Sápmi |

Nousuniemi ráhkadeamen radioprográmma ovddeš nuoraide Yle Sámi 70 jagi gudnin

Yle Sámi ovddeš hoavda Juhani Nousuniemi lea ráhkadeamen ođđa radioprográmma, masa lea čohkken materiálaid juo 1900-logu álggu rájes. Sutnje lea dehálaš muitit historjjá.

Juhani Nousuniemi
Yle Sámi hoavda Juhani Nousuniemi bázii ealáhahkii jagis 2012. Govva: Vesa Toppari / Yle Sápmi

Yle Sámi ealáhahkii beassan hoavda Juhani Nousuniemi, Niillasaš-Jovnna Máreha Jusse lea máhccan fas doaimmaheaddjibargui, ja lea čohkken radioprográmmma nu gohčoduvvon ovddeš nuoraide. Radioprográmmas leat ságat jo 1900-logu rájes, go sámelihkadus álggii.

– Dat vuolgá dieđusge 1900-logu álggus, dan sámelihkadusa álgohistorjjás go das lea leamašan váikkuhus sámeradio; dalle jagis 1945 sápmelaččatge šadde vuolgit ruovttuguovlluin eváhkkui, dalle doppe vuođđuduvvui Sámiid lihttu -searvi, ja dat searvihan válddii oktan bargun dan, ahte galggašii fidnet sámegielat radioprográmmaid johtui, čilge Nousuniemi.

– Ja nuhan dat de jagis 1947 sámeradio álggii gullot, Juhán Nuorgam lei vuosttas ođaslohkki Oulu radiodálus.

"Lea buorre muitit historjjá, ahte mii lea dáhpáhuvvan"

Ođđa radioprográmma namma lea Dávggáid vuolde sámi politihkálaš historjjás. Juhani Nousuniemi mielas radioprográmma lea dehálaš, vai olbmot muitaše, mii dolin lea dáhpáhuvvan.

– Lea buorre muitit dan historjjá, ahte mii lea dáhpáhuvvan daid logiid jagiid áigge. Sámi lihkadushan vulggii Ruoŧa bealde hui fámolaččat 1900-logu álggus, ja dat leavai de maiddái Norgga beallai nu de ovdamearka dihte Isak Sabas šattai Norgga Stuorradiggeáirras.

Juhani Nousuniemi
Nousuniemi barggai Sámeradios logiid jagiid. Barggu bokte son beasai čuovvut, mii dáhpáhuvai sámi servvodagas. Govva: Arkiiva

– 1900-logu álggus ordnejedje stuorra álbmotčoahkkima, mii válddii bajás sápmelaččaid rivttiid ja doppe bohte dieđusge maiddái evttohusat mo sápmelaččaid dili sáhtašii buoridit, vaikko 1930- ja 1940-logut leige viehka jaskat. Soađi maŋŋá šadde hirbmat olu sámesearvvit ja Sámiráđđi vuođđuduvvui, ja dien láhkai de sápmelaččaid eallin ahtanušai, muitala Juhani Nousuniemi.

"Miellagiddevaš dutkat, mat áššit leat leamašan olbmuide dehálaččat"

Juhani Nousuniemi álggahii barggus vuos doaimmaheaddjin 1970-logus ja Sámeradio hoavdan jagis 1985. Nuba son leage čuvvon sámiid áššiid jo logiid jagiid. Su mielas leage leamašan miellagiddevaš dutkat daid boares áššiid.

– Lea leamašan miellagiddevaš dutkat, mat áššit leat leamašan olbmuide dehálaččat ja man áŋgirit olbmot leat viššan bargat, go jurddaša dan go jagis 1959 šihttojuvvui Anáris, ahte sámenuoraid leairrat ordnejuvvojit. Diet olbmot geat válde oasi daid nuoraid learráide, sis šadde mángasis oalle stuorra sámi servodaga váikkuheaddjit, lohká Nousuniemi.

– Ieš muittán Gáregasnjárgga nuoraidleairra jagis -64 dahje -65, lei hui erenomáš dáhpáhus go bessen vuosttas geardde gullat sámegielat teáhtera. Guovža-Sámmol Máhtte lei jorgalan Aleksis Kivi čájálmasa sámegillii, ja dan čájáhalle Jovnna-Jon Ásllat, Guovža-Sámmol Máhtte ja Poutasuo Helvi, muittaša Niillasaš- Jovnna Máreha Jusse.

Dávggáid vuolde sámi politihkalaš historjjás -prográmma gullogoahtá Yle Sámi kanálas skábmamánu nuppi beaivvi rájes juohke duorastaga dii 10.30 ja nuppádassii dii 13.30. Prográmma sáhttá guldalit maiddái Yle Areenas. 

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä