Sápmi |

Oaivevuorri bisseha Norgga ja Ruoŧa herggiid goit vel dán giđa – ”Beroštupmi heargegilvvohallamii unnu, go eat beasa Suoma beallái gilvvohallat”

Dán rádjái oaivevuorri dahje CWD-dávda ii leat gávdnon bohccuin.

Kaksi miestä kiitää suksilla kilpaporojen perässä.
Suoma beale heargegilvvut geasuhit Norgga beale heargeeaiggádiid. Govva: Jussi Saarinen / AOP

Suoma boazocup beassá fártii boahtte vahkus Roavenjárggas, muhto gilvobánain eai leat fárus earágo Suoma beale hearggit. Norgga ja Ruoŧa beale gilvaleaddjit eai beasa dánge giđa searvat gilvvuide CWD-dávdavára geažil. Eurohpá kommišuvnna jagis 2016 addin bohccuid fievrredangielddus Norgga, Ruoŧa ja Suoma gaskkas lea ain fámus.

Lappi guovlohálddahusdoaimmahaga leanašibitdoavttir Risto M. Ruuska muitala, ahte bohccuid fievrredangielddus bistá goit jagi 2020 lohppii.

– Kommišuvnna mearrádus lea fámus dán jagi lohppii. Mii čoaggit maiddái iskosiid gazzaelliin vel dán jagi áigge. Go dat prográmma nohká, de dalle kommišuvdna ferte guorahallat ođđasit bohccuid fievrredanráddjehusaid, dadjá Ruuska.

"Hui váivi, go eat beasa Suoma beallái"

Ovdal go kommišuvdna gilddii bohccuid fievrredemiid riikkarájáid rastá, de Norgga beale heargegilvvohallit johte buot giđaid Suoma bealde geahččaladdame, ahte geas dat lea falimus heargi. Maiddái Suoma beale hearggit serve Norgga beale heargegilvvuide.

Guovdageaidnulaš Aslak Sokki muitala, ahte gildosis leamašan váikkuhusat Norgga beale heargegilvvohalliide.

– Beroštupmi heargegilvvohallamii unnu, go eat beasa Suoma beallái gilvvohallat. Dat lea šaddan hui váivi dál maŋemuš jagiid, go dohko ii leat beassan. Ii dat oro heargegilvu nu somá, go eat beasa dáidda stuorámus gilvvuide searvat, dadjá Sokki.

Aslak Sokki
Aslak Sokki lea mánnávuođa rájes dápman herggiid. Govva: Malene Larsen Gaino

Sokki ii leat goit vuollánan gildosiin ja muitala, ahte Norgga bealde boazocup álgá guovvamánu loahpas.

– Gilvalit mii gal beassat, guđa dahje čieža geardde. Muhto ii dat leat seamma, go eat beasa Suoma bealde gilvalit. Eai dáppe leat liikka olu hearggit, go Suoma bealde lávejit.

Norgga bealde vuorddašitge, ahte maid Eurohpá kommišuvdna mearrida ja rahpetgo rájáid fas gilvoherggiide.

– Dat lea suohtas oaidnit, ahte beassat go mii dalle gilvalit. Doaivumis beassat. Dál mii eat beasa dadjat, ahte dá de lea Sámi falimus heargi, go doppe leat Suoma bealde maid sámit, mat gilvalit ja Ruoŧas maid. Dál mii šaddat dušše Norgga bealde gilvalit gaskaneamet, dadjá Aslak Sokki.

CWD-dávda ii leat gávdnon bohccos

CWD-dávda dahje oaivevuorri beakkehii jagis 2016 Mátta-Norgga gottiin. Dan balle njoammut maiddái bohccuide ja danne Eurohpá kommišuvdna giddii riikkarájáid maiddái heargegilvvohalliin. Dávdda eai leat goit dán rádjái gávdnan ovttage bohccos.

Norgga bealde oaivevuorri lea gávdnon 26 gottis ja muhtin ealggain. Ruoŧa ja Suoma bealde dávdda leat gávdnan dušše boares ealggain. Suomas Kuhmos gádvne guokte jagi dassái meahccái jápmán 15-jahkásaš ealgga, mas lei oaivevuorri.

Suomas CWD-dávdda dutkagohte dárkileappot jagis 2018. Ulbmilin leamašan dutkat golmma jagis sullii 3 000 ealgaealli. Čájánasaid leat čoaggán ja čogget ain dán jagi lohppii buot bálgosiin. Maiddái biilla vuollái báhccán bohccuid oaivvit dohkkejit dutkama várás.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä