Sápmi

Ođđa gahpirmálle čiŋaha náitalkeahttes nuortalaš sámenissoniid oaivvi

Juohke nuorttasámi gahpir čájeha leago nissonolmmoš naitálan, šaddan leaskan dahje leago nuortalaš nieida "friidja márkániin". Dál nuortalašservošis dáid golmma gahpira lassin lea ihtán aibbas ođđa náitalkeahttes nissona gahpir.

Naimattoman naisen lakki kolttalakki duodji
Govva: Vesa Toppari / Yle

Nuortalaš filbmadahki Katja Gauriloff nahkehii ovdal nuortalaš gávtti gahpira haga. Dál sus lea goit juoga, mii ii leat ovdelis oidnon nuortalaččaid servošis.

– Gieskat geavahišgohten nuortalaš nissona gávtti ja fuomášin, ahte das váilu juoida. Dál go sáhtán geavahit gahpira gávttiin, lea nu oppalaš dovdu, muitala Katja Gauriloff.

Katja Gauriloff
Filbmadahkki Katja Gauriloff Govva: Vesa Toppari / Yle

Nuortalaš nissoniid gahpirat muitalit siviilaseahttus

Nuortalaš nissona gahpiris sáhtá oaidnit, ahte leatgo sii náitalan vai eai.

Naimattoman naisen lakki, omistaja Katja Gauriloff
Katja Gauriloffa gahppir lea vuosttas náitalkeahttes nissona gahppir. Govva: Vesa Toppari / Yle

Peervesǩ (nieidda gahpir) geavahit nieiddat, geat eai leat náitalan. Saamsiǩ (eamida gahpir) lea náitalan nissona gahpir ja poovdneǩ leaskka geavahit.

Dán áigge eai buohkat goit leat dušše fal juogo nieiddat, eamidat dahje leaskkat. Eaige buohkain leat leamašan ovdal gahpirat geavahusas. Nuortalaččaid árbevieruid mielde ovdamearkka dihte eadni, guhte ii leat náitalan, ii sáhte šat geavahit náitalkeahttes nissona gahpira.

Kolttien perinnetalolla esitellään vaimon ja neidon lakkia
Nuortalašnissonat geavahit golmma iešguđetlágan gáhpira. Govas eamida gahppir ja náitalkeahttes nissona gahppir. Govva: Sara Wesslin / Yle

Heidi Gauriloff duddjui vuosttas náitalkeahttes nissona gahppira.

– Válden málle dasa nieidda gahppiris. Nuortalaš nieidda gahpir lea rabas duohken ja alde, mii soaitá symbolastit fridjavuođa, dadjá Heidi Gauriloff

– Lei vuos duođai bálddihahtti, go olbmot háliidedje mu goarrut dán ođđa gahpira, muhto seammas lei buorre dovdu, go olbmot luhttet mu duodjemáhttui.

"Ferte plánet ođđa vai min kultuvra ovdanivččii"

Nuortalaškultuvra lea ealli kultuvra ja danin maiddái jurddášanvuogit leat ovdánan. Gauriloff oambealežat oidnet, ahte duodji fertešii johttit doložis maiddái dáláigái.

Heidi Gauriloff
Nuortalaš duojár Heidi Gauriloff dutkkai nuortalašgahpiriid ovdal go plánegođii ođđa málle náitalkeahttes nissoniidda. Govva: Vesa Toppari / Yle

– Buot nuortalašnissonat eai leat náitalan ja sii ellet iešguđetlágan eallindiliin. Dákkár gahpiriide, maid náitalkeahttes nissonat sáhtet geavahit, lea leamašan stuorra dárbu, muitala Katja Gauriloff.

– Juo 80-logu álggus nuortalaš duojár Domna Fofonoff dajai, ahte nuortalaškultuvra dárbbáša ođđa dujiid. Ferte plánet ođđa vai min kultuvra ovdanivččii. Dát sánit leat addán munnje olu roahkatvuođa plánet ja duddjot ođđa dujiid, dadjá Heidi Gauriloff.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä