Sää´mjânnam |

Nuõrttsäʹmmla päʹcce ǩiõlltuärjtää – koʹst vuäʒʒ ǩiõlltuärjjõõzz puõʹtti ääiʹjest nuõrttsäämas?

Nuõrttsäʹʹmǩiõl puõʹtti ääiʹjest lij jõnn huõll, ko kålggmannu looʹppâst mââimõš veerǥlaž ǩiõllkääzzkõõzzin poott teäggtõs.

Hannele Fofonoff
Hannele Fofonoff tuâivv, što säʹmmla tuärjje kueiʹmm kueiʹmeez ääiʹjin, ko ǩiõʹlltuärjjõõzz iʹlla vueiʹtlvaž vuäǯǯad. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Lääʹddjânnmest nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõzzin jieʹlled jiijj kåʹllääiʹjees: mättʼtõõđi lie jeänab ko ni kuäʹss ouddâl.

Hannele Fofonoff vueʹlji mättjed sooǥǥǩiõlees mõõnni čâhčča, leâša puõʹtti äiʹǧǧ škooultummuž mâŋŋa põõlât..

– Kâʹl mon siõmmna põõlam tõn, što mošttam-a mon tän ǩiõl, ko leäm juʹn õõut vuâra tän juʹn väjlldâʹttam. Nuʹt âlgg tuejjeed mâiʹd-ne, što tät pââšš tät ǩiõll, šmeâtt Fofonoff.

Jiânnai mättʼtõõđi – ǩiõlltuâjj åårast

Ǩiõllmättʼtõõđi põõll iʹlla tuʹšš: ââʹn kålggmannust nuõrttsääʹmǩiõl Ǩiõllkaʹlddi ǩiõllvuäʹpstõs poott teäggtõõzz vääʹnn diõtt. Nuõrttsääʹmǩiõllsaž tuâjjlaž Terhi Harju lij huõlâst mäʹhtt täʹst õõutårra oummu vuäǯǯa tuärj nuõrttsäämas.

Terhi Harju
Nuõrttsääʹmǩiõllsaž tuâjjlaž Terhi Harju juätkk jeeʹres tuâjain nuõrttsääʹmǩiõlin. Son lij hoʹhssjam, mäʹhtt nuõrttsäʹmmla lie jeänab da jeänab âânnam Ǩiõllkaʹlddi kääzzkõõzzid. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

– Tät lij vaikktõʹssân, što tät ǩiõlltuâjj åårast. Ij leäkku teänab ǩiõlljuâǥǥtõõzz sååbbar, jie puäʹđ ođđ normmtummuž da ǩiõlltuâjjlain jie leäkku täenab ǩiõllvuäʹpstem ni vooʹps, särnn Harju.

Nuõrttsääʹmǩiõl da -kulttuur mättjummšest sääʹmvuuʹdškooultemkõõskõõzzâst lie ââʹn kuʹǩes ääiʹjest mättʼtõõđi. Še nuõrttsääʹmǩiõl uʹčteeʹl Tauno Ljetoff âânn huõll tõʹst, mõõnnalla mättʼtõõđjin lie tuärj nuõrttsäämas škooultummuž mâŋŋa.

–Täid oummid lij tääʹrǩes, što sij peäʹsse mainsted, kuullâd da ââʹnned sääʹmǩiõl. Tõʹnt leʹčči vääžnai, što tõn ǩiõllhuõl juätkkjeʹči. Tõt lij kuuitâǥ looʹppjieʹllem tuâjj da mon kâʹl ååskam, što tät ij poott nääiʹt, mušttal Ljetoff.

Koltansaamen opettaja Tauno Ljetoff
Uʹčteeʹl Tauno Ljetoffist lij positiivlaž vuäinn tõõzz, što suu mättʼtõõđi piʹrǧǧe sääʹmǩiõlin puõʹtti ääiʹjest. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Koolm sääʹmǩiõl kiõllkääzzkõõzzid taarbšet 370 000 euʹrred eeʹjjest

Saaʹmi ǩiõllkaʹlddi ânnjõž teäggtõs poott tän eeʹjj looppâst. Puõtti ääiʹj teäggtõõzz pirr lie saǥsstõllum jiânnai, leâša vaʹsttõõzz iʹlla kaunnum.

Ǩiõllkaʹlddi koolmin sääʹmǩiõlin tuåimči 370 000 eeuʹrin eeʹjjest. Pieʹll tän teäggtõõzzâst lij juʹn norrum, leʹbe Lääʹddjânnam Sääʹmteeʹǧǧest lij Ǩiõllkaʹlddi tuåimid juʹn 184 000 euʹrred.

Koltansaamen kielen luokka saamelaisalueenkoulutuskeskuksessa.
Nuõrttsääʹmǩiõll nortummužtuâjaid ij juätkk ni ǩii Saaʹmi Ǩiõllkaʹlddi tuåimi mâŋŋa. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Kuuitâǥ ij ni ministeriast leäkku teâđ mäʹhtt Ǩiõllkaʹlddi juätkk puõʹtti eeʹjjest.

Vuõiggâdvuõttministeria demokratia, ǩiõll da vuâđđvuõiggâdvuõđi saǥstõõlli veʹrǧǧooumaž Johanna Hautakorpi ååsk, što puõʹtti vuâra Ǩiõllkaʹlddi tuåimin saǥstõõllâd tâʹvvriikklaž såbbrest skamm-mannust.

– Tän ääʹššest lij tâʹvvriikklaž tuâjj-joukk, mâʹst lie eʹtǩǩeei si sääʹmteeʹǧǧin ko še Lääʹddjânnam, Taarr da Ruõʹcc riikki kõõskâst. Riikki sääʹmaaʹââin vaʹstteei minister lie täättam tuâjj-joouk seʹlvvted Saaʹmi Ǩiõllkaʹlddi puõʹtti ääiʹj tän teäggtõspââʹj looʹppâst, mušttal Hautakorpi.

Oikeusministeriön demokratia, kieli ja perusoikeusyksikön neuvotteleva virkamies Johanna Hautakorpi.
Johanna Hautakorpi Vuõiggâdvuõttministeriast åskk, što Saaʹmi Ǩiõllkaʹlddi teäggtõs puätt ouʹdde skamm-mannu ministri såbbrest Oslost. Govva: Sosiaali- ja terveysministeriö

– Tän sââʹj pirr pueʹtted tuâiv mieʹldd saǥǥstõõllâd skamm-mannu looppâst tâʹvvriikklaž ministersåbbrest Oslost, leâša jiõm ååsk, što tät seʹlvvtemtuâjj lij veâl teʹl vaalmâš, juätkk Hautakorpi.

Ǩii vasttad Ǩiõllkaʹlddi mâŋŋa ǩiõllvieʹǩǩest?

Saaʹmi ǩiõllkaʹlddi mâŋŋa nuõrttsäämas iʹlla ni vooʹps veerjlaž ǩiõllvieʹǩǩ. Ǩiõlltuâjjliʹžžen Harju lij leämmaž sami toođvaž tõõzz mõõnnalla nuõrttsäʹmmla lie väʹlddam Saaʹmi ǩiõllkaʹlddi tuâjj jiijj jeällma. Juʹn muädd mââimõs määnpââʹj ääiʹj ǩiõllkõõččmõõžžid lie puettam pâjjel 70. Oummu kõʹčče saaʹni, mäʹhtt saaʹnid vuäitt ââʹnned da soojted.

Obb ääiʹj uʹcc ǩiõʹlle lie puettam lââʹzz ǩiõlltuâjjla, ǩeäk taarbše ǩiõlltuäǥjj da pääiʹǩ koʹst kõõččâd ǩiõllaaʹššin. Tuärj lââʹzzen puk nortummuš tuâj päʹcce kõʹhtte.

– Juʹn mij tuâjj ǩiõl nortummšin lij vääžnai, ko mij nuõrttsääʹmǩiõl lij tuõʹđi nuõr tõt ǩeʹrjjǩiõll, särnn Harju.

Ǩiõllmättʼtõõtti tuâivv, õhttõõzzâst leʹčči puõʹtti ääiʹjest veäʹǩǩ.

– Kâʹl mon ååskam, što Facebookist lie jiânnai oummu, ǩeäin kõõččâd da teʹl feʹrttai pâi mõõnnâd kõʹllʼjed oummui luʹnn, särnn Hannele Fofonoff.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä