Sápmi |

Ruvkelága ođastus juohká oaiviliid – "Dahka duššin váidaleami"

Ruvkeláhkii leat geasset boahtan golledoidimii guoski ođastusat. Lappi golleroggiid lihtu doaimmajođiheaddji lea duđavas, Sámedikki ii.

Video: Mášengolleroggan Leammis.

Ruvkeláhkii leat boahtán geasset nuppástusat mat gusket golledoidima. Láhka bođii fápmui 1.7. Nuppástusain lasihit golledoidima váikkuhusaide ráhkkaneami ja sihkkarastet golledoidinkultuvrra seailluheami.

Lappi golleroggiid lihttu doaimmajođiheaddji Kai J. Rantanen lea duđavaš.

Lappi golleroggiidlihttu doaimmajođiheaddji Kai J. Rantanen.
Govva: Vesa Toppari / Yle Sápmi

– Ruvkelága ođastus mas rievdaduvvui iešalddes dušše golbma sáni olles stuorra ruvkelágas. Iihan dás sáhtte leat eará go duđavaš, ahte lea veahá álkit vuoigŋat golleroggiin dan beales, muhto eandalii ámmátlaš golleroggan lea ain dárkilit ráddjejuvvon. Dan ovddit ruvkeláhkarievdadusa maŋŋel lea boahtán čavga čáhceláhka ja vel čávgaset birasláhka, de gal das lea vel buoridanmunni, ahte ámmátgotti dahje ámmát sáhtálii ovdánit ja bissut eallásin, Rantanen muitala.

Son muitala, ahte ieš golledoidi bargui láhkaođastus ii váikkut motge, muhto lagamustá lohpasykla guhkideapmái, mii lea eanet riika hálddahusa bargan normmaid burgima.

Doidima sáhttá álggahit váikko lobis livčče rievdanohcamat dahje váidagat mannamen

Dorvvolašvuohta- ja kemikáladoaimmahat Tukesa bájidárkkisteaddji Pasi Molkoselkä muitala, ahte ođđa lágas lea golledoidima joatkkalohpi guhkkon. Ovdal joatkkalohpi mieđihuvvui eanemustá golmma jahkái ja ođđa lágas dan sáhttá mieđihit eanemustá logi jahkái.

Govva Tukesa bajitdárkkisteaddji Pasi Molkoselkäs.
Tukesa bajitdárkkisteaddji Pasi Molkoselkä. Govva: Priváhta.

Láhkarievdama maŋŋel ruvkeeiseválddit sáhttet mieđihit lobi golledoidimaálggaheapmái goaivvuin guovllus, gos leat ovdal doidán golli, váikko lohpemearrádusas livčče rievdanohcamat dahje váidagat mannamen. Doaimma álggaheapmi ii goittotge daga rievdadanohcama duššin. Golledoidi galgá máksit dáhkádusa mii dorvvasta dan, ahte guovllu sáhttá ordnet fas dillái mas guovlu lei ovdal doidima. Mášenroggamii gáibiduvvo lassin maiddai biraslohpi.

Kullanhuuhdontaa vaskoolilla
Govva: YLE / Antti Eintola

– Golledoidi addá min mearridansihkkarastinmávssu, mainna dáhkiduvvo dat, ahte guovllu sáhttá máhcahit ruvkelága mielde dillái mas dat lei ovdal doidima, jus doaibma ii sáhtege álgit, muitala Tukesa bajitdárkkisteaddji Pasi Molkoselkä.

Maiddai golledoidima viidodat lea sturron. Ovdal viidodat oaččui leahkit eanemustá vihtta hektára go dál dat oačču leahkit eanemustá čieža hektára.

Ođđa rievdadus duššindahká váidinrievtti oaidná Sámedikki

Sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio oaidná, ahte ođđa rievdadus dahká váidinrievtti duššin.

Tiina Sanila-Aikio
Govva: Vesa Toppari / Yle

– Jus lohpeeiseváldi ii váldde daid vuhtii, baicce mieđiha visot lobiid ja vel mieđiha lobi álggahit doaimma váidagiin fuolatkeahttá, de gal dat lea čielggas, ahte golleroggama váikkuhusaid dihte dat maid dahká duššin váidaleami go doaibma lea juo álgán váikkuhit iige daid váikkuhusaid sahte dan maŋŋel šat jávkkadit, vaikko lobi gomihivččiige, Sanila-Aikio muitala.

Sanila-Aikio oaidná, ahte nuppástusat heajudahttet dála dili, go lobit mieđihuvvojit guhkit áigái ja stuorit guvlui, váikko dáláge dilis váikkuhusat eai leat dutkojuvvon ruvkelága gáibádusaid mielde.

– Nuppástusaid boađus leage fal diet, ahte ruvkeeiseváldi ii dárbbaš dávjá gieđahallat ohcamušaid eaige dat čoavdde váttisvuođaid sámiid rivttiid dorvvasteami ektui. Geasge ii leat diehtu das, iige oktage árvvoštala dan leatgo muhtin guovlluin juo dakkár dilli,  ahte golleroggan ovttas eará eanangeavahemiin lea juo šaddadan dili ahte rogganlobiid eai sáhtaše šat mieđihuvvot vai sámiid rievttit sáhttet vel ollašuvvat, dadjá Sanila-Aikio.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä