Sápmi |

Oanehaččat: Ohcejohka heaitá girjebussesoahpamuša, Levis gurrejedje hotealla, jávkan olbmuid ohcamat, dálkkádatnuppástus ja guollejámut ja USA olmmošvuoigatvuođarievttit

Loga dás vuossárgga oanehis ođđasiid.

Jietna: girjebusse ohcejohka utsjoki kirjastoauto
Jietna
Govas Davviriikalaš girjebusse. Guldal dás vuossárgga Yle Ođđasiid Sámis. Jietna: Yle Areena. Govva: Piera Balto / NRK Sápmi

Ohcejoga gielda lea cealkán luovus davviriikalaš girjebussesoahpamuša

Ohcejoga gielddas leamaš Kárášjoga ja Porsáŋggu gielddaiguin ovttasbargosoahpamuš girjebussedoaimmas jagi 2008 rájes. Ohcejoga gielda cealká girjebussesoahpamuša luovus, go girjebussedoaimma boahtteáigi ii leat sihkkarastojuvvon. Áššis mearriduvvui Ohcejoga gielddaráđđehusas juovlamánus.

Ohcejoga gielddaráđđehusa mielde maiddái Kárášjoga ja Porsáŋggu gielddat áigot cealkit soahpamuša luovus. Gielddat geahččalit dál gávdnat ođđa ruhtadeami davviriikalaš girjebussedoibmii, go Norgga Sámediggi mearridii mannan čavčča heaittihit girjebussedoarjaga jagi 2020 álggu rájes.

Suomas ruhtadeapmi davviriikalaš girjebussedoibmii boahtá oahpahus- ja kulturministeriijas. Ruhtadeami ággan lea dat, ahte doaimmas lea mielde unnimustá okta gielda Norggas.

Levis gurrejedje hotealla, go olgobivttas suovastišgođii sávnnis

Sávdnegivgása ala goikat biddjojuvvon olgobivttas suovastišgođii ja dagahii buollinalárpma vuossárgga čuovganeapmái Levis. Bárti dáhpáhuvai Hotel K5 Levi -hoteallas beal golmma áigge ihkku. Báhkkanan olgobiktasis leavai ollu suovva olles hoteallalatnjii. Go hotealla bargit fuomášedje suova, sii evakueredje oasi hoteallas.

Gádjunlágádus bođii báikki ala jođánit ja biggohii lanja. Vuosttasveahkkebargit dárkkistedje olgoriikalaš turisttaid. Gádjunlágádusa gohcci buollinčáskadanmeašttir ii máhttán dadjat, man galle olbmo hoteallas gerge evakueret ja man ollu hoteallas ledje olbmot báikki alde.

Báhkat dagahedje guollejámuid riskka

Riikkaidgaskasaš dutkamuša mielde báhkka geassi lasihii guollejámuid riskka Njávdán- ja Ponoi-jogain.

Traditional Knowledge of Northern Waters 2018 -prošeakta čokkii diibmá dieđu dálkkádatnuppástusa váikkuhusain guovtti árktalaš luossajohkii, nuortalaččaide dehálaš Njávdánjohkii ja Guoládaga Ponoi-johkii, mii lea okta Ruošša stuorámus luossajogain.

Prošeavtta loahpparaporttas boahtá ovdan, ahte Njávdánjogas eai leat goassige ovdal mihtidan nu liegga geasi go diibmá lei, čázi temperatuvrrat ledje láhka kritihkalaš ráji, 24 ceahki. Ruošša beale Ponoi-joga gaskamearálaš temperatuvrages lea badjánan prošeavtta mihtidemiid vuođul badjel guvttiin cehkiin jagi 1980 maŋŋá.

Dutkamušas gávnnahedje, ahte vaikko ovdamearkka dihte Njávdánjoga sáhttá ain gohčodit buhtes luonddudilát johkan, oidno dálkkádatnuppástus jo dál sihke guliid ja ekosystema dearvvašvuođas.

Dutkanbohtosiin sáhttá lohkat Lumimuutos-oasusgotti neahttasiiddus.

Heajos dálki váikkuhii ohcamiidda

Muohtauđđasii gártan golmma suopmelačča ja ovtta ruoŧŧelačča ohcamiid gárte vuot gaskkalduhttit ikte sotnabeaivve heajos dálkki dihte. Norgga bolesa Twitter-dieđu mielde dálki lei nu heitot, ahte helikoptera ii sáhttán sáddet báikki ala.

Ohcamiid leat áigon joatkit fas vuossárgga.

Golbma suopmelaš almmáiolbmo ja ruoŧŧelaš nissonolbmo dieđihedje láhppon gaskavahku eahketbeaivve Sarregáissá guovllus Dápmotvuovddis. Sin sabetluottat dolvo báikái, gos fierai gaskavahku eahkes muohtauđas.

Gádjuneiseválddit áice mannan vahkus čuigiid uđasalárpma dan guovllus gos muohtauđas lei dáhpáhuvvan. Eiseválddit jáhkket, ahte jávkan olbmot leat oalle sihkkarit duššan muohtauđđasis.

Guardian: Ovttastuvvan stáhtat botken oktavuođaid ON:ide olmmošvuoigatvuođaáššiin

Ovttastuvvan stáhtaid presideanta Donald Trump lea eastigoahtán Ovttastuvvan našuvnnaid olmmošvuoigatvuođaáirasiid dárkkistusaid Ovttastuvvan stáhtain, muitala Guardian-bláđđi. USA eiseválddit dadjet liikká doarjut olmmošvuoigatvuođadoaimmaid dalle, go dat guoská eará riikkaid.

Ovttasbarggu nohkan oidno das, go Ovttastuvvan stáhtat ii leat šat vástidan ovttage ON spesiálaraportevrra diđoštallamii mannan jagi miessemánu rájes. USA:i lea sáddejuvvon aŋkke 13 sierra diđoštallama.

Loga áššis eanet suomagillii dáppe.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä