Sää´mjânnam |

Nuõrttsääʹmǩiõll sääiʹjad eʹpet škooultemkõõsskõõzz kuuʹlmin muäʹdd eeʹjj kõõut mâŋŋa

Pâi koolm neäʹttel mättʼtõõzz mâŋŋa nuõrttsääʹmǩiõl da -kulttuur mättʼtõõđi mainste jurddjees pirr, måkkam lij mättʼtõõllâd sooǥǥ ǩiõl.

Jietna: Saamelaisalueen koulutuskeskuksen koltansaamen opiskelijat 2018-2019.
Jietna

AANAR Ko alttâd aivv ođđ ǩiõl mättʼtõõllmõõžž, vuäitt pääʹljes leeʹd aalǥâst lossâd da ǩiõbrânj.

Kuuitâǥ tääiʹben Sääʹmvuuʹd škooultemkõõskõõzzâst paʹštt äʹlšš da rämm, mõʹnt panntueiv ij tän klaaʹssest kuõsttu ni vooʹps.

Muädd eeʹjj mâŋŋa Sääʹmvuuʹd škooultemkõõskõõzz lõõnjin da kuuʹlmin eʹpet kuulâk maintummuž nuõrttsäämas. Täk mättʼtõõđi lie jeäskka kuälmad neäʹttel looǥǥmen vaarvuâlaž nuõrttsääʹmǩiõl.

"Tät lij muʹnne sookk-ǩiõll"

Koltansaamen opiskelijat
Nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõlât mååjjeeʹl. Govva: Sara Wesslin / Yle

– Nuõrttsääʹmǩiõll leäi aalǥâst tuõʹđi vaiggâd! Ko kuuliim sääʹmǩiõllsaž maintummuž, leäi nåkkam tobdd, što feʹrtjeʹčim fiʹttjed tõn da ǩeeʹrjlânji tõt lij mâʹte hepreaǩiõll. Muäna haaʹleep muu källsin mättʼtõõllâd nuõrttsääʹmǩiõl. Muu kääʹlles lij nuõrttsäʹmmlaž da haaʹlečem teʹl, ko da jõs muännaid päärnaid šâdde, nuʹt haaʹleep siʹjjid mainsted nuõrttsääʹmǩiõl, mušttal Janica Gauriloff.

Janica Gauriloff ij leäkku õhttu täin juʹrddjiʹvuiʹm. Määŋgaž nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõđin haaʹlee mättjed ǩiõl nuʹt, što nuõrttsääʹmǩiõll šâdd še arggǩiõʹllan.

Nuõrttsääʹmǩiõlâst haaʹleed tuejjeed puõttivuõđ päärnaid jieʹnnǩiõll.

– Muäna haaʹleep äävkueiʹmin mainsted puõʹtti ääiʹjest päärnaid nuõrttsääʹmǩiõl, nuʹt tõt vuäittči leeʹd siʹjjid jieʹnnǩiõll da nääiʹt jeällted ǩiõl, särnn Jasmi Kantomaa.

Maija-Elina Oikarinen, Hannele Fofonoff ja Tarja Tuovinen
Maija-Elina Oikarinen, Hannele Fofonoff da Tarja Tuovinen haalee nuõrttsääʹmǩiõlâst še arggpeeiʹvi tuâjjǩiõl. Govva: Sara Wesslin / Yle

Määŋgsid nuõrttsääʹmǩiõll lij sookk-ǩiõll, mõʹnt ǩiõl mättʼtjummša kaunnai kâʹl jiânnai motivaatio.

– Mon haalääm mättjed muu eeʹjj jieʹnnǩiõl, ko jiõm muštt teänab, mäʹhtt mainsted nuʹt puârast. Mon tuʹǩǩääm jiennai, leâša kâʹl jiânnai lie ǩiõllmäätt, pooǥǥâst Hannele Fofonoff.

– Tät lij muʹnne sookk-ǩiõll. Haalääm mättʼtõõllâd tõn puârast, särnn Erkki Feodoroff.

Erkki Feodoroff opiskelee koltansaamea
Aanrest jälsteei Erkki Feodorooff mieʹldd seeʹst lie hääʹsǩ ǩiõllmättʼtjummšest. Govva: Sara Wesslin / Yle

Niõǥǥõssân tuâjj nuõrttsääʹmǩiõlin

Karjala-vuuʹdest Sääʹmjânnma seʹrddam Pavlo Heikkinen haalii juʹn nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõllâd, ko tõt lij ââlda kaʹrjjelǩiõl.

– Mon leäm nuʹt räʹǩsmõõvvâm tiiʹǩ Sääʹmjânnma da Aanra. Haaʹleʹčim måtam peiʹvv tuâj nuõrttsääʹmǩiõlâst. Muu miõll lij ǩiõššum arkiivtuõʹjju, museosueʹrǧǧ da siõmmna še mediasueʹrǧǧ še, smeâtt Heikkinen.

Âʹvvlest jälsteei Teemu Titola lij še vaalmâš tuejjeed puõʹtti ääiʹjest nuõrttsääʹmǩiõʹlle.

– Muʹst lie taavtõõzz õllen tän ǩiõl diõtt. Haalääm fiʹttjed da mainsted ǩiõl. Leʹčči hääʹsǩ še tuejjeed måtam peiʹvv jåårǥlâttmõš tuâjaid säämas. Ij vuäitt veâl tieʹtted mâiʹd äiʹǧǧ pohtt ouʹdde, moojjam Titola.

Laura Olsen da Kia Olin haaleed puõʹttiääiʹjest ǩeeʹrjted da fiʹttjed kuddnalla nuõrttsääʹmǩiõl.

– Nuõrttsääʹmǩiõll lij muu miõlâst samai miõllǩiddlaž da haaleʹčem mättjed mainsted da ǩeeʹrjted tän ǩiõl, mušttal Laura Olsen.

– Mon mättʼtõõllem vuõssân tâʹvvsääʹmǩiõl da smiõttem, ko fiʹttjam puârast aanrõšǩiõl siõmmna, leâša nuõrttsääʹmǩiõl jiõm kâʹl nuʹt puârast, nuʹt tõnt muʹst leäi nåkkam tobdd, što haalääm še tän fiʹttjed da mättʼtõõllâd, juätkk Olin.

"Haalääm tuärjjeed muu päärn ǩiõl mättʼtjummuž"

Tuomas Kiprianooffâst da Tero Harjust kuhttuin lie päärna leämmaž mättʼtõõllmen nuõrttsääʹmǩiõl. Tõʹnt suännaid leäi hiâlbb ooccâd mieʹldd še tän eeʹjj pesttvaž kuʹrsse.

– Mon haalääm tuärjjeed muu päärn ǩiõl mättʼtjummuž. Son ij kâʹl nuʹt jiânnai veâl maainâst, leaša måtam saaʹnid kâʹl siõmmnai siõmmnai. Mon haalääm mättjed še tän ǩiõl da leäm kâʹl piârrjest vuäǯǯam nåkkam teäʹddummuž, särnn Kiprianoff.

Koltansaamen opiskelijat Tero Harju, Pavlo Heikkinen ja Tuomas Kiprianoff.
Tuâǥǥstuuʹl päärna Tero Harju, Pavlo Heikkinen da Tuomas Kiprianoff. Govva: Sara Wesslin / Yle

Keväjääuʹrest jälsteei Tero Harjust jeeʹres piârr maainâst juʹn nuõrttsääʹmǩiõl.

– Leʹjjem vuõssân internettkuursâst jiõm-ǥa pââštam toʹben mättʼtõõllâd. Muu kaav maainâst nuõrttsäämas da muännai pärnn lij ǩiõllpieʹzzest, nuʹt čuuʹt haaleʹčim jiõčč še mainsted säämas. Toobdâm, što leäm måtmešt åålǥbeäʹlnn, håʹt kuulam da mättjam jiânnai dååma. Možât tääiʹben škooulâst mättjam veâl jeänab, smeâtt Tero Harju.

Tän čâhčča Sääʹmvuuʹd škooultemkõõsskõõzzâst alttee õhttsa 13 nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõđi. Tän mättemeeʹjj ääiʹj seʹst pukin lij taavtõʹssân mättʼtõõllâd nuõrttsääʹmnǩiõl da kulttuur. Nuõrttsääʹmǩiõl mainste ânnʼjõžääiʹjest nuʹt 400 oummu.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä