Sää´mjânnam |

Pâi NSR:st da Árjjast taavtõõzz še nuõrttsäʹmmlai ouʹdde – Jiõnsteei haalâd nuõrttsäʹmmlai jiõn kuullâmnalla Taar sääʹmteeʹǧǧest

Nuõrttsäʹmmlaž jiõnsteei Venke Tørmænen lij seʹlvvtäm, što pâi Arja da NSR lie väʹlddam nuõrttsäʹmmlai kulttuur mieʹldd siʹjji politiʹǩǩe.

Jietna: Venke Törmänen
Jietna

Taarr bieʹlnn Sääʹmjânnmest lie säʹmmla jiõnstam sääʹmteʹǧǧvaalin mõõnni vuõssâârg.

Paaččjooǥǥ njaaʹlmest jälsteei nuõrttsäʹmmlaž Venke Tørmænen lij jiõnstam sääʹmteeʹǧǧ vaalin tõn rääʹjest, ko Sääʹmteʹǧǧ tuåimškuõʹđi Taaʹrrest.

– Mon leäm jiõnstam tõn rääʹjest ko Sääʹmteʹǧǧ aaʹlji da muu miõlâst tõt lij tuõʹđi vääžnai, što meeʹst lij sääʹmteʹǧǧ. Mon jiõčč leʹjjim õhttsa  kääuʹc eeʹjj vaarvuässliʹžžen da norrõõđim teʹl, ko jiõčč sääʹmteeʹǧǧ vuässla jie piâssam såbbrid, särnn Tørmænen.

Ni ǩii ij eeʹttkââʹst nuõrttsäʹmmlaid Taarrest

Kuuitâǥ suu čâđđamǩiõll iʹlla veerǥlaž ǩiõll Taaʹrrest, jie-ǥa sääʹmteeʹǧǧest leämmaž ni kuäʹss nuõrttsäʹmmla eeʹtǩǩeʹmmen sij.

Raaj nuuʹbb bieʹlnn nuõrttsäʹmmlai sââʹjj lij aaibâs jeeʹresnallšem, mušttal Tørmænen.

– Lääʹddjânnmest lij jeeʹresnallšem vaalriâššmõš. Lääʹddjânnmest lie nuõrttsäʹmmla eʹtǩǩeei, meeʹst illa. Vuäitam särnnad, što 99 proseeʹnt võboršiiʹǩǩin pueʹtte Taarrest jeeʹres vuuʹdin, ko nuõrttsäʹmmlai vuuʹdest. Mâʹte mij jeäʹp leʹčče tääiʹben ni vooʹps.

Venke Törmänen
Jiõnsteejen Venke lij tuʹtǩǩääm täi vaali peällõõǥǥi prograaʹmmid puõʹtti sääʹmteʹǧǧpâjja da lij hoʹhssjam što pâi kueʹhtt peällõõǥǥ, lie väʹlddam lokku še nuõrttsäʹmmla. Govva: Sara Wesslin / Yle

Pâi Árjja da NSR peällõõǥǥin čiõlǥas taavtõõžž še nuõrttsäʹmmlai vääras

Jiõnsteejen Venke lij tuʹtǩǩääm täi vaali peällõõǥǥi prograaʹmmid puõʹtti sääʹmteʹǧǧpâjja da lij hoʹhssjam što pâi kueʹhtt peällõõǥǥ, lie väʹlddam lokku še nuõrttsäʹmmla.

– Täin vaalin leäm looǥǥâm puk liist, da pâi kueiʹt peällõõǥǥâst leäm hoʹhssjam, što sij lie mainstam mâiʹd-ne spesiaal nuõrttsäʹmmlain. Árjja da NSR (Taarr säʹmmlai riikkõhttõs) lie nõõmtam siʹjji prograammin, što sij haaʹlee ouddmiârkkân ǩiõllkõõsskõõzz tän voudda, ko tõt lij vääžnai nuõrttsäʹmmlaid da tõn lââʹzzen, što lij vääžnai huõllâd tän kulttuurâst, mušttal Tørmænen.

Árjja-beällõõǥǥ Inger Eline Eriksen Fjellgren lij seämma miõlin Venkein. Ââʹn leʹčči äiʹǧǧ tuåimmad tõn ouʹdde, što nuõrttsäʹmmla leʹčče seämmanalla õõutverddsaž sääʹmjoukk, ko sij ǩeäʹk juʹn lie sääʹmteeʹǧǧest.

– Mii vueiʹnnep Árjja-peällõõǥǥâst, što Sääʹmteʹǧǧ eeʹttkâʹstt še nuõrttsäʹmmlai aaʹššid. Da tän mij leäʹp kaiʹbbjam sääʹmteeʹǧǧest tän räjja, ko iʹlla nåkkam vueʹǩǩ, mõin nââneed tõn, što nuõrttsäʹmmla pieʹsse sääʹmtegga, mušttal Eriksen Fjellgren.

Inger Eline Eriksen Fjellgren
Árjja-beällõõǥǥ Inger Eline Eriksen Fjellgren. Govva: Dan Rober Larsen / NRK Sápmi

Eriksen Fjellgren särnn, što ââʹn feʹrttječi huõllâd tõʹst, što Taarrest jälsteei nuõrttsäʹmmla lââʹzzen še bihttamsäʹmmla peäʹsse mieʹldd sääʹmtegga, ǥõõi sij aaʹššid vuäitči ouddneškueʹttet.

– Sääʹmteeʹǧǧest jie leäkku nuõrttsäʹmmla. Teʹl mij jeäʹp peäss kuullâd siʹjji aaʹššid seämmanalla ko, jos sij leʹčče toʹben. Sääʹmteʹǧǧ feʹrttai nââneed ââʹn nuõrttsäʹmmlaid jeeʹres mandaattid sääʹmtegga, vuäinn Inger Eline Eriksen Fjellgren.

Vaalvuõiʹtti lij vaalmâs tuâjjškueʹtted nuõrttsäʹmmlai kulttuur ouʹdde

Vuõssâârg vaalpuhttõõzzi mieʹldd kuâsttai, što NSR leʹčči täi vaali vaalvuõiʹtti. NSR eeʹttkâʹstt Taaʹrrest leʹddi saaʹmi õhttõõzzid määŋgin vuuʹdin.

NSR-beällõõǥǥ vuäzzlaž Márjá-Liissá Partapuoli leäi vaalin võboršeʹǩǩen Nuõrttvuuʹd vaalvuuʹdest da eeʼttkâʹstt Teänjooǥǥ sääʹmõhttõõzz še.

Taar sääʹmteʹǧǧvaalin nuõrttsäʹmmla jiõnste še Nuõrttvuuʹd vaalvuuʹd võboršiiʹǩǩid.

Partapuoli ehdat, što nuõrttsäʹmmla vueiʹttče altteed jiijjâs õhttõõzz, koon pääiʹǩ peäʹsse vaikkted siʹjjid kuõʹškki aaʹššid.

– Tõt leʹčči õhtt vueʹǩǩ, što nuõrttsaaʹmi vuuʹd päikkla altteʹče jiijjâs õhttõõzz, de mij vueiʹttčep puârab veäʹǩǩted. Nuõrttsäʹmmlai vuʹvdd iʹlla nuʹt nâânas, ko jeeʹres vuuʹdin, mii vuäitt vaikkted tõõzz, särnn Márjá-Liissá Partapuoli.

Tän räjja nuõrttsäʹmmla jie leäkku riâšššõõttâm leʹbe riâššam nåkkam õhttsaž politiikklaž tuåimid, koin viikkâd jiijjâs aaʹššid ooudâs.

Márjá-Liissá Partapuoli
NSR-beällõõǥǥ vuäzzlaž Márjá-Liissá Partapuoli leäi vaalin võboršeʹǩǩen Nuõrttvuuʹd vaalvuuʹdest. Govva: Marie Louise Somby / NSR

Partapuoli åskk, što Taar nuõrttsäʹmmlai sââʹj õõlǥči ââʹn viikkâd ooudâs še riikki raajji rââst. Õhttsažtuâjaid feʹrttai veeideed, ij-ǥa pâi tuejjeed tuâj õhttu.

– Eiʹdd tät Äʹvv muʹzei nâânn nuõrttsäʹmmlai sââj. Äʹvv vuäittči tuåivv mieʹldd tuåimmad riikki raaj rââst da tõn tuåimm vuälvv še Lääʹdd- da Ruõššjânnma. Tät še älšmâʹtt oummid väʹldded tän kulttuur da ǩiõl mååust siʹjji jieʹllmest, kommentâʹstt Partapuoli.

“Mijjid õinn čåʹrste”

Tørmænen lij iiʹjji mieʹldd mainstam nuõrttsäʹmmlai sââʹj pirr jeeʹresnallšem õhttvuõđin Taar sääʹmpolitikniiʹǩǩid da jeeʹres oummid, ǩeäk veʹǩǩe ooudâs saaʹmi aaʹššid Taarrest.

Jõnn vaiggâdvuõtt lij leämmaž, ko oummu jie pâi tieʹđ nuõrttsäʹmmlai pirr ni mâiʹd, Tørmænen särnn.

– Taarrest politikneeʹǩ da oummu ǩeäk tuejjee Saaʹmi õllškooulâst jie teâđ ni mâiʹd nuõrttsäʹmmali pirr. Meeʹst feʹrttai altteed tän tuâj seminaarin, mâʹst lie nuõrttsäʹmmla mieʹldd, ehdat Venke. 

Venke Törmänen
Venke Tørmænen lij nuõrttsäʹmmlaž Ljetoff-sooǥǥâst da jäälast Skogfossist,Paaččjooǥǥâst. Toʹben son tuåimm ouddmiârkkân uʹčteeʹlen. Govva: Sara Wesslin / Yle

Tørmænen särnn kõrrsânji, što son lij tobddâm, što nuõrttsäʹmmla lie õinn tän peeiʹv Taarrest tõt vueʹlmõs vueʹss õhttsažkååʹdd. Tõõzz vaaikat še tõt, ko oummin jie leäkku teâđ nuõrttsäʹmmlain, särnn Venke Tørmænen.

– Nuõrttsäʹmmla lie pâi leämmaž vueʹlmõs vueʹss tän õhttsažkååʹdd, leâša tõt iʹlla vuõiʹǧǧest. Mon leäm suttâm, ko smiõttâm tõn ääʹšš. Miʹjjid õinn čåʹrste da mon haaʹlääm puʹhtted tän ouʹdde da haaʹlääm što sij mättje mij pirr.

Ǩiõll- da kulttuur ooudâsviikkmõõžž lââʹzzen Tørmænen haaʹleči vuäǯǯâd jiijjâs meeru vuäʹmm kueʹllšeellemvuõiggâdvuõđiđ.

– Mon haaʹlääm še lââʹzzted, što mij taarbšep še måtam vuõiggâdvuõđid mååust. Nåkkam, mâiʹd meeʹst jeäʹla teänab, ouddmiârkkân kueʹllšeellemvuõiggâdvuõtt mieʹrre da luõss-šeellmõʹšše, tuåivv Tørmænen.

Ko Venke lij mainstam nuõrttsäʹmmlai sââʹj pirr sääʹmpolitikkniiʹǩǩid da jeeʹres veʹrǧǧoummid, oummu lie mušttlam, što sij jie tieʹđ nok täi aaʹšši pirr.

– Jos oummu jie tieʹđ, teʹl sij jie vueiʹt mieʹrreed aaʹššin, mõõk kuõʹšǩǩe nuõrttsäʹmmlaid da ǩiõljeälltummuž. Tõk tuʹmmstõõǥǥ lie vääžnai, što mii vueiʹttep väʹldded mij ǩiõl mååust.

– Tät lij pâi tieʹǧǧest ǩidd. Mij taarbšep tieʹǧǧ ǩiõl da kulttuur jeälltummša, looppat Tørmænen.

Venke Tørmænen, Inger Eline Eriksen Fjellgren da Márjá-Liissá Partapuoli lie mieʹldd Dearvva! Tiervâ! Tiõrv! -vuõlttõõzzâst täʹbbe seärad 13.9.2017 čiâss 11:00-13:00 mainsteʹmmen nuõrttsäʹmmlai sââʹj pirr. Kuulâk obb vuõlttõõzz Yle Areenast.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Bivnnuhamosat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä