Sápmi |

Raporta boaitobealguovlluid dorvvolašvuođas: Sámegielagat ožžot funet heahteguovddážiin bálvalusa sámegillii

Dát lea goalmmát raporta, mii gieđahallá boaittobealguovlluid dorvvolašvuođa. Dili buorideapmái evttohit gádjunjoavkkuid ásaheami giliide.

Bild på en telefon hållen i högerhand med nödcentralsapplikationen öppen.
Sámegielat olbmot ožžot funet bálvalusa sámegillii heahteguovddážiin. Arkiivagovva. Govva: Yle/Katarina Lind

Suoma sisministeriija lea almmustahttán raportta, mas leat čielggadan boaittobealguovlluid dorvvolašvuođa. Das bohtá ovdan, ahte sámegielagat ožžot funet heahteguovddážiin bálvalusa sámegillii. Eará hástalusaid dagahit earret eará bálvalusaid oažžun ja resursavátnivuohta.

Dorvvolašvuhtii váikkuha ovdamearkka dihte dat, ahte veahki oažžun boaittobealguvlui sáhttá bistit guhkit áiggi, danin go veahkki boahtá čoahkkebáikkis ja luottat eai leat nu buori ortnegis. Maiddái heajos digioktavuođat hehttejit bálvalusaid oažžuma boaittobealguovlluin.

Dálkkádaga rievdan dagaha maid iešguđetlágan uhkiid. Eahpečielga jagiáiggiid rievdan dagaha johtima luonddus eahpesihkkarin. Rašes jieŋat ja muohtauđđasat sáhttet hirpmástuhttit maiddái báikkálaččaid. Bivvalis dálkkiid dihte luottat sáhttet leat njaláhasat ja dálkkit, goas muoraide čoggo muohta, leat dávjjit ja dat dagaha riskkaid elrávdnjejuohkimii nuorta- ja davvi-Suomas.

Raporttas boahtá ovdan, ahte dorvvolašvuođa ovddideami hehtte earret eará kronalaš resursavátnivuohta, diehtovuođu váilevašvuođat, geográfalaš ja sosiálalaš -sierranasvuohta ja dat, makkár ja man ahkásaš olbmot guovllus orrot.

Daid lassin maid gielalaš rievttit gáibidit ovddideami. Ovdamearkka dihte sámegielagat ožžot funet heahteguovddážiin bálvalusa sámegillii.

Vihtta evttohusa dorvvolašvuođadili buorideapmái

Raporttas leat vihtta evttohusa dili buorideapmái. Dat leat resurssaid sihkkarastin boaittobealguovlluin. Daid ordnemis galgá váldit vuhtii giellavehádagaid ja sápmelaččaid rivttiid oažžut bálvalusa ja dorvvolašvuođadieđiheami materiála iežas eatnigillii.

Dan lassin evttohit lasihit boaittobealguovllus ássiid ja mátkkošteddjiid vejolašvuođaid fuolahit oktasaš dorvvolašvuođas, ovddidit ovttasbarggu boaittobealguovlluid dorvvolašvuođabarggus, buoridit dorvvolašvuođaplánema, nannet giliid servodatlaš dorvvolašvuođadoaimma ja ásahit giliide gádjunjoavkkuid.

Boaittobealguovlluid dorvvolašvuođa ovddideamis dehálaš oassi lea Hajaturva-fierpmádat, masa gullet 21 eiseváldi-, organisašuvdna- ja áššedovdidoaibmi.

68 proseantta Suomas lea boaittobealguovlu ja dát lea goalmmát raporta, mii gieđahallá dorvvolašvuođa čoahkkebáikkiid olggobealde, gos eai oro olu olbmot. Boaitobealguovlluin orru vihtta proseantta Suoma álbmogis. Árat raporttat leat almmustahttojuvvon jagis 2009 ja jagis 2014.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä