Sápmi |

Sámedáiddárat mielde árktalaš riikkaid dehálamos dáiddadáhpáhusas – "Sámedáidda lea dálá dáidaga njunnošis"

Davviriikkaid dehálamos dáiddadáhpáhusas oaidnin láhkai earet eará eanodatlaš Maarit Magga installašuvdna, mainna son hukse dialoga iežas ja eatnis ednorohkki gaskkii.

Arctic arts summit
Maarit Magga muitaleamen installašuvnnastis geahččái. Govva: Janne Jakola / Arctic Arts Summit

Roavvenjárgii leat čoahkkanan 450 dáiddasuorggi ámmátolbmo Arctic Arts Summitii, mii lea árktalaš riikkaid dehálamos dáiddadáhpáhus. Dáhpáhus álggii vuossárgga ja dat bistá gaskavahku rádjai. Dán jagi temán lea "Árktalaš guovlu bistevaš dáidda- ja kulturpolitihkka laboratorian".

Eanodatlaš Maarit Magga, nappo Heaikk'Ovllá Ovllá ja Iisk'Ándde Ánne Máret, lea okta sámedáiddáriin, guhte oassálastá dáhpáhussii. Son lea huksen installašuvnna "Lupaus – Muitalus Mánnávuođa Markkajogas, in memoriam Tuomas Aslak Näkkäläjärvi 1905–1987".

– Mun in rievtti mielde diehtán manin mun dan gohčodivččen, ahte leago dat dáidda, installašuvdna, duodji vai mii, go das leat máŋga oasi. Duodji lea dieđus vuođđun, muhto das leat maid guokte gova ja dakkár installašuvdna, muitala Magga.

Magga installašuvdna lea oassin "Fringe"-čájáhusa, mii gieđahallá dialoga. Maarit Magga lea huksen iežas installašuvnnas dialoga iežas, ja eatnis edno Ásllaga, gaskkii.

– Mun ledjen nu nuorra go Ásllat jámii, ahte in mun dieinna lágiin oahpásmuvvan suinna, ahte makkár son lei olmmožin. Lean gullan hui olu muitalusaid sus, ja dan mu installašuvnnas leage váldofáddán su ráhkisvuođa muitalus. Son galggai náitalit, muhto ii goassege šaddan náitalit. Moarseávdnasat gal ledje, muhto dat eai goassege boahtán. Lean vehá guorahallan, ahte mot dat nieges lea geavvan.

Maarit Magga installašuvdna
Njálggesbáhpárat muitalit das, go Maarit Magga eatni eanu lávii buktit sutnje njálgáid go finai márkanis. Govva: Maarit Magga

Dán installašuvnnas leat máŋggalágan detálljat, ovdamearkka dihte njálggesbáhpárat ja násteboalut.

– Juohke detáljas lea duohken juoga manne lea nu, dat eai leat dušše soaittáhagas. Lei somá gullat daid olbmuid árvalusaid, ahte mii dat jur lea. Dáiddabarguhan galgá leat dakkár, ahte dat guođđá vehá gažaldagaid, boagusta Magga.

Maarit Magga lea dovddus duojár, muhto dál son lea doavttirgráda studeanta, ja stuđere dáidaga

– Mu geasuha hui olu doalvut duoji ovddos guvlui ja vehá bargat eará ládje. Mus álohii boahtá leat duodji vuođđun, muhto jáhkán iežan boahttevuođas vehá viiddidit dan, ahte mainna lágiin mun buvttan dan ovdan.

Sámedáidda oidno Suomas ja máilmmis

Arctic Arts Summit -čájáhuskuráhtor, dáiddár ja dáiddasuorggi oahpaheaddji, Maria Huhmarniemi oaivvilda, ahte sámedáidda lea dálá dáidaga njunnošis Suomas. Dat oidno maiddái Arctic Arts Summit -dáhpáhusa prográmmas.

– Dan lassin ahte sámedáidda lea oidnosis dáppe, de dat oidno maid eará láhkai Suomas; Outi Pieski ovddasta Suoma Venezia Biennálas, ja Marja Helander, okta njunuš dáiddáriin ja kuráhtoriin Suomas, doaibmá dán Mäntä govvadáiddavahkuid kuráhtorin, namuha Huhmarniemi.

Maarit Magga lassin báikki alde leat sámedáiddárat Anders Sunna, Gunvor Guttorm, Inga Påve Idivuoma, Inka Kangasniemi, Laila Susanne Kuhmunen, sihke duojárat Rauna Vieltojärvi, Jouni S. Laiti ja Anniina Turunen. Sin lassin báikki alde leat vel nákkosgirjedutki Áile Aikio, Sámi internášunala filbmainstituhta filbmakonsuleanta Liisa Holmberg, Sámi filbmaguovddáš Skábma plánejeaddji Tarja Porsanger ja Riddu riđđu -festiválajođiheaddji Sandra Marja West.

Arctic Arts Summit ordnejuvvui vuosttas geardde jagis 2017 Harstadas, Norgga bealde. Dáhpáhus ordnejuvvo juohke nuppi jagi ja árktalaš riikkain leat ordnejeaddjivuorut . Dán jagáš dáhpáhusa suodjaleaddjin lea Suoma dásseválddi presideanta Sauli Niinistö.

Lassedieđut dáhpáhusas gávdnojit Lappi universitehta siidduin. Eanáš oassi čájáhusain lea oaidnin láhkai olles geasi.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä