Sápmi |

Ohcejoga girkosiidda guolástusgotti njunuš vuordá buoret dieđuid Deanu luossamearis skádjaseasančuovvumis

Luondduriggodatguovddáš Luke lea mannan vahkus ceggen skádjaseasana Detnui.

Ohcejoga girkosiidda guolástusgotti ságadoalli Mika Aikio
Govva: Vesa Toppari / Yle

Ohcejoga girkosiidda guolástusgotti ságadoalli Mika Aikio lea duđavaš go Luke lea ceggen skádjaseasana Detnui lohkat luosaid. Son čuoččuha, ahte dan livčče galgan dahkat jo ovdal go Deanu ráđđádallamat álge vai livččejit ožžon rivttes dieđu Deanu luossanális.

– Dathan lea systemáhtalaččat, Deanu ráđđádallamat biste 5 jagi, de dadjan ahte Deanu luossa lea áiton. Moai letne oaidnán ahte gosa leat bidjan kameraid ja govven ja rehkenastán daid guliid. Dat ii leatge daid jogaid luossanálli áiton. Mun gal lean hui movttas ahte dál jo fidnijedje. Dieđusge livčče lean olu somát, buoret jus dat livčče lean vel vuollelis. Dathan lea dál nugo rájá buohta, Suoma ja Norgga rájá buohta, muhto buorre lea dietge.

Luondduriggodatguovddáš Luke lea mannan vahkus ceggen skádjaseasana Detnui, namalassii Vuolle-Buolbmátjoga njálmmi buohta moadde kilomehtera Njuorggámis nuorttas.

kaikuluotain Polmakissa
Buolbmát buohta lea vuolimus vejolaš báiki, gosa skádjaseasana sáhttá cegget muitala Luke dutki Panu Orell. Dakko bokte johka ii leat menddo govdat ja botni lea dássidis. Govva: Vesa Toppari / Yle

Skádjaseasanat buvttadit videogova, man mielde luosaid sáhttá lohkat. Seassanrusttegiiguin sáhttá áicat stuorra guliid, dego luosaid juobe 50-60 mehtera duohken. Aikio vuordáge, ahte ođđa rusttega bohtosat muitalit eará go dán rádjái leat dutkit ja eiseváldit čuoččuhan luossanáli dilis Deanus.

– Mun gal jáhkán ahte dat luossamearit leat viehka stuorrá. Dat gártet gal vehá gáttuid daid dutkit ja eiseváldit geassit ruovttoluotta. Ii dat leatge áiton. Mun gal jáhkán ahte dat leat stuorra mearit mat gorgŋot.

Politihkalaš deaddu lea bidjan johtui skádjaseasandutkamuša

Skádjaseasan-prošeavttain leat bargagoahtán jo beannot jagi dassái plánenbargguin ja rusttegiid háhkamiin. Stáhta lea juolludan prošeavtta várás 490 000 euro ja Luke dutki Panu Orell árvala, ahte dát ruhta goliha gal dál buot.

– Galhan dása ruhta goliha ja dieđusge dárbbašuvvojit maid bargit. Eandalit dál vuosttas jagi go geahččalat dán.

Orell muitala, ahte duogáš dán skádjaseasan-prošektii lea jahki dassái fápmui boahtán ođđa bivdonjuolggadusat Deanus. Suoma bealde šattai politihkalaš gáibádus dasa, ahte galggašii oažžut dieđuid luossameriin nu vuollin Deanus go vejolaš ja dasa stáhta dasto ordnii ruhtadeami.

Luke dutki Panu Orell
Luke dutki Panu Orell muitala, ahte bargu lea álgán jo beannot jagi dassái. Govva: Vesa Toppari / Yle

Geavadis jogas leat dál Buolbmágis guokte skádjaseasanrusttega, mat čogget dieđuid luosaid goargŋumis. Dan maŋŋá dutkit mannet čađa dieđuid maid rusttegat leat vurken.

– Jus buot manná bures, de bastit buvttadit dieđuid almmolašvuhtii moatti vahku geažes. Dieđuid eat goit baste beaivvi ala buktit, muhto 1-2 beaivve maŋŋelis, muitala Orell.

Skádjaseasaniin eai njuolga oaččo buoret dieđuid, go dat čoaggá earálágan dieđuid go maid ovdamearkka dihtii videokamera. Videokamerain bastet earuhit iešguđetlágan luossanáliid, mat leat oktiibuot 30 Deanu čázádagas. Skádjaseasan ii dasa bastte, muhto dainna ožžot buoret dieđu ollislaš luossamearis mii goargŋu Detnui.

– Galhan dáinna skádjaseasaniinge leat hástalusat. Mađe guhkelabbos luosat vudjet dan rusttegis, de dađe fuonibut dat rusttet áicá daid luosaid, čilge Orell.

Kaikuluotain
Skádjaseasan áicá guliid joba 50-60 mehtera duohken Govva: Vesa Toppari / Yle

Buolbmága lassin skádjaseasanrusttegiid leat mannan vahkus ceggen maid Anárjohkii ja Kárášjohkii. Daid lassin oalgejogain leat maid videokamerat. Bargu joatkašuvvá dás duohkoge, muitala Orell.

– Dárkkuhus lea joatkit luossameriid čuovvuma boahttevuođasge ja oalle sihkkarit dáppe Buolbmát guovllus čuovvun joatkašuvvá goit boahtte jahkái ja jáhkášin, ahte maid das ovddosgeguvlui.

"Livččii buorre jus skádjaseasaniid basttášedje cegget earáge sajiide"

Ohcejoga girkosiidda guolástusgotti ságadoalli Mika Aikio luohttá dasa, ahte ođđa rusttet addá buoret dieđuid luossamearis Deanus go ovdal geavahuvvon dutkanvuogit.

– Mun gal lean kritiseren álo dan, ahte go jápma luosaid rehkenasto, ahte dat ii leat oppa govva guollenális. Galgá oaidnit maid daid ealli guliid, mat gorgŋot, de lea vehá eanet ja viidásot dat diehtu.

Skádjaseasan Deanus
Skádjaseasanrusttet guovdu Deanu Buolbmágis Govva: Vesa Toppari / Yle

Aikio mielas livččii buorre jus skádjaseasaniid basttášedje cegget earáge sajiide, muhto muittuha, ahte ruhtahan dat ráđđe dánge áššis.

– Dásahan gal Suoma stáhta fidnii áibbas eará ruhtadeami ahte fidnet ieš dan Detnui. Álohan dat livččii buoret mađe eanet daid. Go dálhan hállo ahte dat leat 30 luossanáli Deanus ja dat dutkandieđut váilot, dat ii leat gal buot náliid ja buot jogaid beassan dutkat albmaláhkai. Dat leat eanet dakkár árvalusat.

Boahttevuođas Aikio sávvá, ahte luossadutkamuša dagadettiin dutkit ja eiseváldit válddašedje eanet vuhtii árbedieđu ja báikkálaš dieđuid. Mearkkat das leamašan jo oaidnimis.

– Dat eai leat doallan ovdal gal maninge, muhto dál joba guldalit min mo nu.

Eanet áššis:

Deanus rehkenaste luosaid ođđa vugiin – Rusttegiid ceggegohtet dán vahkus

Deanu luossanáliid dikšunbargojoavkku lahttu: Jus bivdogáržžideamit galget dáhpáhuvvat ain, de galget vuoigatvuođalaččat sestojuvvot

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat