Sápmi |

Pudding vai bajálaš? – Mumenvággi-ráidu jorgaluvvo eaŋgalsgielas golmma sámegillii

Davvisámegielat mumeniid dubbenbáddemat álget jo dán mánus.

Muumilaakson asukkaat seisovat veneessä ja katsovat eteensä.
Mumenvággi-animašuvdna lea stuorámus ja divraseamos TV-buvttadeapmi Suomas. Govva: Moomin Characters

Mumenvággi-ráiddu sámegielat veršuvnnaid jorgalanbargu lea beassán johtui. Gutsy Animations -buvttadafitnodaga ovddidanhoavda Reetta Ranta muitala, ahte davvisámegielat jorgalus lea jo oalle muddui gárvvis.

Davvisámegielat mumeniid lea jorgalan Inger-Mari Aikio. Mumenvággi-ráiddu nuortalašgielat osiid fas jorgala Tiina Sanila-Aikio ja anárašgielat osiid Neeta Jääskö.

Davvisámegielat Mumenvággi-ráidu oidnogoahtá Yle TV2:žis 13.4. rájes ja ráiddu vuosttaš buvttadanáigodat lea oaidnimis maiddái Yle Areenas. Nubbi buvttadanáigodat, nappo anáraš- ja nuortalašgielat oasit, oidnojit TV:s čakčat.

“Lean háliidan bargat nu buori barggu go vejolaš”

Jorgaleaddji Inger-Mari Aikio lea vudjon mumeniid máilbmái maŋemuš beannot mánu. Mumenvággi-ráiddu jorgaleapmi leamašan sutnje dehálaš ja leage dál lihkolaš go lea geargan stuorra ja garra bargguin.

– Mun nu liikojin jorgalit daid earenomážit danin, go dieđán, ahte dat lea nu dehálaš bargu. Muittán mo mu mánná geahčai daid ođđasit ja ođđasit suomagillii ja ráhkistii daid. Danin dat lea leamašan munnje nu dehálaš bargu, go mun dieđán dan árvvu ja danin lean háliidan bargat nu buorre barggu go vejolaš, dadjá Aikio.

Aikio lea gártan smiehtadit olu sániid ja vuosttasin son čielggadiige, ahte geavahago namahusa “mumi” vai “mumen”.

– In háliidan dan ieš mearridit ja nu mun de jerren Sámi giellagáldus ja doppe sii válljejedje “mumen”-sáni. Dat lea lagabus dan álgonama ja mu mielas dat lei ortnegis, muitala Aikio.

Animašuvnna sámegielat jorgalusas leat mearridan geavahit maiddái sáni "Mumenvággi".

– Das lea geavahuvvon ovdal “Mumenleahki”, muhto mun lean válljen geavahit “Mumenvággi”. Mu mielas dat “vággi” lea dakkár mii rocke. “Leahki” lea vehá dakkár goiddas, muhto “vággi”-sánis lea eambbo ritma, dadjá Aikio.

Inger-Mari Aikio
Mumenvággi-ráiddu jorgaleapmi leamašan dehálaš bargu Inger-Mari Aikioi. Govva: Kirsti Länsman / Yle

Animašuvnna álgogiella buktá hástalusaid

Mumenvággi-ráiddu buvttadanfitnodat lea skuvlen jorgealeaddjiid animašuvnna jorgalanbargui. Sámegielat veršuvnnat jorgaluvvojit ráiddu álgogielas, mii lea eaŋgalsgiella. Aikioi stuorámus hástalus leamašange čáhkadit sámegielat cealkagiid eaŋgalsgielat replihkkaide ja njálbmelihkastagaide.

– Das leat dakkár cealkagat, mas sáhttet leat eaŋgalsgillii vihtta stávvala ja jus sámegillii njuolga jorgala, dat livččii 10 dahje 15 stávvala. De smiehtat, ahte mo don fitnet dan oatnut nu, ahte dat heive dan replihkkan, muitala Aikio.

– Dasto leamašan maiddái sánit, dego eaŋgalsgielat sátni “pudding”, de dat lea muhttinlágan bajálaš. In mun gal hutkan dasa eará sáni go dan bajálaš. Ii sáhte njuolga jorgalit, ferte hutkkat ieš maid bidjá.

Aikio ii leat dárbbašan okto buncát jorgalusain, su veahkkin leamašan giellačeahpit, geat leat lohkan teavsttaid.

– Mun lea dađistaga sádden daid teavsttaid giellačehpiide ja dat leamašan stuorra veahkkin. In leat dárbbašan jurddašit, ahte mo jus mun leange meaddán. Mun lean diehtán, ahte doppe leat dakkár čeahpes olbmot, geat lohket mu teavsttaid ja divodit ja rávvejit dakko gokko lea dárbbašan, rábmo Inger-Mari Aikio.

Muumipeikko istuu sängyllään, vieressä pieni lohikäärme.
Govva: Moomin Characters & Gutsy Animations

“Somá stoahkat gielain”

Mumenvággi-ráiddu nuortalašgielat osiid jorgalemiin ii leat vel nu hoahppu, dasgo oasit oidnogohtet easka čakčat. Jorgaleaddji Tiina Sanila-Aikio lea goit oahpásmuvvan teavsttaide ja vuordá jo, ahte beassá álggahit jorgalanbarggu.

– Bargagoađán jorgalemiin geasi ja čavčča mielde. Dat lea hui miellagiddevaš bargu ja vuorddán eanemus dan, ahte beasan stoahkat gielain. Mumenat geavahit hui olu giellagovaid, de lea somá smiehttat mo daid heivešii jorgalit nuortalašgillii, dadjá Sanila-Aikio.

Saamelaiskäräjien puheenjohtaja Tiina Sanila-Aikio
Tiina Sanila-Aikio mielas lea somá beassat stoahkat gielain. Govva: Vesa Toppari / Yle

Davvisámegielat dubbemat álget guovvamánus

Mumenvággi-ráiddu vuosttaš buvttadanáigodagas leat 13 oasi ja dat buot dubbejuvvojit davvisámegillii. Nuppi buvttadanáigodagas leat oasit seamma veardde ja dain lea ulbmil dubbet čieža anárašgillii ja guhtta nuortalašgillii. Sámediggi lea ohcamin ruhtadeami dasa, ahte olles ráidu dubbejuvvošii buot sámegielaide.

Gutsy Animations -buvttadafitnodaga ovddidanhoavda Reetta Ranta muitala, ahte jietnaneavttáriid válljen lea oalle muddui dahkkon ja dubbemat álget vel guovvamánu áigge.

– Njukčamánu lohppii galgá buot leat dahkkojuvvon, go oasithan oidnogohtet TV:s jo cuoŋománus, dadjá Reetta Ranta.

Mumenvággi-ráiddu jietnaneavttáriid ja dubbema bagadallá jietnaneavttár-bagadalli Susa Saukko. Dubbenbáddemiin galgá leat mielde maiddái sámegielat giellaáššedovdi.

Davvisámegielat Mumenvággi-ráidu oidnogoahtá Yle TV2:žis 13.4. rájes ja ráiddu vuosttaš buvttadanáigodat lea oaidnimis maiddái Yle Areenas. Nubbi buvttadanáigodat, nappo anáraš- ja nuortalašgielat oasit, oidnojit TV:s čakčat.

12.2.2020 dii. 9.30 Animašuvnna sámegielat jorgalusas leat mearridan geavahit sáni "Mumenvággi". Dan dihte Yle Sápmi maiddái geavahišgoahtá ođđasiinnis Mumenvággi-nama árat adnojuvvon "Mumenleahki" sajis.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä