Sápmi |

Ođđa lávvahápmosis leat várren viiddis eatnamiid Jiekŋameara máđiijai ja šleađgalinnjái Roavvenjárggas Ohcejohkii – ja dál sámekultuvrabargojoavku heaitá

Davvi-Lappi eanangoddelávva 2040 -fidnu sámekultuvrabargojoavku lea mearridan gaskkalduhttit barggus.

suunnittelujohtaja Riitta Lönnström ja kartta
Lappi lihtus guovlluid geavaheami ja birasáššiid jođiha plánenhoavda Riitta Lönnström. Govva: Yle

Bargojoavku, mii lea guorahallan Ohcejoga, Anára ja Soađegili eanangoddelávvahápmosa (Pohjois-Lapin maakuntakaava 2040) váikkuhusaid sámekultuvrii, lea gaskkalduhttán barggus. Sámedikki vuollásaš bargojoavku oaivvilda, ahte das eai leat doarvái resurssat bargui.

Davvi-Lappi eanangoddelávvahápmosis leat várrejuvvon viiddis eatnamat earret eará guovtte stuorra fidnui: Jiekŋameara máđiijai ja 400 kilovoltta fápmolinnjái Roavvenjárgga Pirttikoskis gitta Ohcejoga Njuorggámii. Dat leat nu stuorra áššit, ahte daid váikkuhusaid árvvoštallan gáibidivčče Sámedikki mielas olu eanet resurssaid.

– Ruovdegeaidnu ja elrávdnjelinjá leat hirbmat stuorra áššit sámiide, dat eai leat diekkár áššit, mat manašedje duos beare. Ovdamearkka dihte bálgosat leat gáibidan vuđolaš váikkuhusaid árvvoštallama ja mii diehtit, ahte dat gáibida stuorra, stuorra resurssaid, dadjá Sámedikki ságajođiheaddji Tiina Sanila-Aikio.

Go váikkuhusaidárvvoštallamii eai leat várrejuvvon doarvái resussat, lea Sanila-Aikio mielas áidna čoavddus váldit dán guokte stuorra fidnu oalát eret ođđa eanangoddelávas.

– Dál vuosttas lávki dan guvlui, ahte dat eanangoddelávva sáhtášii ovdánit, lea dat, ahte dat ruovdegeaidnofidnu váldojuvvo eret lávvaevttohusas, seamma láhkai go dat elrávdnjelinnjáevttohus.

Lappi lihttu árvvoštallá váikkuhusaid

Eanangoddeláva plánema jođiha Lappi lihttu.

Plánenhoavda Riitta Lönnström atná váidalahttin sámekultuvrabargojoavkku mearrádusa gaskkalduhttit barggu. Lappi lihttu váldá ovddasvástádusa váikkuhusaid árvvoštallamis.

– Min mielas dat lea suddu, daningo livččiimet háliidan sámiid iežaset jiena gullosii dán proseassas. Muhto daningo eanangoddelávva lea min láhkavulosaš bargu, de mii doalvut láva ovddosguvlui dábálaš láhkai. Váikkuhusaid árvvoštallan dahkko Lappi lihtu bargun, ja dat dahkko objektiivvalaččat, dadjá Lappi lihtu plánenhoavda Riitta Lönnström.

Sámekultuvrabargojoavkku bargui várrejuvvon ruhta sirdojuvvo dál Lappi lihtu bargui.

– Lappi lihttu várrii eanangoddelávvabarggus ruđa sámekultuvrabargojoavkku ja sámekultuvrra áššedovdi bargui. Mii eat leat vel ráđđádallan sámekultuvrra áššedovdin proseassas bargan Juha Guttormiin das, mo mii áššiin joatkit. Sámekultuvrabargojovkui várrejuvvon ruhtadeapmi goit boahtá min geavahussii, Lönnström muitala.

Sámediggi nammadii bargojoavkku áirasiid cuoŋománus 2018.

"Mii sáhttit ain cealkit ja váidit"

Tiina Sanila-Aikio ii leat balus, vaikko sámekultuvrra váikkuhusaid árvvoštallama dahkáge Lappi lihttu. Son fuopmášahttá, ahte lea dieđus Lappi lihtu duohkin plánet dan, mo dat čađaha eanageavaheami plánema vai dat deavdá láhkagáibádusaid dán erenomaš guovllus, golmma davimus gielddas, gos 77 proseantta lea meroštallojuvvon sámeguovlun.

Saamelaiskäräjien puheenjohtaja Tiina Sanila-Aikio
Sámedikki ságajođiheaddji Tiina Sanila-Aikio. Govva: Ritva Torikka / Yle

– Sávan, ahte Lappi lihtu mearrideaddjit váldet ášši duođas ja oidnet, makkár fidnuin lea gažaldat. Sis lea stuorra ovddasvástádus sámekultuvrras, sápmelaččaid buresbirgejumis, sámegiela ja kultuvrra seailluheamis ja sirdimis boahtteáigái. Sávan, ahte dat váldojuvvo vuhtii lávvabarggu mearrideami oktavuođas.

– Muhto mis leat dieđus eará váikkuhanvejolašvuođat. Go lávva boahtá vuosttas geardde cealkinláhkai, mis leat eiseválddiráđđádallamat sámediggelága 9 § vuođul, nuortalaččaid siidačoahkkimis lea nuortalašlága vuođul gullanvejolašvuohta ja bálgosiin iežaset váikkuhanvejolašvuođat. Loahpaloahpas dieđusge mearrádusas lea váidinvejolašvuohta, Sanila-Aikoi logahallá.

Sámekultuvrabargojoavku ja Lappi lihtu ovddasteaddjit deaivvadedje ođđajagimánu 7. beaivve. Ságajođiheaddji Tiina Sanila-Aikio mielas Sámedikki ja Lappi lihtu ovddasteaddjit gal gulahallet bures.

– Sámediggi lea okta hui guovddáš čanusjoavku eanangoddeláva válmmaštallamis ja mii bargat viiddes giettis muđui ovttas Lappi lihtuin. Áddejupmi dán sámekultuvrabargojoavkku mearrádussii gávdnui, go lea guokte hirbmat stuorra ášši mat váikkuhit sámiide. Bargat buriin ovttasbargguin Lappi lihtuin, Tiina Sanila-Aikio muitala.

Juohkehaš sáhttá muitalit oainnus álgojagi áigge

Davvi-Lappi eanangoddeláva 2040 leat plánen badjelaš jagi. Loahpalaš lávva gárvvásmuvvá jagi 2020 loahpas.

Eanangoddelávvahámus boahtá buohkaid oaidnin- ja cealkinláhkai vejolaččat jo ođđajagimánu áigge. Lappi lihttu ordne maiddái álbmoga gullandilálašvuođaid áššis.

– Sihke duogáščielggadeapmi ja lávvahámusárvalus bohtet oaidnin- ja cealkinláhkai. Mii doallat maiddái golbma álbmotdilálašvuođa Soađegilis, Anáris ja Ohcejogas guovvamánu beallemuttu sulaid. Livčče somá, jos olbmot oassálasttášedje dilálašvuođaide ja muitalivčče doppe jurdagiiddiset midjiide, dadjá plánenhoavda Riitta Lönnström.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä