Sápmi

Riikkadási filmma tekstejedje davvisámegillii – Ohcejoga filbmateáhteris illudit, go sámegielat tekstemat eai leat ovdal leamašan filmmain

Outi Laiti
Ohcejoga ealligovvateáhter Davvenástti plánejeaddji Outi Laiti sávvá boahtteáiggis oaidnit eambo maiddái rávesolbmuid filmmaid sámegillii dahje sámegielat teavsttaiguin. Govva: Outi Laiti

Ohcejohkalaš filbmateáhtera plánejeaddji sávvá filmmaid sámegielat tekstemiid leat boahtteáiggi.

Farga Suoma filbmateáhteriidda boahtá oaidninláhkai Tunturin tarina dahjege Duoddara máinnas -nammasaš luondduealligovva. Dat lea Suoma vuosttas guhkes filbmateáhterfilbma, masa lea dahkkon davvisámegielat teksten. Filmma lea jorgalan davvisámegillii Inger-Mari Aikio.

Filmmas čájehit máŋggabealat duoddariid luonddu, duovdagiid ja elliid miehtá Sámi. Danin filbmadahkkit leat háliidan fállat filbmii maiddái davvisámegielat tekstema.

Filmma bagadalli ja nubbi buvttadeaddji Marko Röhr muitala, ahte sus leat guhkes áigodagas čanastagat Ohcejohkii ja davimus Sápmái.

– Dát lea goit olggobealolbmo muitalus. Filmmas mii muitalit, maid mátkkálaš oaidná, gullá ja vásiha. Lea hui mearkkašahtti ja gelddolaš, mo doppe olbmot, geat leat dán guovllus orron buolvvas nubbái, vásihit dán filmma, dadjá Röhr.

Ohjaaja Marko Röhr Utsjoella.
Bagadalli Marko Röhr Ohcejogas. Govva: MRP Matila Röhr Productions

Filmma duogášmuitalus vuođđuduvvá girječálli Antti Tuuri jurdagii, ahte duoddarat leat dego oađđi jiehtanasat. Röhr čálii giehtačállosa ovttas Tuuriin. Ieš filbma govvejuvvui earret eará Ohcejoga ja Giehtaruohttasa duottarguovlluin.

Filbma lea joatkka Järven tarina (sg. Jávrri máinnas) ja Metsän tarina (sg. Meahci máinnas) -luonddufilmmaide, main guovddážis lea Suoma čáppa luondu.

Suoma davimus filbmateáhteris illudit

Ohcejoga filbmateáhter Davvenásti lea okta dain Suoma teáhteriin, gos Duoddara máinnas -ealligova beassá oaidnit ovddalgihtii. Ieš vuosttasčájálmas lea easkka guovvamánus.

Teáhterplánejeaddji Outi Laiti muitala, ahte sii leat guhká bargan dan ovdii, ahte maiddái sámegielat sisdoallu váldojuvvošii vuhtii Suoma filbmabuvttadeamis.

– Dat diehtu, ahte dán filmmas bohtet leat davvisámegielat teavsttat, bođii maiddái midjiide áibbas fáhkkestaga. Sámegielat teavsttat eai vel oidno. Leat bargan dan ovdii, ahte olbmot dihtet ja oidnet, ahte mis lea dárbu sámegielat filmmaide, dadjá Laiti.

Tunturin tarina -elokuvan saamenkielinen juliste
Dákkár lea Duoddara máinnas -filmma sámegielat poster. Govva: MRP Matila Röhr Productions

Jahki 2020 lei hui erenomáš Davvenásti-teáhterii, go diibmá čájehedje oktiibuot golbma sámegielat filmma. Chihiro ilmmiid gaskkas, Jikŋon 2 ja Aamu stuorra liidni geasuhedje olu Ohcejoga filbmaverddiid.

Ohcejoga filbmateáhter lea čájehan filmmaid jagi 2017 rájes. Suoma stuorra filbmateáhterat leat stuorábut, go Ohcejoga smávva teáhter, muhto das lea hui dehálaš rolla, oaivvilda Outi Laiti.

– Lea duođai erenomáš, ahte leat beassan čájehit juobe golbma sámegielat filmma jagis. Jos buohtastahttá olles jagi galledeaddjimeriide, juohke goalmmát kunddar finai mis geahččamin sámegielat filmma. Dákkár filmmaide lea olu jearalmas min guovllus.

Otná beaivvi rádjái Ohcejoga teáhteris eai leat leamašan vásáhusat sámegielat tekstemis. Outi Laiti muitala, ahte teáhterii goit vurdet sámegielat filmmaid oaidninláhkai.

– Máhcahat lea álo hui positiivva ja sámegielat filmmaid háliidit oaidnit. Dát ovdáneapmi lea nu buorre, ahte suopmelaš filmmaide lea boahtimen dákkár nuppástus teavsttaid oasil. Boahtteáiggis sávan, ahte mii oaidnit rávesolbmuid filmmaid maid sámegillii dahje sámegielat teavsttaiguin. Dál mii leat oaidnán dušše olles bearraša ja mánáid filmmaid.

Bagadalli háliida boahtteáiggisge bálvalit maid sámegielagiid

Buvttadeaddji Marko Röhr lea ieš guovttegielat birrasis eret, ja sutnje lea dehálaš, ahte olbmot besset oaidnit ealligovaid iežaset gillii. Suoma filbmabuvttadeamis goit váilot ruhtadangáldut.

– Ádden, man dehálaš iežas giella lea ja mo muitalusat rahpasit iežas eatnigillii. Lea váivi, ahte mis eai leat ruhtadanreaiddut Suomas, muđui mii sáhtášeimmet dahkat maiddái dubbemiid. Dákkár filmmas, mas lea muitaleaddji, dubben ii livččii nu stuorra ruhtaráigi go veardida vaikko dasa, go iešguđet rollaid galggašii dubbet, muitala Röhr.

Kilpisjärvi auringonlaskussa.
Filbma govvejuvvui earret eará Gilbbesjávrris. Govva: Kristiina Johansson / Matila Röhr Productions

Duoddara máinnas galggai vuos čájehuvvot vuosttas háve juo diibmá, muhto korona dihte vuosttaseahket maŋŋonii. Röhr lea ilus, ahte ná geavai: sámegielat tekstemat gerge áiddo ovdal vuosttasčájáhusaid gárvánit. Su niehkun lea dubbet maiddái ieš filmma ollásit sámegillii.

– Teksten lea unnimus, masa mis gal lea juo geatnegasvuohta. Seamma láhkaihan filmmain leat Suomas maid ruoŧagielat tekstemat, ja nu galggašii leat buot Suomas hállojuvvon virggálaš gielaid oasil, oaivvilda Röhr.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä