Sápmi |

Outi Pieski ođđa čájáhus rahpasa Emmas – guovddáštemán leat duodji, sámiid iešstivrejupmi ja oktavuohta lundui

Dáiddár Outi Pieski vuosttas viiddis museačájáhus "Čuolmmadit" lea oaidninláhkai gaskavahku rájes Espoo modearna dáidaga museas.

Outi Pieski,
Pieski ođđa čájáhusa guovddáš dáiddaduodjin lea stuorra birasdáidda Čohkiideapmi, mii leamaš oaidninláhkai Southbank Centres Londonis jagi 2017. Govva: Jussi Koivunoro / Yle

Gáhtus heaŋgájit duhát silkki, mat leat rissojuvvon iešguđet ivnniiguin. Dát lea dáiddár Outi Pieski ođđa čájáhusa guovddáš duodji, Čohkiideapmi, mii leamaš oaidninláhkai Southbank Centres Londonis jagi 2017.

Pieski vuosttas viiddis museačájáhus, man namma lea "Čuolmmadit", rahppojuvvo otne gaskavahku Espoo modearna dáidaga museas. Čájáhusas leat Čohkiideapmi-duoji lassin iešguđetlágan málagovat, čuovgagovat ja litografiijat. Čájáhus lea oassi Suoma Dáiddaakademiija bálkkašumi, mii mieđihuvvui Pieskii 2017.

Guovddáštemán čájáhusas leat sámiid historjá ja boahtteáigi, eamiálbmogiid vuoigatvuođat, gaskavuohta lundui ja bistevaš ovdáneapmi.

– Dat leat namalassii sámiid iešstivrenáššit, sápmelaččaid oktavuohta lundui ja sámi duodji, ja maid dat mearkkašit midjiide, Pieski muitala.

Outi Pieski
Čohkiideapmi-dáiddaduoji inspirašuvdnan leamaš gávttehasaid čoahkkaneapmi, muitala Pieski Govva: Jussi Koivunoro / Yle

Máttuid dáiddut ja dieđut

Pieski geavaha iežas dáidagis olu sámi duoji iešvuođaid ja osiid. Dán čájáhusas leat rissojuvvon silkkiid lassin maiddái duojit, mat leat ožžon holbbi. Son atná duoji sápmelaččaid árdnan, mas sáhttá ávnnastit vaikko man olu.

– Dego muđuige dáiddárat, juohkehaš mis bargá dan iežas duogáža vuođul. Sámi duodji dieđusge lea okta lunddolaš vuohki munnje bargat. Mun lean beroštuvvan das, ahte mo min duodjái leat vurkejuvvon buot dat máttuid dáiddut ja dieđut, ja olles máilbmegovva.

Pieski muitala, ahte stuorra oassi čájáhusa dáidagis leat ođđa dáiddaduojit, muhto oaidninláhkai leat maid muhtin veare boarrásutge duojit.

Outi Pieski Jumaläiti- teos
Pieski dáidagis oidnojit sámi duoji oasit, dego holbi. Govva: Ari Karttunen / EMMA

"Ivnnit addet fámuid midjiide"

Guokte čájáhusa duoji, Rájácummá ja Moratoriodoaimmahat, Pieski lea hábmen ovttas dáiddár-aktivista Jenni Laitiin ja diktačálli-musihkkár Niillas Holmbergiin. Čájáhusas lea oaidninláhkai maiddái ládjogahpir, man Pieski lea duddjon. Son lea dutkan ovttas arkeologa Eeva-Kristiina Harliniin sámenissoniid ládjogahpira árbevieru.

Pieskis leat hui ivdnás barggut ja okta, mas Pieski ivnniid geavaheapmi oidno čielgasit, lea su stuorámus dáiddaduodji Čohkiideapmi.

– Dat buktá oidnosii sámiid ivnniid ja dan, mo mii sáhttit leat hui čeavlá das, ahte mis leat ain min ivnnit. Ivnnit addet fámuid midjiide, go mii ain eallit dákkár váttis kolonialisttalaš áiggis, Pieski smiehtada.

Outi Pieski,
Pieski lea dutkan ovttas arkeologa Eeva-Kristiina Harliniin sámenissoniid ládjogahpira. Govva: Jussi Koivunoro / Yle

Fuolla boahtteáiggis

Ođđasamos dáiddadujiin Pieski ivdnemáilbmi leamaš goittotge eanaš čáhppat ja vielgat.

– Vaikko livččii miella geavahit ivnniid, de juoganuláhkai dat beare manná nugo manná. Dál mus leamaš vehá dakkár áigodat, ahte dat leat hui čáhppes-vielgadat dat mu távvalat. Mun jo vuorddán, ahte goas mun oaččon fas daid ivnniid álgit geavahit.

Outi Pieski Teno yöpuolella- teos
Maŋimuš áiggiid Pieski ivdnemáilbmi leamaš eanaš čáhppat ja vielgat Govva: Ari Karttunen / EMMA

Pieski muitala, ahte čáhppes ja vilges ivnniid geavaheapmi boahtá fuolas boahtteáiggis. Luondu mearkkaša sutnje ruovttu. Son lea giitevaš das, ahte sus lea oktavuohta dihto báikái. Dálá olbmuin ii máŋgasiin leat dakkár oktavuohta, smiehtada Pieski.

– Mii leat eallimin dakkár áigodagas, mas olbmot leat ohcamin ođđa oktavuođa lundui ja ealáskahttimin dan. Mun oainnán, ahte justa sápmelaččain lea seilon dakkár dearvvašlaš luondduoktavuohta, man máŋggat eará kultuvrrat leat massán. Dan dihtii justa eamiálbmogat leat hui dehálaš rollas dán áigodagas.

Dáiddár Outi Pieski Čuolmmadit-čájáhus lea oaidninláhkai Espoo modearna dáidaga museas 6.1.2019 rádjái.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä