Sää´mjânnam

Muum mainste nuõrttsääʹmǩiõl še – puuʹtʼtemõhttõʹsse pueʹđi õõltõssân, mõõn jiânnai tobddi lie õhttnam koumm sääʹmǩiõl duʹbbjemprojektta

Juha Feodoroff koiransa kanssa Sevettijärvellä
Čeʹvetjääurlaž puäʒʒooumaž Juha Feodoroff lij tõn miõlâst, što nuõrttsääʹmǩiõllsaž muum veʹǩǩe vaarvuâlaž ǩiõl ooudâs. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Muumlieʹǩǩ-rääid nuõrttsääʹmǩiõllsaž vueʹzzid vuäitt ǩiõččâd dommsooʹffin vuõssaarǥâst ääʹljeeʹl. Jiõnnčuäjtõõllʼjen kuulât puäʒʒoummid, artiistid da sääʹmpolitiikkrid.

Vuõssaarǥâst ääʹljeeʹl Muumlieʹjj aazzi mainste nuõrttsääʹmǩiõl. Nuõrttsääʹmǩiõll lij Lääʹddjânnmest mainstum sääʹmǩiõlin pukin jeänmõsân vaarvuâlaž da tõn mainste puk jânnmest aʹrvvõõzzi mieʹldd tåʹlǩ 300 ooumžed.

Sääʹmõutstõs lij vuârddam nuõrttsääʹmǩiõllsaž muumi älggmõõžž čuuʹt jiânnai, ko jieʹnnǩiõllsaž prograamm jie samai leäkku nuõrttsääʹmǩiõʹlle.

Čeʹvetjääurlaž vueʹllškooulneǩ Pieti Niemenmaa äigg vuõssaarǥ ǩiõččâd prograamm. Toobdâlm lij jiiʹjjesnallšem tõʹnt, što jiõnâs Myʹmmla lij ouddam suu jeäʹnn, Heini Wesslin.

– Ääiǥam ǩiõččâd muumid da vuârdam tõid. Lij pueʹrr, što muum mainste ååʹn nuõrttsääʹmǩiõl, särnn Niemenmaa.

Čeʹvetjääuʹr škooul sääʹmǩiõl uʹčteeʹl Hanna-Maaria Kiprianoff äigg ǩiõččâd mättʼtõõttjeesvuiʹm nuõrttsääʹmǩiõllsaž muumid samai tärkka. Kiprianoff miõlâst jieʹnnǩiõllsaž muumi miârktõs nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtummša lij jõnn.

– Täʹst lie leämmaž nuʹtt veiddsânji nuõrttsäʹmmla mieʹldd. Õõutsââʹjest tuejjummuš lij vääžnai. Seämmast mättʼtõõđi vuäiʹnne, što lij hääʹsǩes håmm mättjed sääʹmǩiõl, särnn Kiprianoff.

Sääʹmǩiõl uʹčteela muum jie leäkku tåʹlǩ programm, leša ođđ mättmateriaal še.

– Leäm plaanääm, što âânam muumid sääʹmǩiõl čiâssin da raajam tuâjjõõzzid tõi pirr. Lij hääʹsǩ, ko meeʹst lij ođđ materiaal da mättʼtõõđi koʹlle ǩiõl jäänab. Muđoi lij pâi tõt, što mon mainstam tääiʹben, ruâkkas Kiprianoff.

Hanna-Maaria Kiprianoff, Sevettijärvi
Sääʹmǩiõl uʹčteeʹl Hanna-Maaria Kiprianoff äigg ââʹnned Muumlieʹǩǩ-rääid mättmateriaalân. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Puäʒʒoummu čuäjtõõllâm ååum fli'rttai Nessniʹjdde

Jooʹtti eeʹjj ääiʹj Muumlieʹǩǩ-rääid leäʹt duʹbbjam kooumin Lääʹddjânnmest mainstum sääʹmǩiõlin. Ǩeâđđa vueiʹnneš õõut puuʹtʼtempââʹj veeʹrd tâʹvvsääʹmǩiõllsaž muumid. Čâhčča lie puättam nuuʹbb puuʹtʼtempââʹj vueʹzz aanarsääʹmǩiõʹlle da puõʹtti neäʹttlest ääʹljeeʹl lij nuõrttsääʹmǩiõllsaž muumi vuârr.

Ko sääʹmǩiõllsaž čuäjtõõllʼjid oʹcce tän eeʹjj aalǥâst Muumlieʹǩǩ-raiddu, sääʹmõutstõõzzâst oʹcce juõʹǩǩsââʹjest, što roolid kaaunât suåppi oummid. Jiõnnčuäjtõõli lie-i määŋgpeällsaž joukk tõʹnt, što jiõneez muumid lie ouddam nuʹtt puäʒʒoummu, artiist ko sääʹmpolitiikkâr še.

Čeʹvetjääurlaž puäʒʒooumaž Juha Feodoroff rool lij Heärr Virkkâd, kååʹtt viõusââtt jiânnai da fli'rttai Nessniõđin.

– Duʹbbjummuš leäi aalǥâst siõmmna vaiggâd, leša teʹl tõt aaʹlji mõõnnâd puârast. Jieʹrašt pâi, što måkam tõʹst šõõddi, smeâtt Feodoroff.

Sijddneeʹǩǩ lie juʹn jiânnai kõõjjõõllâm Feodorooffâst, što kuäʹss puäʒʒoummu čuäjtõõllmõõžž peäʹsse ǩiõččâd.

– Leäi hääʹsǩ leeʹd mieʹldd täʹst. Seämma ääiʹj mij tän ǩiõl viikkâp ooudâs, särnn Feodoroff.

Juha Feodoroff, Sevettijärvi
Puäʒʒooumaž Juha Feodoroʹffe muumi duʹbbjummuš leäi jieʹrštõʹtti ǩiõččlâsttmõš. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Nuõrttsääʹmǩiõllsaž Muumlieʹǩǩ-vueʹzzid lij jåårǥlâttam Tiina Sanila-Aikio.

Traumaattlaž ǩiõččlâsttmõõžž jiiʹjjez ǩiõlâst pâjjne

Muumlieʹǩǩ lij lääʹdd-briittlaž õhttsažpuuʹtʼtõs. Läʹddlaž puuʹtʼtemõhttõs Gutsy Animations lij raajjâm Yle vueʹsspuuʹtʼtem rääid.

Puuʹtʼtemõhttõõzz bräʹndd- da ooudâsviikkâmjååʹđteei Reetta Ranta lij leklvaž, što sääʹmǩiõllsaž muumid leät ǩiõrǥtam da tõk lie ǩiiččeeʹjid vueiʹnnemnalla. Mäʹtǩǩ lij leämmaž kuʹǩǩ da lõssâd še.

– Leäm nuʹtt kuärǥast, što joukk, kååʹtt lij kõrrsânji reâuggam täin, lij ǩiõrǥtam tõn. Håʹt måtam čuäjtõõli lie ǩeässõõttâm meädda mââimõs pooddâst, leʹjje jeeʹresnallšem cõgldõõzz da korona võl tääzz õõl, de kuuitâǥ lie vuäǯǯam puk valmmša äiʹǧǧraaj seʹst da rool lie rajjum. Mij leäʹp tuejjääm historia da pueʹttiääiʹj seämma ääiʹj, rämmaš Ranta.

Alggveärlânji Muumlieʹǩǩ-rääid leäi jurddjen duʹbbjed tåʹlǩ tâʹvvsääʹmǩiõʹlle da teeʹkstʼted aanar- da nuõrttsääʹmǩiõʹlle. Tuʹmmstõk tueʹjjii sääʹmõutstõõzzâst jõnn maantõõttmõõžž. Yle, Gutsy Animations da Sääʹmteʹǧǧ kuuitâǥ saǥstõʹlle duʹbbjummšest oʹđđest da sueʹppe, što Muumlieʹǩǩ-animaatio duʹbbjet vuäzzai puki Lääʹddjânnmest mainstum sääʹmǩiõlivuiʹm.

Reetta Ranta mušttal, što håʹt sääʹmǩiõlljoouk lie-i uuʹcc da tõʹnt čuäjtõõllʼjid leäi vaiggâd kaunnâd, de kvaliteʹtt leäi pueʹrab ko silttee vueʹrdded.

Kuvassa muumilaakson hahmoja
Muum mainste tâʹvv- da aanarsääʹmǩiõli lââʹssen ååʹn nuõrttsääʹmǩiõl še. Govva: Moomin Characters & Gutsy Animations

Sääʹmǩiõllsaž muumi tuejjummuš leäi kuuitâǥ määŋgid jiõnnčuäjtõõllʼjid da puuʹtʼtemjouʹǩǩe še lõssâd. Historia vieʹrrvuõđ da säʹmmlai traumaattlaž ǩiõččlâsttmõõžž jiiʹjjez ǩiõlâst pâjjne.

– Täʹst ij leäkku saakk tåʹlǩ ǩiõlâst, leša tõʹst še, što mieʹrruum meer da õutstõõzz puäʹtte kueʹsttemnalla da kuullâmnalla. Jõs ååʹn äälǥčem tueʹjjeed tän tuâj oʹđđest, de budjeeʹtt uuʹdeeʹl vääldčem tääzz mieʹldd koon-ne traumaterapeeuʹt, kååʹtt vuäitči vieʹǩǩted nuʹtt raajjijoouk ko õutstõõzz vuäzzlaid tõʹst, mâid leäʹp tuõđi tuejjeʹmmen, što tõn obbvuõđ fiʹttjet, särnn Ranta.

Šuurmõs õõltõs lij leämmaž tõt, mõõn jiânnai tobddi lie õhttnam duʹbbjemprosessa.

– Täʹst lij saakkân obb identiteeʹtt tobdstummuš da tobddummuš, da tõi traumai huâllmõš šuurab mettkääʹvest, särnn Reetta Ranta.

Nuõrttsääʹmǩiõllsaž Muumlieʹǩǩ älgg Yle TV2:st vuõssaarǥ 26.10. čiâss 8.25. Seämma ääiʹj tõt puätt ǩiõččâmnalla Yle Areenaaʹje.

Video: Muumilaakso
Kuuʹsǩ nuõrttsääʹmǩiõllsaž Muumlieʹjjest. Video: Gutsy Animations / Yle Areena

Jåårǥlâttam Terhi Harju

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä