Sápmi

Ruskaseahkka johtá Sámis measta bealle Suoma čađa ovdalgo dan boldet – lihkká Lappii ii gánnit huksehit iežas ruskkaid boaldinlágádusa

Roskapussin matka Näätämöstä Ouluun kartalla
Ruskaseahkka mátkkošta 700 kilomehtera Njávdámis gitta Oului. Govva: Lasse Isokangas / Yle

Go Sámis ássi olbmo ruskaseahkka galggašii rievdat energiijan ja dáluid liggejeaddjin, de dat šaddá johtit mealgadis mátkki.

Go Sari Sirkeinen buktá ruskaseahka ruskalihttái Njávdámis lahka Norgga rájá, de iiba árvit, makkár mátkki seahkka johttá ovdalgo olle dohko gosa galgá.

– Ferten mieđihit, ahte in gal dieđe inge leat beroštan čielggaditge. Lean gullan šláddariid, ahte guhkás luonit mannet, dadjá Sirkeinen.

Go gullá gosa su ruskaseahkka johttá, de hirpmástuvvá.

– Orru gal ártet, ahte nu guhkás dolvot ruskkaid. Iigot eará jierpmálaš čoavddus gávdnošii, smiehttá Sirkeinen.

Sara Sirkeinen seisoo kuvassa
Sari Sirkeinen lea moadde jagi ássán Njávdámis ja dan áiggis luniid sirrenvejolašvuođat leat guovllus lassánan. – Dat leamašan gal positiivvalaš ovdáneapmi. Áidna maid váillahivččen lea čoagginbáikki biobázahusaide, dadjá Sirkeinen. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sirkeinen ruskaseahkka johtá Njávdámis gitta Oului, vádjit 700 kilomehtera mátkki. Vuosttas orustansadji seahkas lea Avvilis.

– Avvilis dáid ruskkaid sirrejit vel dárkileappot. Seahkalasbázahusat, metállat ja glásat mannet iežaset lihtiide, čilge bázahusbiillavuoddji Jouni Kanniala.

Lapecon jäteasema
Njávdáma ruskkaid dolvot vuos Avvila bázahusstašuvdnii, gos ruskkaid fievrridit Oulu ruskkaidboaldinfápmolágádussii. Govva: Vesa Toppari / Yle

Lappilaččaid ruskkain sáhttet ligget duháhiid dáluid

Máŋgga čuođi kilomehtera maŋŋá ruskaseahkka olle Oului, gos dan boldet. Juohke árgabeaivvi Oulu Laanila ruskkaidboaldinfápmolágádussii bohtet Lappis sullii 200 tonna ruskkat boaldinláhkai. Dáppe maiddái njávdánlaš Sari Sirkeinen ruskaseahkka rievdá energiijan ja šleađgan.

– Dát báiki čohkke Davvi-Suoma luniid ovtta sadjái, gos daid sáhttá gieđahallat govttolaš hattiin. Dáná oažžut materiálaid atnui ja dain energiija, muitala Oulun Energia -energiijafitnodaga hoavda Heikki Harju-Autti.

Jus dán boaldinfápmolágádusa olles buvttadeami geavahivčče dáluid liggemii, de ruskkaid boaldimiin sáhtášii ligget juobe 15 000 dálu. Áli lea goit buoridanmunni juohke áššis.

– Ain leat muhtun ruskkat, maid eat baste vel rievdadit energiijan. Mii fertet ain ohcat ođđa vejolašvuođaid dasa, ahte basttášeimmet ávkkástallat áibba buot ruskkain.

Roskapusseja jäteasemalla
Boaldindohkálaš bázahusat boldojuvvojit energiijan. Govva: Vesa Toppari / Yle

Dan eai bastte rehkenastit man olu ovtta ruskaseahkka doalvun Njávdámis Oului máksá. Sihkkar lea dušše dat, ahte fievrredeapmi ii leat nuvttá.

Vaikko njávdánlačča ruskaseahka mátki lea dál guhkki, lihkká Lappii ii gánnit hukset iežas ruskkaidboaldinbáikki.

– Mis bohtet nu unnán ruskkat, ahte daid dihte ii gánnit huksehit boaldinbáikki. Oului doalvun lea hálbbimus molssaeaktu. Bázahusaid boaldin lea divrras danin, go dan galgá dihto njuolggadusaid mielde dahkat. Go luniid boaldá, nuoskkit eai oaččo boahtit eret biippus, čilge bázahusfuolahusfitnodat Lapeco doaimmajođiheaddji Osmo Aikio.

Osmo Aikio seisoo jäteaseman edessä
Láhka mearrida, mo luniid galgá boaldit ja danin lea divrras, čilge Lapeco doaimmajođiheaddji Osmo Aikio. Govva: Vesa Toppari / Yle

Lapeco-gieldaovttastupmi lea nu stuoris, ahte gokčá viđádasa Suoma viidodagas. Lapeco doaibmanguovllus álge boalddihit ruskkaid jagis 2015. Bázahusfuolahuslága leat ođasmahttimin ja dat mearrideš mo boahttevuođas Lappis luniid sirrejit.

Divvojuvvon 17.11. dii. 9.14 Sari Sirkeinen namma.

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä