Sápmi |

Ođđa dokumeantafilmmas geahččit besset oaidnit Tiina Sanila-Aikio eallima Sámedikki barggu olggobealde

Filbmadahkki Ritva Torikka lea čuvvon ja govven Tiina Sanila-Aikio eallima juo 14 jagi.

Tiina Sanila-Aikio
Dokumeantafilbma Tiina Sanila-Aikios gárvána dán jagi lohppii dahje boahtte jagi álgui. Govva: Vesa Toppari / Yle Sápmi

Filbmadahkki Ritva Torikka lea barggildan guhká juo dokumeantafilmmainis Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio eallima birra. Torikka govvegođii filmma logenar jagi dassái, go Sanila-Aikio lei vel 20-jahkásaš nuorra nisu. Juo dalle Torikka oinnii man áŋgir Sanila-Aikio lei ovddidit nuortalaččaid ja sámi áššiid. Dokumeanttafilmma govven lea áddjánis bargu, ja oppalaččat govvemat bistet dávjá guhká, nu maid Torikka filmmas.

Sanila-Aikio lea ollen dahkat olu guhkes filbmaprošeavtta áigge. Ovdal dán válgabaji ságadoallivuođa Sanila-Aikio doaimmai nuortalašgiela oahpaheaddjin ja áŋgirušai nuortalašgiela ovdii. Sanila-Aikio lei vuosttas, gii doalai nuortalašgielat kurssa, man boađusin šadde ođđa nuortalašgielat hállit. Son bijai johtui dehálaš giellabarggu.

– Go mun álggahin dán filbmaprošeavtta, de Tiina Sanila-Aikio váccii Roavvenjárggas Lappi universitehtas lohkamin lága. Sus lei maiddái rock-joavku, ja son lei rock-musihkkár, muitala Torikka.

Torikka mielde dokumeantafilbma galggašii gárvánit loahppajahkái dahje boahtte jagi álgui. Vaikko Torikka lea ieš govvejeaddji, leat sus goittotge leamaš eará govvejeaddjit.

– Lean dál ožžon ruhtadeami Internašunála Sámi filbmainstituhtas (ISFI), dadjá Torikka.

Unna Junna mánáidprogramma buvttadeaddji Ritva Torikka.
Yle Sámi ovddeš doaimmaheaddji Ritva Torikka lea bargan dokumeanttain juo guhká. Govva: Anneli Lappalainen / Yle Sápmi

Sanila-Aikio priváhtaeallin filmma guovddážis

Torikka lea filbmaprošeavtta áigge beassan oaidnit Sanila-Aikio eallimis olu iešguđet beliid. Dokumeanttas fokus ii goittotge leat beare Sanila-Aikio politihkalaš barggus, muhto baicce eambbo su priváhtaeallimis.

Sámediggi lea iežas dievasčoahkkimis mearridan gáibidit stáhta sirdit sámediggeválggaid. Torikka lei čuovvumin Sanila-Aikio Sámedikki dievasčoahkkimis dokumeantafilmma olis. Tiina Sanila-Aikio lea muitalan, ahte son ii meine joatkit Sámedikkis dán válgabaji maŋŋá.

– Sanila-Aikio lea rávásmuvvan ja šaddan bearašolmmožin. Su politihkalaš barggus dat stuorimus idealisma ii leat šat nu stuoris go ovdal. Sámedikki ságadoalli bargu lea lossa bargu.

– Lea vejolaš, ahte válggaid sirdin váikkuha mo nu dán filbmii, muhto in leat vuos sihkkar, smiehtada Torikka

"Eallin lea dolvon áibbas eará guvlui go ledjen plánen"

Tiina Sanila-Aiko ii leamašan vel Sámedikki ságadoalli filmma govvema álggaheami áigge. Dál son goittot ovddasta sápmelaččaid Suoma alimus sámiid politihkalaš doaibmaorgánas. Govvemiid álggaheamis lea juo gollan guhkes áigi.

– Lea hirbmat fiinna ášši, ahte Ritva lea háliidan čuovvut mu, vai mun beasan dasto muittašit iežan eallima oalle dehálaš áiggiid ja dáhpáhusaid.

– Sonhan lea leamaš daid dehálamos dáhpáhusain fárus ovdamearkka dihte mu ja mu isida heajain, joatká Sanila-Aikio.

Tiina Sanila-Aikio
Ritva Torikka lea govven dokumeantafilmma Tiina Sanila-Aikios juo 2000-logu rájes. Govva: Vesa Toppari / Yle

Boazodoallu ja láhkaoahput vurdet

Sámedikki ságadoallivuođa lassin Sanila-Aikio eallin jorrá bearašeallima ja boazodoalu birra. Su niehkun leage oassálastit eambbo boazobargguide, go su ságadoallibadji lea meattá. Dál otná beaivve su bargodili dihte sus ii báze áigi nu olu eará bargguide ja doaimmaide.

– Jus dál muittán riekta, de lean dolvon Ritva maiddái meahccáige, čaibmá Sanila-Aikio

– Dieđusge filmmas leat oasit mu priváhta eallimis ja letne soahpan oalle dárkilit daid birra. Nuppe dáfus iihan dat filbma sáhte leat beare guhkki, de soaitá leat váttis válljet osiid mielde dasa.

Tiina Sanila-Aiko ii meine goittotge báhcit ruoktot čohkkát go Sámedikki ságadoallibadji nohká.

– Láhkaoahput leat vuordimin mu Lappi universitehtas, Roavvenjárggas ja dál lean soahpan universitehtain, ahte sáhtášin máhccat dohko boahtte jagi álggus.

– Háliidivččen báhcit veháš áigái vuoiŋŋastit ruoktot, bargat bohccuiguin ja duddjot, muhto soaitá leat ahte ferte goittotge juogalágan bargguidge bargat. Dat lea gitta das, makkár boazojahki šaddá, smiehtada Sanila-Aikio.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä