Sää´mjânnam |

Nuõrttsäʹmmlai aazztemprääʹzniǩ čuäʹjti, mäʹhtt tän ääʹij jiijj kulttuurâst liet kuârǥast – säʹmmla vaʹldde ǩiõl mååust

Ǩiõl mååust vääldam nuõrid da vääin ääiʹj ǩiõččlâʹsttam vuäʹmmoummid Čeʹvetjääuʹr aazztummuž prääʹzniǩ leäi jõnn peiʹvv.

Kolttasaamelaisten asuttamisjuhla 24.8.2019.
Obb prääʹzniǩkäättaz teuddji kueʹzzin. Govva: Sara Wesslin / Yle

Sueʹvet Čeʹvetjääuʹr škooul šeʹllj teâuddji vieʹsslõs oummin. Nuõrttsäʹmmla pirr Lääʹddjânnam di še Taarrest da Ruõššjânnmest vueiʹnne kueiʹmm kueiʹmsteez.

Håʹt säʹmmlai nuõrttsäʹmmlai historia vääini mâŋŋa lij leämmaž lossâd, ij teänab tääiʹben kuâsttum säʹmmlai jõnn ǩiõččlâʹsttmõõžž.

– Ko jeeʹres sokkpuõlv lie õõutsââʹjest da kaunnâʹtte da sij še vueiʹnne mäʹhtt sij sokk lij õõudâs juätkkjam. Seämmast nåkkam oummu, kook lie seerdčõõttâm jeeʹres pääiʹǩid vuäǯǯa šiõǥǥ mooštid da sij preeddes tiiǩ pâi râvvsme mij jânnmid, särnn saaʹmi ouddooumaž Veikko Feodoroff.

Vuäʹmm meer ǩiõll mottji puk nuõrttsäʹmmlai ǩiõllân

Juõʹǩǩ lååi eeʹjj kõõskin nuõrttsäʹmmla lie prääzkjam jiijj historia aazztummuž prääʹznǩest. Ko smiõttâd lååi eeʹjj mååust årra, tobdde oummu nuõrttsääʹmǩiõl jeänab vuämmsab puõl ǩiõllân. Leäi pââll, što ǩiõll jåått siʹjji mieʹldd meädda, jie-ǥa nuõr mättje jiijj ǩiõl.

Kuuitâǥ tän lååi eeʹjj seʹst jiânnai lij šõddâm.

Serkukset Petteri Feodoroff ja Henna Lehtola kolttasaamelaisten 70-asuttamisjuhlissa.
Vueʹrbenbieʹlež Petteri Feodoroff da Henna Lehtola. Govva: Sara Wesslin / Yle

Tän vuâra prääʹznǩest õinn jeänab nuõr mainste säämas, teâvâʹtte jiijj sääʹmpihttsid da leʹjje čâlmmapâššneei kuârǥast jiijj preeddsin. Seämma lie hoʹhssjam vueʹrbenbieʹlež Henna Lehtola da Petteri Feodoroff.

– Nuõrttsääʹmǩiõll lij tän ääiʹj nuʹt puârast vueinemnalla. Mooštam mäʹhtt lååi eeʹjj mååust, mon jiõm teʹl prääznǩest fiʹttjam ni vooʹps nuõrttsääʹmǩiõll. Mon mainstam aanrõšǩiõl da ââʹn mon fiʹttjam nuʹt jiânnai, rämmaš Henna Lehtola.

– Ââʹn vuäitt kuulâld sääʹmǩiõl še nuõri mainstummšest. Mon kâʹl ååskam, što mij säʹmmla mainstep da ââʹnnep mij jiijj ǩiõl veâl lååʹjji iiʹjjid ǩeeʹjjest še, vuäinn čeʹvetjäuʹrrneǩ Petteri Feodoroff.

Video: median oletuskuva, musta laatikko
Video: Yle Areena

Tät kuâsttji še prääʹzniǩsaakkvuârin še. Nuõrttsääʹmǩiõll lij čiõlggsânji kaggâm pââʹjas täi mââimõš iiʹjji ääiʹj. Sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥtuõʹlljeei Tiina Sanila-Aikio ouddmiârkkân mainsti, mäʹhtt kuârǥast son lij, ko nuʹt määŋgaž lij välddam mååust jiijj jieʹnnǩiõll.

Täʹnt še ouddooumaž lij sami sami rämmai.

– Mij ǩiõll da kulttuur ääʹšš kâʹl lie mååust pââʹjas kaggõõttmen. Vuäinam, što tõt lij positiiv årra jååttmen, särnn Veikko Feodoroff.

– 70 eeʹjjest kâʹl jiânnai lie mottjam. Meeʹst lij õinn jieʹlli kulttuur, håʹt ǩiõll mottai. Ǩiõl mainstummuž iʹlla aivv juõʹǩǩpeiʹvvsaž da piârjin puätkknam tät ǩiõl juätkkjummuš. Måtam lie mõõntâm ǩiõlâs, leâša ââʹnhan lie jiânnai oummu ǩeäk lie vääldam mååust ǩiõlnes.

Kolttasaamelaisten asuttamisjuhla 24.8.2019.
Prääʹznǩest leʹjje kueʹhtt kaʹdreʹlčuäʹjtõõzz. Govva: Sara Wesslin / Yle

Õõutveäkka še preeddin šâʹdde ravvsab

Nuõrttsäʹmmlai prääʹzniǩ muʹšttli mâiʹd-ne tuâʹlljõõžžâst, ko še tän peeiʹvest.

Obb prääʹzniǩkäättaz liõggni, ko vuõššân Čeʹvetjääuʹr škoouʹlneeǩ siõʹrre kaʹdrel da siʹjji mâŋŋa nuõrttsääʹmǩiõl mättʼtõõđi väʹldde taʹnssjemkriiʹlc ođđnallšem kaʹdrell musiikk mieʹldd.

Ââʹn lij šõddâm tõt äiʹǧǧ, ko nuõr säʹmmla lie juʹn välddam jiijj kulttuur mååust, ij-ǥa tõt teänab lappu.

– Leäm kuârǥast tõʹst, mäʹhtt mij kulttuur ärvv lij kaggâm mij nuõrttsäʹmmlaž oummui seʹst. Tääiʹben vuäitt vueiʹnned tõn, mäʹht nuõr âʹnne sääʹmpihttsid da mainste jiijj ǩiõl, rämmaž Veikko Feodoroff.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä