Sápmi |

New York Times: Amerihkás álgoálbmogiin kultuvrralaš kriisa, go servošiid boarrásat jápmet koronavirusii

Amerihkás álgoálbmotservošat vigget suodjalit iežaset boarrásiid, mávssolaš kulturguoddiid, koronavirusis. 

Cherokee-intiaanimuseon edustalla oleva toteemi oli puettu kasvomaskiin Pohjois-Carolinassa elokuussa 2020.
Cherokee-indiánamusea ovddabealde totemii lei biddjon máska oaivái borgemánus 2020. Govva: AOP

Álgoálbmotservošat leat kultuvrralaš kriissas go nu olu boarrásat leat jápmán koronavirusa dagahan dávdii, The New York Times -bláđđi muitala.

New York Times lea johtán earret eará Standing Rock guovllus álgoálbmotservošiid luhtte ja čuvvon sin dáistaleami koronadávdda vuostá. Jagis 2016 Standing Rock guovllu čearddat begge mediain, go sii dáistaledje suodjalandihte iežaset eatnamiid oljobohcci huksema vuostá. Dál sis lea ođđalágan hástalus, go vigget suodjalit boarrásiid koronavirusis.

Standing Rock indiánabearrašat ellet ain máŋga sohkabuolvva seamma dálus. Ná giella ja kultuvra sirdašuvvet buolvvas nubbái, muhto dál maiddái virus leavvá seammaláhkai.

Eamiálbmogiid boarrásat leat dehálaš kulturguoddit, ja Amerihká álgoálbmogat ballet, ahte sis jávket olu dehálaš dieđut ja dáiddut, jos boarrásiid eai bastte suodjalit virusis.

– Áibbas dego mis livčče kultuvrralaš girjjiid boaldin jođus. Mii leat manaheamen historjjálaš muittu, diehtogirjjiid. Muhtun beaivve ii leat šat oktage gii sáhtášii sirdit dán dieđu ovddosguvlui, Jason Salsman, Muscogee, Creek ovddasteaddji dadjá.

Amerihkás álgoálbmotčearddain leat gálduid mielde jápmán measta guovttegeardásaččat nu olu olbmot dávdii go vilges olbmot. Virus lea leamaš erenomáš vearrái boarrásiidda. Ovdamearkka dihtii Navajo álbmogis 565 reserváhta 869 jápmindáhpáhusas ledje 60 jahkásaččat dahje dađe boarrásabbot.

Boarrásat eai luohte eiseválddiide já orrot guhkes mátkkiid duohken

Virusa vigget dustet máŋggaláhkai. Ovdamearkka dihte Navajo nissonat álggahedje kampánja, mas dolvot biepmu ja hygienijaávdnasiid dakkár boaittobeale ássanguovlluide, gos ii lea čáhci dáluin ja gosa boarrásat leat báhcán okto karantenii.

Máŋgga sajis servošat leat vuoruhan koronaboahkuheami nu, ahte boarrásat ja eamiálbmotgielaid njuovžilis hubmit oaččošedje boahkuid vuosttamužžan. Dilli lea goittotge váttis, go boarrásat orrot guhkkin eret dearvvašvuohtadikšunbáikkiin, gos boahkuhit. Boarrásat eai maiddái luohte eiseválddiide, das go sin sohkabuolvvas leat issoras vásáhusat earret eará internáhttaskuvllain ja eará assimilerenpolitihkas.

Eamiálbmotovddasteaddjit muitalit maiddái, ahte muhtumin boarrásat njulgestaga jávket stuorra buohcceviesuide, go sin dolvot ruovttoguovllus eret.

– Mii eat dieđe mii sidjiide geavvá, ovdal go oaidnit jápminalmmuhusa, Abigail Echo-Hawk, Urban Indian Health Institute hoavda dadjá New York Times -bláđđái.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä