Sápmi |

Nussira ruvke dagai miljárdda euro soahpamuša ja áiggošii álggahit doaimmas jođáneamos lági mielde – boazodoallit áigot stevdnet stáhta

Nussira ruvkkes leat juo lohpeáššit ortnegis, muhto das váilu vel oassi ruhtadeamis. Fiettar orohat lea bálkkáhan ášševuoddji válmmaštallat ášši stáhta vuostá.

Repparfjorden
Nussira ruvkefitnodagas lea lohpi luoitit ruvkebázahusaid Riehpovutnii. Govva: Allan Klo / NRK

Norgalaš ruvkefitnodat Nussir ASA Finnmárkku Fálenuoris lea dahkan birrasiid miljárdda euro soahpamuša veaikki vuovdimis duiskalaš fitnodahkii Aurubis AG:ai. Soahpamuša mielde Aurubis AG oastá ruvkkes buvttaduvvon veaikki unnimustá logi jagi áigge.

Aurubis AG lea okta stuorimus veaikki buvttadeaddjiin máilmmis.

Nussira ruvkkes leat buot lobit gárvvisin ja álggaheapmi lea dušše ruhtadeamis gitta. Fitnodat dárbbaša doaimma ruhtadeapmái birrasiid 100 miljon euro investeremiid, ovdalgo dat beassá doaimmahit veaikki Fálesnuoris Hamburgii, gos metállat suddaduvvojit.

Fitnodaga ulbmilin lea álggahit doaimma ovdal juovllaid, ja ahte vuosttaš guorpmit beasaše vuolgit Hamburgii suddadeapmái jagis 2022.

Ruvkefitnodat lea bargan 15 jagi dan ovdii, ahte veaikeruvke rahppojuvvo Fálesnuorrái. Earret eará Norgga sámediggi ja báikkálaš orohat leat vuosttildan ruvkke álggu rájes. Dál ruvkke rahpan lea goittotge váldán stuorra lávkki ovddos guvlui.

– Vuovdinsoahpamuš álkkidahttá ruđa čoahkkái oažžuma, muitala Nussir ASA -fitnodaga beaivválaš jođiheaddji Øystein Rushfeldt Norgga oktasašradiofitnodat NRK:ai.

Birassuodjaleaddjit ja boazodoallit vuostálastet

Norgga eiseválddit mieđihedje diibmá doaibmalobi Nussira ruvkefitnodahkii ja luoitit ruvkebázahusaid Riehpovutnii. Fitnodat oaččui lobiid das fuolakeahttá, ahte birassuodjaleaddjit ja boazodoallit leat vuostálastan fidnu sakka.

Birasorganisašuvdna Natur og Ungdom muitala NRK:ii, ahte das leat listtus badjel 4 500 olbmo gárvvisin álgit doaimmaide bissehan dihte prošeavtta. Sii leat válbmasat siviilaaktivismmain rihkkut lága, dadjá organisašuvnna jođiheaddji Therese Hugstmyr Woie NRK:ii.

Maiddái biraslihtu Naturvernforbundet lea krihtalaš fidnu guovdu. Organisašuvdna atná ruossalaččan Hámmárfeasta gieldda positiiva oaivila, go dat sávvá buresboahtin gildii stuorra nuoskkideaddji seamma áigge go lea čorgemin ovtta eanemus nuoskkiduvvon hámmanguovlluin Norggas.

Norgga birasdoaimmahaga mielde ruvkebázahusat govččašedje vuona bodnis gávcci njealjehaskilomehtera guovllu. Ruvkebázáhusain veaiki ja nihkkel levvet mearračáhcái, muhto birasdoaimmahaga mielde dat ii leat várálaš.

– Čáhcemassa metállasisdoalut eai mana badjel dan dási, mii livččii vahátlaš guliide, dajai Kari Kjønigsen birasdoaimmahagas diibmá sorjjasmeahttun norgalaš fáktadárkkistansiiddus Faktisk.no:s.

Mearradutkit leat goit sierraoaivilis áššis. Mearradutkaninstituhta gohcci mearrabiologa Jan Helge Fosså dadjá, ahte veaikeárvvut leat nu allagat vuona bodnis, ahte bodneeallit jápmet.

Boazodoallit áigot stevdnet stáhta

Guovllus doaibmi orohaga mielde boazodoalus šaddá veadjemeahttun, jos guvlui boahtá ruvke, mii doalvvošii guohtuneatnamiid, ja danin áigotge stevdnet Norgga stáhta.

– Mii manahit guohtun- ja guotteteatnamiid, maid mii leat geavahan čuđiid jagiid, dadjá Fiettar orohaga várreságadoalli Nils Mathis Sara NRK:ii.

Sara ii oainne jierpmi ságastallamis ruvkefitnodagain, go dat dagaha sidjiide stuorra vahágiid. Orohat lea bálkkáhan ášševuoddji válmmaštallat ášši stáhta vuostá.

– Mis eai leat molssaeavttut, soahpamuš lea fámoheapmi. Ruvkedoaibma lea ruossalaš ON soahpamušain sosiálalaš ja politihkalaš vuoigatvuođain, dadjá boazodoalli Nils Mikkelsen Utsi Fálesnuoris NRK:ii.

– Mii leat gergosat njuovvat min maŋimuš bohccuid riekteášši máksima várás, dadjá Mikkelsen Utsi.

Maiddái Norgga sámediggi lea vuostálastán ruvkeplánaid olles áigge garrasit, ja lea mieđihan birrasiid 40 000 euro gearregastima várás.

Norgga Sámiid Riikasearvvi lahttu Beaska Niillas lea maiddái váldán beali áššái.

– Ruvkkes leat menddo stuorra váikkuhusat sámekultuvrii ja eallinvuohkái sihke guolásteami ja boazodoalu oasil. Mii eat sáhte diktit dan dáhpáhuvvat, dadjá sámepolitihkkár Beaska Niillas The Barents Observer -neahttaaviisii.

Nussira jođiheaddji sávvá ságastallama

Nussira ruvkefitnodaga beaivválaš jođiheaddji Øystein Rushfeldt sávvá, ahte sierramielalašvuođaid orohagain bastit čoavdit ságastallamiin.

– Mii leat duođaid bargan oččodit ságastallama singuin ja lea šállošahtti, jus áigot geavahit nie olu ruđa Oslo ášševuoddjiid máksit, lohká Rushfeldt Ávvir-aviisii.

Rushfeldt ii illudan, go gulai, ahte Fiettar orohat áigu stevdnet Norgga stáhta ruvkeáššis.

– Mun in liiko riektevuogádagas čoavdit áššiid. Buoremus vuohki čoavdit hástalusaid lea čohkkedit seamma beavdde birra digaštallat ášši ja geahččalit čoavdit váttisvuođaid, dadjá ruvkefitnodaga beaivválaš jođiheaddji Øystein Rushfeldt Ávvirii.

Son maiddái imaštallá dan, ahte sámediggi áigu ruhtadit gearregastima.

Soahpamuša dahkan fitnodat sávvá Nussira soahpat boazodoalliiguin

Maiddái veaikki oastimis soahpamuša dahkan duiskalaš fitnodat Aurubis AG sávvá Nussira soahpat boazodoalliiguin.

– Lea hui dehálaš ságastallat, deaivvadit ja soabadit daid olbmuiguin, geat vuosttildit Nussira ruvkedoaimma, dadjá fitnodaga várrepresideanta Nicholas Albrech Ávvirii.

Duiskalaš fitnodat jáhkká, ahte Nussira doaibma lea vásttolaš.

– Nussir lea guorahallojuvvon ja kártejuvvon nu máŋga jagi dál, ja nu guhká go čuvvot báikkálaš, riikka ja eiseválddiid reguleremiid, de dovdat, ahte prošeakta lea buorre. Midjiide lea maid dehálaš, ahte eiseválddiid njuolggadusatge dollet alla dási vai ii váikkut garrasit birrasii, dadjá Albrecht.

Sámepolitihkkár ja Norgga Sámiid Riikasearvvi lahttu Beaska Niillas ballá Riehpovuona ruvkke leat beare álgu.

– Dát lea teastafidnu, mas oaidnit, leago Davvi-Norggas vejolaš billistit eamiálbmogiid guovlluid. Jos sii lihkostuvvet rahpat doaimma, dasto daidda eatnamiidda beassá gii beare, dadjá Beaska Niillas The Barents Observerii.

Divvojuvvon 14.8.2020 dii. 11.50 Aurubis AG -fitnodaga várrepresideanta namma divvojuvvon, ovdalis lei boastut Nickolay Albrecht.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä