Sää´mjânnam |

Sääʹmǩiõllsa ǩiõlltuâjjlai da jååʹrǥlõttji mieʹrr puârran meälǥžet – Terhi Harjust nuʹbb nuõrttsääʹmǩiõllsaž auktorisâʹsttum jååʹrǥlõʹtti

Pâi hääʹrves sääʹmǩiõllsaž čõõʹđtad auktorisâʹsttum jååʹrǥlõʹtti tuʹtǩǩõõzz.

Terhi Harju ja saamenkielilaki.
Sääʹmǩiõll-lääʹǩǩ õõlǥat še kääzzkâʹstted säääʹmǩiõlin. Terhi Harju vuârdd, što auktorisâʹsttum jååʹrǥlõʹtti tuʹtǩǩõõzzâst leʹčči jeänab äuʹǩǩ suʹnne tuâjain. Govva: Sara Wesslin / Yle


Nuõrttsääʹmǩiõllsa ǩiõljååʹrǥlõʹtti vuäitt laʹšǩǩeed kueiʹt ǩiõđ sooʹrmivuiʹm, da nuʹt še auktorisâʹsttum jååʹrǥlõʹtti mieʹr. Peʹce pâi kueiʹtin sooʹrmin.

Terhi Harju lij õhtt hääʹrves nuõrttsääʹmǩiõllsaž jååʹrǥlõttjin. Ââʹn son lij čõõđtam še auktorisâʹsttum jååʹrǥlõõtti tuʹtǩǩõõzz, nuʹbben nuõrttsäʹmmliʹžžen obb maailmest.

– Mon haaleem tõn čõõʹđted tõnʼt ko teʹl čâhcca ko tõõzz õõlǥi iʹlmmtõõttâd, jiõm leämmaž veâl aivv snäätnai što måkkam tuâjaid mon ääiǥam tuejjeed taʹnni. Teʹl čâhcca oummu mainste jiânnai tõn pirr što lij pâi õhtt auktorisâʹsttum jåårǥlõʹtti nuõrttsääʹmǩiõlâst, nuʹt kâlʹhan tõt leʹčči šiõǥǥ, ko pâi leʹčči jeänab, särnn Harju.

Terhi Harju on toinen koltansaamenkielinen auktorisoitu kääntäjä.
Terhi Harju lij ouddâl tuejjääm ǩiõlltuâjjliʹžžen, leâša haaʹlii jååʹrǥlõʹtti tuʹtǩǩõõzz tuâjai vuäǯǯmõõžž diõtt. Govva: Sara Wesslin / Yle

Sääʹmǩiõllsa jååʹrǥtõõzzid lij juõʹǩǩ neäʹttel tarbb

Autorisâʹsttum jåårǧlõʹtti jååʹrǥlâtt veeʹrǥlaž ääʹššǩiiʹrjid, mâʹte lääʹǥǥlânji ââʹnteei vuõiggsi tuʹmmstõõǥǥid.

Kuuitâǥ näkkam ääʹššǩeeʹrj pueʹtte jååʹrǥlamnalla pâi hääʹrveld.

Nelljǩiõllsaž Aanar kåʹdd lij jååʹrǥlõttji juõʹǩǩ neäʹttel ääʹššlaž. Seʹst lij õõlǥtemvuõtt iʹlmmted da kuulted kååʹdd aaʹšši pirr koolmin sääʹmǩiõlin. Nuõrttsääʹmǩiõllsa jååʹrǥtõõʹzzin lij tarbb.

Anne-Mari Kalla Inarin kunnan viestinnästä.
Govva: Sara Wesslin / Yle

Aanar kååʹdd saakktem- da õhttsažtuâjj-jååʹđteei Anna-Marie Kalla mušttal, što sij taarbše obb ääiʹj õinn jeänab sääʹmǩiõlin teeʹkstid. Ouddmiârkkân vuäŋkõs tuâjjpäiʹǩǩiʹlmmtõõzz da jeeʹres kuultõõzzid seʹst feʹrttai tuejjeed še säämas.

– Kâʹl tõt lij aivv juõʹǩǩ neäʹttlaž tuâjj da meeʹst šiõǥǥ õhttsažtuâj sääʹmteeʹǧǧ jååʹrǥlõʹttjivuiʹm. Tuõʹđi puârast pueʹtte jååʹrǥlõõzz. Siõmnna lij leämmaž vaiggâdvuõtt: måtmešt tõk pueʹtte mâŋŋlest. Leâša tõt lij še meeʹst ǩidd, što meeʹst feʹrttai iʹlmmted peiʹvvmieʹrr pueʹrin ääiʹjin da tâʹl jååʹrǥlõʹtti lij iʹlmmtam jos feʹrttai jeeʹres jååʹrǥlõʹttjest kõõččâd, mušttal Anna-Marie Kalla.

Takai jååʹrǥtõõzzid vuäitt tuejjeed juõʹǩǩkaž

Kalla mieʹldd Aanar kååʹddest haaleet tuejjeed jeänab koolmin sääʹmǩiõlin da päʹlǩǩeed jeänab sääʹmǩiõllsa oummu tuõʹjju.

Son lij še rämmai, ko Sääʹmmest lie jeeʹresnallšem tuâjaid alttuum tõn ouʹdde, što sääʹmǩiõllsa tuâjjlaid da jååʹrǥlõʹtti lie õinn jeänab.

– Kuâsttai, što tät lij losses tuâjj da aaibâs jiijjâsnallšem ämmatsueʹrǧǧ. Leäm vuäinam, mäʹhtt ouddmiârkkân nuõrttsääʹmǩiõllsain lij måtmešt sami jiânnai tuâjjnueʹđđ da tuâj riʹjttai. Leäm še fiʹttjam, što sââʹjj lij pueʹrneʹmmen. Lie haʹŋǩǩõõzz, mõin vuäǯǯap Sääʹmme jååʹrǥlõʹtti, särnn Kalla.

Saamenkieli laki velvoittaa kuntia ilmoittamaan kolmelle saamenkielelle.
Ouddmiârkkâl vaaleeʹǩǩ pohtt jiânnai jååʹrǥlâʹttemtuâj sääʹmǩiõllsaid. Govva: Sara Wesslin / Yle

Takai jååʹrǥtõõzzid ij taarbâš tuʹtǩǩõõzz, håʹt auktorisâʹsttum jåårǥlõttjid lij še õinn tarbb. Näkkam tuʹtǩǩõs lij kuuitâǥ miârkk tõʹst, što jååʹrǥlõʹtti silltâd tuâjas. Jeäʹrben nuõrttsääʹmǩiõlâst lij occanj ǩiõlltuâjjla.

–Tuâj lij jiânnai, tõn jåårǥlâʹttemtuâj da tuâjjlaid lij tarbb ođđ jååʹrǥlõttjid. Šiõǥǥ pieʹll lij što tõn vuäǯǯ tuejejed jiõčč rääuhâst. âʹn lie jeänab da jeänab oummu ǩeäk veäǩǩte tõi aaʹššivuiʹm. Nuʹt iʹlla teänab nuʹt õhttu mâʹte ouddmiârkkân leäi vitt eeʹjj täsʹt, särnn Harju.

Varrasamosat: Sää´mjânnam

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä