Sápmi

Pinja Pieski mearridii juo mánnán, ahte hálida vázzit logahaga guhkkin eret Sámis – Mearrádus lea nannen su identitehta

Pinja Pieski
Pinja Pieski, 20, orru dán áigge Lahtis, gos son stuđere teahtersuorggi. Son ii goit vel áiggo ruovttoluotta Sápmái, go hálida vel stuđeret. Govva: Linda Tammela / Yle

Go vuolgá oadjebas birrasis eret, gártá smiehttat iežas identitehta áibbas ođđaláhkái.

Pinja Pieski, 20, lei easkka vuolledásis Gáregasnjárgga skuvllas, go mearridii, ahte son hálida Helssegii logahahkii. Dánsumis, musihkas, čállimis ja neaktimis beroštuvvan nieida hálidii Kallio olggosbuktindáidagiid logahahkii, gos beasašii geavahit dáiddalaš dáidduid.

Vuođđoskuvlla loahpas Pieski niehku ollašuvai. Son beasai stuđeret Kallio logahahkii.

Skuvlii lei goittotge guhkes mátki, geainnu mielde 1250 kilomehtera Gáregasnjárggas. Ovddabealde lei stuorra eallima nuppástus. Ođđa orrunbáiki, ođđa skuvla ja ođđa biras.

Gáregasnjárgga skuvllas Pieski lei máŋgii áidna oahppi ja leige dávjá guovttá oahpaheaddjiin skuvladiimmuin. Logahagas dilli fas lei áibbas earálágán, go luohkáskihpárat ledje golbmalogis.

Skuvlla álggus son lei nu movttá ja ilus stuđeremis, ahte ii moraštan dan, gii ja makkár son lea. Identitehta šattái áiggi mielde, go son oidnii man earálágán árggas lei Sámis eallán.

Normálas šaddáge earálágán

Identitehta lea áddejupmi das, mo olmmoš oaidná iežas. Identitehta rievdá olu eandalitge nuorravuođa jagiin. Nappo áiddo dan agis, go Pinja Pieski fárrii Suoma nuppe beallái, guhkkin eret ruovttus, bearrášis ja unna gilážis. Ođđa birrasis ii gullan šat seammaláhkái eatnigiela, sámegiela.

Lea álo stuorra eallima nuppástus, go vuolgá oahpes ja oadjebas birrasis. Helssega universitehta dutkidoavttir Saija Benjamin lea dutkan dan, mo identitehta šaddá ja ovdána.

– Go nuorra fárre ođđa birrasii okto, buot oahpes ja oadjebas báhcá duohkái, de nuorra ferte meroštallat iežas ođđasit. Mii lea munnje dehálaš, maid mun máhtán, makkár olmmoš lean, mo earát oidnet mu ođđa birrasis, čilge Benjamin.

Benjamin muitala, ahte máŋga ášši ferte hábmet ođđasit iežas árgabeaieallimis.

Saija Benjamin
Dutkidoavttir Saija Benjamin Helssega universitehtas lea dutkan identitehta ja maid kulturidentitehta. Govva: Anwar Alansari

Ođđa birrasis sáhttá maid fuomášit, ahte buot árgabeaivválaš áššit, maidda ieš lea hárjánan, leatge hui earálágánat. Ruovttus vuogit ja árbevierut leat nu dábalaččat, ahte daid ii oba jurddašge.

– Go fárre ođđa birrasii, de sáhttá fuomášit, ahte áššit eai dáhpáhuvage seammaláhkái ja dat šaddet earáláhkái mearkkašahttin, muitala dutkidoavttir Saija Benjamin.

Pinja Pieski muitá, ahte son fuomášii árgabeaivválaš áššiid iešguđetvuođa namalassii dalle, go son fárrii. Goassege ovdal iežas identitehta ii lean dárbbašan smiehttat dađi eanet. Dál goittotge olbmot ledje beroštuvvan ja gažadedje olu; sápmelašvuohta lei sidjiide eksohtalaš. Pieskii fas iežas kultuvra lei leamaš álo dat normála.

– Dan álggii áibbas earáláhkái smiehttat, ahte maid dat oaivvilda. Go lei skuvllas beare davvin, de ii dárbbašan smiehttat dan ollenge, dat lei nu čielga ášši.

Muhtimin duogážiid birra ferte oahpahit earáid

Pieski lei máŋgasiidda vuosttaš sápmelaš, gean sii deive. Danin gárttái čilget earáide iežas duogáža.

Pinja Pieski muitala, ahte olbmot vuostáiválde su bures, iige son dárbbašan heahpanit sámevuođa. Muhto dat lei goittotge hui eksohtalaš ja ođđa ášši máŋgasiidda.

– Ásatgo goađis dahje lávus? Pieskis jerrojuvvui.

Saija Benjamin diehtá, mas lea sáhka. Son dadjá, ahte lea olbmo iežas mearrádus hálidago muitalit duogážis birra. Muhtimat leat gergosat muitalit das, muhtimat fas eai.

– Dego máŋgii geavvá, ahte jus muitalat dus leat sápmelaš ruohttasat dahje dan, ahte leat bajasšaddán Sámis, de olbmot dávjá oidnet du dušše dan kategoriija bokte.

Benjamin muittuha, ahte identitehtii gullet máŋggalágán oasit, main etnisitehta lea dušše okta.

– Dus lea nu olu buot eará, dego eará olbmuinge, mat váikkuhit du áddejupmái alddát birra, Saija Benjamin muitala.

"Identitehta lea mu siste"

Pinja Pieski orru dál Lahtis ja stuđere teahtersuorggi Lahti álbmotoahppolágádusas. Son váillaha ruoktot ja doppe lea somá fitnat, muhto hálida goittotge vel stuđeret máddin.

Pieski muitala, ahte son lea giitevaš das, go lea beassan orrut mánnávuođas ja nuorravuođas davvin. Son lea giitevaš maid das, ahte duosttai vuolgit máttás.

– Mun gal dajašin, ahte dat lea nannen mu iešdovddu ja sámevuođa. Ii dat leat dan báikkis gitta, gos don ásat, go dat lea doppe siste.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä