Sápmi |

Sámeaktivisttat deaivvadedje zapatisttaiguin Deanuleagis: "Mis lea olu maid oahppat sis"

Vahkuloahpa áigge Sámis lea sáhttán deaivat Meksiko eamiálbmogii gullevaš zapatisttaid. Sii leat guldalan, oahppan ja juohkán vásáhusaid sámiiguin.

Zapatistien Journey for life -delegaatio vieraili Suomen Saamenmaalla syyskuussa 2021.
Sámeaktivisttat čájehedje solidaritehta zapatistagussiidasaset Deatnogáttis. Govva: Ozomatli / Armadillo Collective Finland

Zapatisttat leat vahkuloahpa áigge galledan Sámis ja oahpásmuvvan sámiide. Sin mátki Sámis lea oassi sin Journey for life -tuvrras Eurohpás. Eurohpá delegašuvnnas leat oktiibuot 170 zapatistta ja viđas sis gallededje Sámis.

Zapatistalihkadus lea politihkalaš lihkadus Meksikos. Dan ulbmilin lea ovddidit eamiálbmot zapatisttaid iešmearrideami, ja sii leatge ieža ordnen ovdamearkka dihte servodaga skuvlema, bolesa ja dearvvašvuođafuolahusa.

Dál sii háliidit oahpásmuvvat iešguđege guovlluide Eurohpás ja oahppat, mo dáppe eallit, ja doalvut dán oahpu ruovttoluotta sin giliide.

Helga West
Helga West lea leamaš koordineremin zapatisttaid mátkki Sámis. Govva: Vesa Toppari / Yle

Sápmái zapatisttat háliidedje mátkkoštit vai sáhttet gulahallat eará eamiálbmogiiguin ja oahppat ja juohkit vásáhusaid. Sámit leat ovdamearkka dihtii muitalan sidjiide, mo dáppe seailluhit ja doalahit árbevieruid ja kultuvrra buolvvas bulvii ja makkár ealáhusat iešguđege guovllus leat.

Zapatisttat háliidit deattuhit, ahte sámit eai galgga vuollánit, vaikko eiseválddit eai guldalivčče sámiid eaige attáše sámiide vejolašvuođa suodjalit ja seailluhit iežaset eatnamiid.

Sámiid ja zapatisttaid ovttastahttá bargu bealuštit iežaset eallinvuođu

Sámeaktivisttat Helga West ja Áslat Holmberg leigga mielde koordineremin zapatisttaid Sámi mátkki Deanuleahkái.

Holmberg muitala, ahte go zapatistaguossit jovde Njuorggámii, sii oahpásmuvve nuppiidasaset ja juogadedje iežaset áššiid. Lávvordahkii sii ledje bovden eanet olbmuid deaivvadit zapatisttaiguin.

Aslak Holmberg taustanaan Rastigaisan tunturialue.
Áslat Holmberg oaivvilda, ahte sámiid ja zapatisttaid ovttastahttá bargu bealuštit iežaset eallinvuođu. Govva: Vesa Toppari / Yle

Holmberg dadjá, ahte sámiid ja zapatisttaid ovttastahttá bargu bealuštit iežaset eallinvuođu, kultuvrraid, gielaid ja suodjalit guovlluid olggobeale fámuin.

– Sis lea hui ovdánan dat báikkálaš hálddašeapmi, de mun jáhkán mis lea olu maid oahppat sis, ahte mo sáhttá báikkálaš dásis bargat min rivttiid ektui ja mii lea buorre vuohki hálddašit daid guovlluid.

Guldal maid Áslat Holmberg muitalii bearjadaga áššis. Jietna: Sáárá Seipiharju / Yle

Helga West illuda, go lea beassan oahpásmuvvat zapatisttaide. Su beroštahttá earenoamážit zapatisttaid iešmearrideapmi ja jurddašanvuohki soabadallamis.

– In dieđe, ahte geat earát eamiálbmotmáilmmis livčče dolvon dan iešmearrideami nu guhkás go zapatistat. Galhan dat lea hui miellagiddevaš. Mun jáhkán mii sámit oahppat sis hui olu.

Zapatisttat leat iežaset reivviin dadjan earret eará, ahte sii eai vuordde ándagassii átnuma Spánska stáhtas, mii vikkai koloniseret sin 500 jagi dassái, čilge West.

– Danin go Spánska ii lihkostuvvan das maid dat vikkai. Dat orru hástimen dákkár dihto jurdagiid soabadallamis, guorahallá West.

Guldal maid Helga West muitalii bearjadaga zapatisttain. Jietna: Sáárá Seipiharju / Yle

Beaivvi ságaid ja Yle Ođđasiid Sámis sáhtát maid guldalit Yle Areenas.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä