Sápmi

Ođđasamos dieđut koronavirusis: Gihttelis giddejit seaŋgaossodaga koronanjoammumiid dihte

Koronatesti
Arkiivagovva jođánis koronateasttas. Govva: Sami Takkinen / Yle

Yle Sápmi beaiváda dán artihkkalii ođđasamos dieđuid koronavirusa dagahan dilis eandalit davvin.

30.7. dii 9.00 Infekšuvdnadoavttir: Davvin olbmot leat šaddan šluđubun koronaáššiin

Lappi buohccedikšunbire infekšuvnnadoavttir Markku Broas lea fuolas áššis. Lappi guovllus leat maŋimuš beivviid áigge dihtton dakkár dáhpáhusat, ahte čielgasit dávdamearkkain gillájeaddjit leat ovttastallan eará olbmuiguin, eaige leat mannan koronateasttaide. Broas sávvá olbmot heaittášedje dákkár doaimma.

Lappi buohccedikšunbires gávnnahedje duorastaga oktiibuot oktiibuot 12 koronadáhpáhusa. Dain eanaš gávdnojedje Roavenjárggas, muhto maid Gihttelis gávnnahedje njeallje dáhpáhusa.

30.7. dii 8.45 LK: Gihttelis giddejit seaŋgaossodaga koronanjoammumiid dihte

Gihttelis leat gidden seaŋgaossodaga koronanjoammumiid dihte. Maiddái boarrásiid bálvalandálus leat gieldán galledit. Gihttelis leatge dál čielggadeamen man gallis bálvalandálus leat šaddan koronanjoammun áitaga vuollái.


Gihttela jođiheaddjidoavttir Anu Kanerva dadjá Lapin Kansa -aviisii, ahte njoammunáitaga vuollái leat šaddan unnimustá 50 olbmo. Seaŋgaossodaga áigot dál doallat gitta goit borgemánu 1. beaivvi rádjái.

28.7. dii. 15.58 Midnattsrocken šluhttejuvvo

Midnattsrocken-festivála šluhttejuvvo. Festivála leat mearridan šluhttet koronapandemiija dihte.

Midnattsrocken galggai ordnejuvvot 13.–15.8. Leavnnjas, Porsáŋggu gielddas Finnmárkkus.

Midnattsrocken neahttasiiddus čállojuvvo, ahte dearvvašvuohta ja dorvvolašvuohta leat sidjiide dehálaččat, ja danin gárte šluhttet festivála.

Ovddalgihtii bileahta oastán olbmot ožžot ruđaid ruovttoluotta, muitalit festivála neahttasiiddus.

26.7. dii. 14.09 Avvila dearvvašvuođaguovddáža vuostáiváldimis dikšot dušše hohpolaš áššiid

Avvila dearvvašvuođaguovddáža vuostaiváldimis bastet dál dikšut dušše hohpolaš ja vealtemeahttun áššiid. Maiddái telefonbálvalusas lea bahkadas, muitalit dearvvašvuođaguovddáža vuostáiváldima dieđáhusas.

Sivvan dása lea earet eará koronavirusdilli, mii čatná bargoveahkaresurssaid eará bargguide.

Dearvvášvuođaguovddážis dieđihit áššis ođđasit, go dilli šaddá normálan.

21.7. dii. 13.32 Koronatestemat Ohcejogas, Gáregasnjárggas ja Njuorggámis 2.8.–30.8.

Koronatestemiidda sáhttá ohcalit nu gohčoduvvon vuollegis šielmmáin Ohcejoga gielddas 2.8.–30.8. gaskásaš áigge ná:

Koronatestii sáhttá ohcalit Njuorggámis áiggi várrema haga. Suoma ja Norgga rájá alde lea ássanvovdna, gos koronatestii sáhttá ohcalit disdagaid, gaskavahkuid ja duorastagaid diibmu 9–12.

Ohcejoga dearvvašvuođaguovddážii koronatestemii sáhttá ohcalit áiggi várrema haga árgabeivviid diibmu 13–14.30.

Gáregasnjárggas koronatestii sáhttá ohcalit dušše áiggi várremiin Gáregasnjárgga dearvvašvuođadállui.

19.7. dii. 14.57 Anáris guokte ođđa koronanjoammuma

Lappi buohccedikšunbires leat sihkkarastán vahkoloahpa áigge gávcci ođđa koronavirusnjoammuma. Guokte dain leat gávnnahan Anára gielddas. Nubbi Anára njoammumiin láktasa Durdnosa rihppaskuvlaleairras vuolgán njoammunbálgái, nubbi njoammun fas lea vuolgán olgoriikkain. Roavvenjárggas fas leat gávnnahan njeallje ođđa koronavirusnjoammuma.

Guokte njoammumiin leat Lappi olggobeal ássi olbmuin.

19.7. dii. 10.05 Norgga vuostásaš rájá rádjerasttildanbáikkiid rabasáiggit rievdan – rádjerasttildeapmi vejolaš birra jándora

Suoma beale rádjerasttildanbáikkiin eai leat otnáža rájes ráddjehusat dan ektui, galli áigge rájá sáhttá rasttildit.

Dát dárkkuha dan, ahte rájá rasttildeapmi Gilbbesjávrri, Gáregasnjárgga, Geađgeluobbala, Njuorggáma, Njávdáma ja Ohcejoga rádjerasttildanbáikkiin lea vejolaš birra jándora. Mátkkošteaddjit galget goittotge váldit vuhtii dan, ahte Norgga beale rádjerasttildanbáikkiin sáhttet ain leat johtolahkii laktáseaddji ráddjehusat.

Suoma ja Ruoŧa gaskasaš rájis Ylitornio, Pello, Kolari, Muonio ja Gárasavvona rádjerasttildanbáikkit leat rabas olmmošjohtolahkii 7.00–21.00.

Árat dahkkon stáhtaráđi mearrádus sisrádjegohcima joatkimis lea ain fámus suoidnemánu 25. beaivvi rádjái.

16.7. dii. 10.17 Gilbbesjávrris gávnnahuvvon guokte koronanjoammuma

Muonio-Eanodat dearvvašvuođafuolahus dieđihii duorastaga 15.7. veaigin, ahte guovtti mátkkošteaddjis Gilbbesjávrris lea gávnnahuvvon koronanjoammun.

Ylläs Nuts-dáhpáhusas leamašan olbmot sáhttet leat njoammunáitaga vuolde. Earenoamážit lávvardaga oassi diibmu 12 rájes 38 kilomehter mátkkis, muhto maiddái muđui dáhpáhusguovllus mannan vahku lávvordaga leamaš olbmot.

– Dál livččii dehálaš ahte oktage ii jurddaš ahte nuorvvu dávdamearkat leat dušše allergiija dávdamearkat, muhto baicce mannet koronaiskosii – earenoamážit dalle juos lea oassalástan Ylläs nuts -viehkangilvui, dieđiha Muonio-Eanodat dearvvašvuođafuolahus.

Mátkkošteaddjit, geain korona duođaštuvvui, leat eret oaivegávpotguovllus.

9.7. dii. 12.00 Njávdáma ráji koronatestenbáiki giddejuvvo 11.7.

Njávdáma ráji koronatestenbáiki giddejuvvo sotnabeaivve, suoidnemánu 11. beaivvi diibmu 18.00. Das ovddosguvlui lagamuš koronatestenbáiki lea Avvilis.

Dat olbmot, geat bohtet Supmii suoidnemánu 12. beaivvis ovddosguvlui, fertejit čájehit duođaštusa koronaboahkuhusain dahje das, ahte lea buohccan korona maŋimus guovtti mánotbaji siste lea buhccojuvvon maŋimus guovtti mánotbaji siste. Juos olbmos lea dakkár duođaštus, son ii dárbbaš mannat dearvvašvuođadárkkistussii dahje koronatestemii.

Duođaštusaid ii dárbbaš čájehit, juos olmmoš boahtá Supmii guovlluin, gos ii leat alla riska oažžut koronavirusa. Norggas dakkár guovllut leat Omasvuona, Gáivuona, Ráissa, Guovdageainnu, Kárášjoga, Deanu, Unjárgga ja Mátta-Várjjaga gielddat. Mearrádus sáhttá rievdat pandemiijadili mielde.

Badjel 70 proseantta olbmuin lea ožžon vuosttas boahku Anára gielddas. Olles Suoma veagadagas sullii 62 proseantta lea ožžon vuosttas boahku. Anára gieldda sosiála- ja dearvvašvuođajođiheaddji Jaakko Seppänen dadjá, ahte Anára gielddas gal leat áiggit ja boahkut, muhto olbmot eai leat ohcalan boahkuhemiide aktiivvalaččat geassit. Gieldda doaivumuš leage, ahte gieldalaččat finaše boahkuhemiin.

9.7. dii. 10.47 Olgobáikkiin njoammumat levvet haerkket, dadjá THL hoavda

Dearvvašvuođa ja buresveadjima lágádus THL dearvvašvuođadorvvolašvuođa ossodaga hoavda Mika Salminen muitalii Yle Aamu jearahallamis duorastatiđida, ahte ođđa koronanjoammumat leat sullii 300. Salminen mielde njoammumat leat boahtán olu restoráŋŋain ja olgobáikkiin.

– Olgobáikkiin lea dás váidalahtti oalle čielga rolla. Dat lea čielgasit dakkár biras, gos njoammumat levvet hearkket, son dadjá.

Dál restoráŋŋat ožžot leat dábálaččat rabas buot eará guovlluin baicce Uusimaas. Uusimaas dat ožžot leat rabas diibmu 5–01.

Stuorra oassi njoammumiin lea boahtán St. Petersburgii dahkkon čiekčanspábba EM-gilvomátkkiid njoammunbálgáin. Lassin leat leamaš stuorát guovllolaš njoammunbálgát.

Salminen logai, ahte restoraŋŋaid guoskevaš ráddjehusat soitet rievdaduvvot, muhto goit vel dakkáris ii leat boahtán diehtu.

8.7. dii. 15.40 Suoma sisrájáid gohccin joatkašuvvá 25.7. rádjái

Suoma sisrádjegohccin joatkašuvvá 25.7. rádjái.

Stáhtaráđđi lea mearridan gohcima joatkimis duorasdaga 8.7.

Geavadis gohccin dárkkuha dan, ahte rádjegohcineiseválddit meroštallet olbmo vuoigatvuođa mátkkoštit Supmii.

Dan maŋŋá, jos olmmoš lea vuoigadahtton riikii boahttimii, dearvvašvuođaeiseválddit meroštallet man dearvvašvuođadoaimmaid birii olmmoš gullá.

7.7. dii. 10.10 Muhtin guovlluin Norggas Supmii boađedettiin ii 12.7. rájes dárbbaš čájehit duođáštusa boahkuhusain dahje buhccojuvvon koronadávddas

Stáhtaráđđi mearridii disdaga 6.7. njoammundávdalága gaskaboddosaš nuppástusain ja málles, mainna caggat Supmii olgoriikkain boahtti koronavirusnjoammumiid leavvan Supmii.

Supmii boahtti olbmuin gáibidit 12.7. rájes duođaštusa boahkuhusain dahje guđa mánotbaji siste buhccojuvvon koronadávddas. Jos olbmos lea čájehit duođaštus goappás nu, eai sus leat Supmii boađedettiin eará dearvvašvuođa dorvvolašvuhtii laktáseaddji gáibádusat.

Eará olbmot galget čájehit duođaštusa ovdal rikii boahtima dahkkon negatiiva koronateasttas dahje duođaštus unnimustá 14 jándora ovdal riikii boahtima ožžon vuosttaš boahkuhusas. Goabbáge dáhpáhusas olbmoš galgá maiddái fitnat teasttas 3–5 jándora siste riikii boahtimis.

Stáhtaráđi mearrádusa mielde geatnegasvuohta čájehit duođaštusa ii guoskka olbmuid, geat bohtet Supmii riikkas dahje guovllus, gos koronavirusdávdda almmaiduvvan dahje nuppástuvvan virusa leavvan ii dagat earenoamáš epidemiija leavvama riskka.

Stáhtaráđđi lea addán ásahusa dáin riikkain ja guovlluin.

Norggas dát leat Omasvuona, Gáivuona, Ráissa, Guovdageainnu, Kárášjoga, Deanu, Unjárgga ja Mátta-Várjjaga gielddat. Dan lassin ásahus guoská Austrália, Hongkong, Islándda, Israel, Kiinná, Macao, Malta, Polska, San Marino, Singapore, Ođđa-Selándda ja Vatikána.

Ásahusa rievdadit go epidemiijadilli nuppástuvvá.

Njoammundávdalága gaskaboddosaš nuppástusat ja stáhtaráđi ásahus bohtet fápmui 12.7.

6.7. dii. 10.44 Norgii viggan turisttas gávnnahuvvui korona Gilbbesjávrri rájá alde

Gilbbesjávrri rájá alde gávnnahuvvui mánnodaga 5.7. okta koronanjoammun. Gávnnahuvvon njoammun lei suopmelaš turisttas, guhte lei manname Norgii.

Son lea ásahuvvon karantenii, mii ollašuvvá maiddái ruovttumátkkis.

Gilbbesjávrris eai leat olbmot njoammunáitaga vuolde dán njoammuma geažil.

5.7. dii. 14.32 Norgga ja Suoma rájá alde máŋgga kilomehtera guhkkosaš biilaráidu

Norgga ođasdoaimmahat NTB muitala, ahte Gilbbesjávrri guovllus Norggas Supmii beassan ii dáhpáhuva čalbmerávkaleamis. Norggas Suoma guvlui lea máŋgga kilomehtera guhkkosaš ráidu vuordimin rájá badjel beassama. Norgga boles ávžžuha iežas twitter-beaivádusasttis, ahte olbmot berrejit ráhkkanit vuordit máŋga diimmu, ovdalgo besset rájá rastá.

Suoma bealde seammalágan ráidu ii leat dihtton, muitalit rádjegozáhuslágádusas. Njuorggáma rájá alde ii lean oktage biila ráiddus veaigin.

2.7. dii. 13.25 Lappi buohccedikšunbires okta ođđa koronanjoammun

Lappi buohccedikšunbire guovllus lea duorastaga 1.7. gávnnahuvvon okta ođđa koronavirusnjoammun. Dan vuolggasadjin leat čiekčanspáppa EM-gilvvut St. Petersburgas.

Njoammun gávnnahuvvui Anáris ja dat lei Lappi buohccedikšunbire olggobealde boahtán olbmos.

Njoammuma ožžon olmmoš sihke seamma busses mátkkoštan olbmot leat biddjon karantenii. Earát eai leat njoammunáitaga vuolde dán njoammuma dihte.

29.6. dii. 18.23 Norggas leat dattetge ain čavga riikii beasama kriterat

Norga lea beaivádan riikii beassama kriteraid, muhto rájá alde dilli bissu ain seamman. Dál Norgii beassá karantena haga nu gohčoduvvon ruoná guovlluin, maidda stuorámus oassi Suomas gullá. Teastta goit ferte ain váldit, earret jus sáhttá duođaštit ahte lea ožžon guktuid boahkuid dahje buohcan koronadávdda.

Dálá dilis rukses guovlun meroštallojuvvojit dušše Helssega ja Uusimaa buohccedikšunbiret, Päijät-Häme, Pirkanmaa ja Kaijuu. Ruoná ja rukses riikkaid gártá beaiváduvvo juohke vuossárgga gaskaija áigge.

Rukses guovlluin boahtti olbmot besset Norgii, jus sii leat ožžon guktuid koronaboahkuhemiid ja bastet dan duođaštit EU oktasaš boahkuhanduođaštusain. Ovtta boahkuheami ožžon olbmot besset eret karantenas golmma beaivvi geažes, jus sii ožžot negatiiva koronateastta ja boahkuheamis lea gollan 3–15 vahku. Karantena eai gáibit, jus olmmoš lea buohcán koronadávdda vássán jahkebeali siste.

Divvojuvvon 30.6. dii. 13.42: Muitaleimmet vuos boastut, ahte ruoná guovlluin eai gáibidivčče šat testema.

23.6. dii. 15.45 Norgga riikii beassan kriterat rievdan

Norga lea čavgen riikii beassan kriteraid. Norga gáibida dál ahte galgá leat ožžon guktuid boahkuid dahje de galgá leat Norggas dahkkon koronateasta. Ovdamearkka dihte Njávdáma guovllus lagamus testenbáiki lea Storskog Norgga ja Ruošša rájá alde.

Muhtin spiehkastagat goittotge leat. Ovdamearkka dihte badjeolbmot ožžot goittotge boazobargguid dihte johtit friija rájáid rastá. Maiddái lagaš bearašlahtuid oažžu galledit ja servodahkii kritihkalaš suorggi bargit ožžot johtit rájá rastá. Lassedieđuid gávnnat Norgga stáhtaráđi neahttasiidduin.

22.6. dii. 19.39 Soađegilis gávnnahuvvon okta koronavirusnjoammun

Soađegilis gávnnahedje odne maŋŋebárgga ovtta koronavirusnjoammuma. Gielda dieđihii áššis veaigin.

Gielddas muitalit, ahte njoammun lea boahtán olgoriikkain. Oktage ii leat gártán njoammunáitaga vuollái goit almmolaš báikkiin dán njoammuma geažil.

Soađegili gielddas ávžžuhit, ahte olbmot eai mátkkoštivčče riikkaide dahje guovlluide, gos koronavirusdilli lea leavvanmuttus.

Jus olmmoš goittotge mearrida mátkkoštit daidda guovlluide, son galggašii gieldda ávžžuhusa mielde geavahit bargosajis máskka mátkki maŋŋá dahjege vejolašvuođaid mielde bargat gáiddusin golmma jándora.

22.6. dii. 7.45 Koronaboahkuhusduođaštus váldojuvvo atnui otne

EU koronaboahkuhusduođaštus váldojuvvo atnui otne Suomas. Koronaboahkuhusduođaštusa oažžu Omakanta-neahttasiiddus. Dieđut boahkuhusas beaiváduvvojit automáhtalaččat siidui.

Duođaštus lea dárbbašlaš earenoamážit dalle go mátkkošta, danin go dan sáhttá geavahit rájárasttildeamis EU-guovllus.

Suoma sosiála- ja dearvvašvuođaministeriija dieđuid mielde áibba buot boahkuhanduođaštusat eai oidno vel Omakanta-siiddus. Duođaštus lea nuvttá buohkaide.

22.6. dii. 7.30 Sámeguovllu gielddain boahkuhit badjel 16-jahkásaččaid

Buot sámeguovllu gielddain boahkuhit dál badjel 16-jahkásaččaid. Anára, Eanodaga, Soađegili ja Ohcejoga gielddain boahkuhit badjel 16-jahkásaš báikegottálaččaid ja sin, geat leat ássan báikegottis badjel 5 mánu, vaikko eai leatge virggálaččat gielddas girjjiin.

16.6. dii. 8.00 Smávva ložžemat testtemiid rájáin

Bággotesttenmearrádusat ložžet otne nuoraid oasil. Lappi guovlohálddahusdoaimmahat lea nuppástuhtán mearrádusas Supmii boahti olbmuid bákkolaš dearvvašvuohtadárkkistusas. Otná rájis rájá alde ii dárbbaš šat mannat koronatesttii, juos boahkoheamis lea gullan unnimustá 2 vahku.

Juo okta boahkuhusgeardi reahkká teasttas eretbeassamii. Otná rájis bákkolaš koronateasta hága Supmii besset mais jagis 2005 ja dan maŋŋá riegádan mánát ja nuorat. Vel ikte rádjá leai jahki 2008.

14.6. dii. 14.28 Anáris boahkuhišgohtet 30-jahkásaččaid

Anár gielda dieđihii otne, ahte čuovvovažžan boahkuhišgohtet 30-jahkásaččaid nappo jagis -91 ja ovdal dan riegadan anárlaččaid ja sin, geat leat ássan báikegottis badjel 5 mánu, vaikko eai leatge virggálaččat Anáris girjjiin.

Dasa lassin ain jotkket buot badjel 16-jahkásaččaid boahkuheami, geat gullet riskajovkui 1 dahje 2.

Lassedieđuid ja rávvagiid áiggi várremii gávnnat dáppe.

11.6. dii. 13.30 Dearvvasvuođadárkkistusat ain bákkolaččat rájiid alde

Lappi guovlohálddahusdoaimmahat Avi mearrádus bákkolaš dearvvasvuođadárkkistusain lea ain fámus.

Guovlohálddahusdoaimmahat manná čađa dearvvasvuođa ja buresveadjinlágádus THL ođđa ávžžuhusaid čađa ja árvvoštallá daid váikkuhusaid boahtte vahku áigge. Dárbbašuvvon nuppástusat dahkkojuvvojit álgovahkus.

8.6. dii. 14.04 Eanodat ja Ohcejohka boahkuhit 16 jagi deavdán olbmuid, Anár 40-jahkásaččaid ja Soađegilli ihttáža rájes 50-jahkásaččaid

Sihke Eanodagas ja Ohcejogas boahkuhit juo buohkaid 16 jagi deavdán olbmuid.

Anáris koronavirusboahkuheapmái sáhttet dál almmuhit iežaset buot 40 jahkásaččat gielddalaččat. Soađegilis fas ihttáža 9.6. rájes boahkuheapmái sáhttet almmuhit iežaset buot 50 jahkásaččat.

Riskajoavkkuide gullevaš olbmot sáhttet ain fitnat váldimen boahku, jus dan ii leat vel váldán.

8.6. dii. 7.21 Ráđđehus čoahkkána liigečoahkkimii mearridit restoráŋŋaid ráddjehusaid ložžemiin

Ráđđehus almmuha odne, maid dat mearrida restoráŋŋaid koronaráddjehusaid ložžemiin.

Ložžemat váikkuhit maid dáhpáhusaide, dasgo epidemiija vuođđodásis stuorámus oasis Suomas eai šat boađe leat čohkkansaji- ja beavdegáibadus olgun.

Restoráŋŋat sáhttet de fas doaibmagoahtit maid almmolaš dáhpáhusaid oktavuođas. Vuođđodási guovlluin alkohola sáhtášii vuovdit gitta ovtta rádjái idjii, ja fas beasášii dánsut ja lávlut karaoke.

Ráđđehus čoahkkana liigečoahkkimii mearridit dáin ložžemiin odne maŋŋebárgga.

4.6. dii. 7.47 Ohcejogas boahkuhišgohtet dál 16-jahkásaččaid

Ohcejogas koronavirusboahkuheapmái sáhttet dál almmuhit iežaset buot 16 jagi deavdán gieldalaččat.

Boahkuheapmái sáhttá almmuhit iežas árgan maŋŋebárggas bearjadahkii diibmu 12.30–15.30 telefon bokte nummirii 040 181 0288. Boahkuhanáiggi fidne sullii guovtte vahku geahčái áiggivárremis.

Ohcejogas leat anus mRNA-boahkut nappo Moderna ja Pfizer-Biontech.

4.6. dii. 7.45 Njávdáma rádjá rahppojuvvo otne

Njávdáma rádjá rahpasa otne bearjadaga diibmu 13.00 Norgga beallái. Dás ovddos guvlui rádjá lea rabas Suoma áigge diibmu 9.00–21.00.

Anár gielda lea ordnen báikki ala koronatestenbálvalusa, mii lea rabas diibmu 10.00–18.00 árgabeivviid ja lávvardagaid ain jo jonssot rádjai. Eará áiggiid bálvala Avvila dearvvašvuođaguovddáš.

Go boahtá Supmii, de galgá deavdit skovi mas jearahit dearvvašvuhtii laktáseaddji gažaldagaid. Dát lea oassin Lappi guovlohálddahusdoaimmahaga mearrádusa, man mielde buohkat geat bohtet riskkariikas Supmii, galget oassálastit bákkolaš dearvvašvuođadárkkisteapmái. Dárkkisteapmi dárkkuha praktihkas koronateastta.

Dearvvašvuođadárkkisteapmi ii goittotge guoskka ovdamearkka dihte sápmelaččaid, geat rasttildit rájá sámi ealáhusa dahje kultuvrra dihte.

Dán rádjai Njávdáma bokte lea beassan Supmii, muhto ii Norgii, dasgo rájá oktavuođas ii leat leamašan koronatestenvejolašvuohta.

Lassedieđuid áššis gávnnat Anára gieldda neahttasiiddus.

Loga maid: Yle Sámi koronačuovvoleapmi 4.6. rádjai

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä