dat girddašit erenomážit duottarguovlluin, gos de sáhttet bivdit misiid muhto dan lea váttis duođaštit, čilge Ekblad.

Camilla Ekblad sávvá, ahte badjeolbmot dál almmuhivčče buot áicamiin. Jus deaivá gávdnat miesi ráppi, man sihkkarit lea mearragoaskin goddán, ráppi galggašii sáddet Suoma biebmolágádussii.

Lassedieđuid almmuheamis ja dutkamušas gávnnat dáppe.

Guldal Camilla Ekblad jearahalla dás. Jearahallan lea suomagillii. Jietna: Xia Torikka / Yle

Yle Ođđasiid Sámis ja Beaivvi ságaid sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä