Sápmi |

Oanehaččat: Anára gieldda sámi giellastrategiijabargui vihtta ohcci, áittavuloš lagešvuovddit dutkojuvvojit viidát Lappis ja Lappis divvot geainnuid uhcit go ovdalt

Dá leat bearjadaga oanehis ođđasat.

Kilpisjärven Saana-tunturi kylpee keskiyön auringossa.
Lagešvuvddiid dutket maiddái Gilbbesjávrris Sáná guovllus. Govva: Kaisa Siren / AOP

Anára gieldda sámi giellastrategiijabargui vihtta ohcci

Anára gieldda sámi giellastrategiija mearreáigásaš bargi bargui bohte oktiibuot vihtta ohcamuša. Ohcanáigi nogai dán vahku vuossárgga 8.7.

Ohccit ledje Kitti Kumpulainen (geronoma), Tuuli Miettunen (filosofiija magisttar), Leena Niska (filosofiija lisensiáhta), Anu Puustinen (sosionoma) ja Tanja Sanila (dáidagiid magisttar).

Buot vihtta ohcci devdet ohcangáibádusaid ja gelbbolašvuođagáibádusaid. Válljen čađahuvvo suoidnemánu áigge. Bargu álgá 12.8. ja dat bistá gitta juovlamánu beallemuddui.

Bargun lea oassálastit Sámedikki, Sámi oahpahusguovddáža ja Eanodaga, Anára, Soađegili ja Ohcejoga gielddaid oktasaš giellastrategiija bargui. Ulbmilin lea oažžut áigái gielddaide sámegiellastrategiijaid.

Áittavuloš lagešvuovddit dutkojuvvojit viidát Lappis

Meahciráđđehus dahká mearkkašahtti viiddes lagešvuvddiid gártema Davvi-Lappis. Maŋimuš čuozáhagat iešguđet guovlluin 5 000 hektára luonddusuodjalan- ja meahcceguovllus leat váldon ná viidát dutkama vuollái jagi 1990-logu loahpas. Meahciráđđehus háliida čielggadit, makkár ortnegis iešguđetlágan lagežat leat.

– Lagežat leat oktan suodjalanággan Natura-guovlluide. Mis lea geatnegasvuohta raporteret EU:i lagežiid dilis, muitala suodjalanbiologa Saara Tynys.

Gártemis dárkkástallojuvvojit lagežiid ráhkadusat ja ođasmuvvan. Tynys muitala, ahte dutkanbohtosiid sáhtášedje geavahit ávkin čuovvovaš Suoma luonddutiippaid áittavulošvuođaárvvoštallamis.

Jagi 2018 loahpas almmuhuvvon áittavulošvuođaárvvoštallamis listejuvvojedje čieža áittavuloš lageštiippa.

Meahciráđđehusa Lappi luonddubálvalusat dutká lagešvuvddiid aŋkke dán geasi, álo gitta čakčamánu rádjai. Dárbbu mielde gártema jotket boahtte gease.

12.7.2019 dii: 14.57: Divvojuvvon diehtu, ahte áittavulošvuođaárvvoštallan almmuhuvvui jagi 2018 loahpas iige jagi 2019 loahpas nugo ovdal muitaleimmet.

Lappis divvot geainnuid uhcit go ovdal

Dán jagi geainnuid divvumii várrejuvvon ruhtadeami leat geahpedan nu Lappis go maiddái olles Suomas.

– Geainnut mannet olles áigge heittot ortnegii. Asfálta ii šat doala, ráiggit šaddet ja geainnuid ravddat leat heittot ortnegis, govvida muorraguorpmi traileriin Ruŧŧii vuoddji roavvenjárgalaš Mikko Nätynki.

Nätynki mielde miehtá Lappi gávdnojit geainnut heajos ortnegis.

Lappi lea viiddes guovlu, gos leat olu geainnut main lea divvunvárri. Maŋimuš jagiid geainnuid asfálteremii ja geaidnomerkemiidda geavahuvvon ruhtadus lea njiedjan mearkkašahtti olu.

– Dán jagi mis leat eahpedábálaš uhccán geaidnobarggut, ná uhccán eai leat leamašan máŋgga jahkái. Ovddit jagiid geainnut leat asfálterejuvvon badjel čuohte kilomehtera ja dán jagi dušše badjelaš 60 kilomehtera. Ná uhccán leat asfálteren maŋimuš 1960-logus, muitala šaldeinšenevra Jaakko Myllylä Lappi EBI-guovddážis.

Myllylä mielde lasseruhtadeapmái livččii dárbu, vai maŋimuš jagiid áigge báhcán divvunvealgi geahppánivččii.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä