Sápmi |

Nissonat dominerejit Sámi filbmaindustriija – "Mis leat njulgestaga beare unnán dievddut"

Sullii 70 proseantta Sámi filbmadahkkiin leat nissonat, muitala Internašunála Sámi filbmainstituhta jođiheaddji Anne Lajla Utsi.  

Anne Lajla Utsi
ISFI jođiheaddji Anne Lajla Utsi mielas Sámis lea buorre dilli nissonfilbmadahkkiid ektui. Govva: ISFI

Suoma filbmamáilmmis ja gitta Hollywoodis leat maŋimuš áiggiid ságastallan sohkabeliid gaskasaš dásseárvvus. Dutkamušat leat čájehan, ahte nissoniid filbmabuvttadusat ožžot unnit ruhtadeami, sin bargovejolašvuođat leat fuonibut ja filmmain váilot ain nana nissonrollat.

Sámis dilli lea fas nuppegežiid: Internašunála Sámi filbmainstituhta ISFI rehkegiid mielde diibmá sámefilmmaid buvttadeddjiin ja bagadalliin juoba 70 proseantta ledje nissonolbmot.

– Jáhkán daid muitalusaid váikkuhit dasa, nissonat muitalit gánske vehá earálágan muitalusaid. Dat ii leat ođđa ášši, oinniimet dan jo logi jagi áigi go álggaheimmet filbmainstituhta. Dalle jo ledje nissonat njunnožis sámefilmmaid ovddideamis. Seamma dilli leamaš earáge álgoálbmotfilbmabuvttademiin máilmmis, muitala ISFI jođiheaddji Anne Lajla Utsi.

– Galggašeimmet measta jurddašit nuppe ládje, soaitá mis leat njulgestaga menddo unnán dievddut. Galggašeimmet dasa bidjat deattu.

"Váldoservodagas nissona rolla lea dušše leat dievdokaraktera eamit"

Filbmadahkki Katja Gauriloff mielas váldoservodaga filbmaindustriijas eahpedásseárvu oidno ovdamearkka dihte das, makkár rollaid nissonat nektet filmmain ja tv-ráidduin. Su varas Baby Jane -filmmas nissonat leat váldorollas – filmmas leat dušše moadde albmá rolla ja datge leat siidooasis.

– Mu mielas leat menddo uhcán filmmat, mat obalohkáige muitalit nissoniin. Dábálaččat nissonolbmo karaktera lea juoganuláhkai doarjjan dán albmá karakterii, ja nissonat leamaš dušše beare eamida, moarssi dahje eatni rollas.

Katja-Gauriloff
Katja Gauriloff lea fuobmán eahpedásseárvvu ovdamearkka dihte filmmaid rollain. Govva: Yle / Vesa Toppari

Boahttevuođa ektui Gauriloff lea positiiva mielain.

– Daid dálá ráhkanusaid galggašii rievdadišgoahtit. Lean fuobmán, ahte dál reagerejit daidda áššiide. Suoma filbmafoanda ja Yleisradio leat váldán daid áššiid duođas, ja sávange áššiid ovdánit buoret guvlui.

"Boahttevuođas ii leat makkárge váttisvuohta sohkabeliid dásseárvvus"

Anárlaš nuorra Anne Seipiharju stuđere filbmasuorggi Sámi oahpahusguovddáža medialinnjás. Son lea diđolaš das, makkár ságastallamat máilmmis leamaš filbmaindustriija dásseárvvus, muhto son ii leat goassige jurddašan, ahte sus alddás livččii váttis bargat filbmasurggiin, go lea nissonolmmoš.

– Dáppe Sámis leat nu olu nissonat filbmasuorggis. Maiddái Sámi eanemusat beaggán filbmadahkkit Amanda Kernell ja Katja Gauriloff leaba nissonat.

Anne Seipiharju
Anne Seipiharjui sohkabeliid dásseárvu lea lunddolaš Sámis. Govva: Anja Kaarret / Yle Sápmi

Gauriloff bagadan ođđa fikšuvdnaealligovva Baby Jane lea okta ovdamearka das, mo nissonat leat vehážiid mielde eanet guovddážis nu filmma karakteraid go maiddái dahkkiid beales. Seipiharju árvala, ahte boahttevuođas sohkabeliid dásseárvu livččii lunddolaš.

– Dan gal oaidná, ahte áššit rivdet. Jáhkán boahttevuođas ii leat makkárge váttisvuohta sohkabeliid dásseárvvus.

– In leat nu olu jurddašan dan ášši, go dat orru nu lunddolaš munnje, háliidan dušše bargat filmmaid daningo liikon dasa, lohká Anne Seipiharju.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä