Sápmi |

Sámediggenjunnožat Deanu soahpamušas: "Morašlaš beaivi" – Guolástangottit smiehttamin gosa váidit Deanu soahpamušas

Suoma ja Norgga sámedikkit leat behtton go stáhtat leat dohkkehan Deanu guolástussoahpamuša, ja áigotge ohcat veahki duopmostuoluin. Ohcejoga girkosiidda guolástangotti ovdaolmmoš Mika Aikio muitala, ahte maiddái guolástangottit leat smiehttamin váidit Deanu soahpamušas.

Deanu fanas
Govva: Vesa Toppari / Yle

Suoma ja Norgga sámedikkit leat maŋŋebárgga almmuhan oktasaš dieđáhusa, mas sii celket, ahte maŋŋebárga lei morašlaš beaivi.

Norgga Stuorradiggi lea dohkkehan evttohuvvon Deanu guolástansoahpamuša Sámedikki nana ja čielga vuostálastimis fuolakeahttá, celket dieđáhusas. Sámedikkit oaivvildit, ahte soahpamušas ii leat báikkálaš- iige sámeservodagaid doarjja ja dat rihkku sámiid olmmošvuoigatvuođaid mearkkašahttiláhkai.

Sámedikkit čállet, ahte sii leat garrasit behtton Suoma ja Norgga ráđđehusaide ja álbmotlaš parlameanttaide ja maiddái dasa, ahte dain váillui dáhttu ja jáhkku gávdnat politihkalaš čovdosa áššái, nu ahte livčče gullan Sámedikkiid ja sámeservošiid, geaid ášši guoská.

Suoma ja Norgga sámedikkit áigot dál ohcat veahki duopmostuoluin. Dieđáhusas čállo, ahte dan dihtii ášši boahtá čovdojuvvot Norgga ja Suoma duopmostuoluin, ja juridihkalaš perspektiivva dáfus sámedikkit leat sihkkarat, ahte sámiid olmmošvuoigatvuođat bohtet loahpas leat guovddážis. Dán sáhttá geahččat máŋggaláhkai ráđđehusaid eahpelihkostuvvamin, go dat eai lihkostuvvan gávdnat čovdosa politihkalaš vuogádagaid bokte, čuoččuhit sámedikkit.

Sámedikkit bivdet máilmmiviidosaččat doarjaga riikkaidgaskasaš organisašuvnnain ja eamiálbmotvieljain ja -oappáin joatkin dihtii dáistaleami Deanu guolástansoahpamuša vuostálastima dihtii.

Sanila-Aikio: "Mii bivdit riikkaidgaskasaččat veahki"

Suoma sámedikki ságadoalli Tiina Sanila-Aikio muitala, ahte sámedikkit suoma- ja norggabealde leat ovttasoaivilis Deanu soahpamuša loahppabohtosa birra, mii lea dál meannuduvvon sihke stuorradikkis ja riikkabeivviin.

– Dás ovddosguvlui mii joatkit buriin ovttasbarguin ja dashan lea gažaldat das, ahte mii bivdit riikkaidgaskasaččat veahki ja čalmmusteapmi dan sámi dillái, mii lea dál ihtán dán Deanu soahpamuša oktavuođas.

Sanila-Aikio mielde Suoma bealde leat vel ráđđádallamat ovdamearkka dihte Meahcceráđđehusain Deanu oalgejogaid birra.

Áššedovdiin lea hállu veahkehit

Sanila-Aikio lohká, ahte dehálamos ášši dál lea raporteret dili birra riikkaidgaskasaš orgánaide ja álgit ovttas ohcat vejolas geainnuid movt ovdánit.

Son muitala maiddái, ahte lea oaidnan sosiála medias, ahte áššedovdiin lea hállu veahkehit.

– Riikkaidgaskasaš áššedovddit leat juo fállan veahki ovttaskas olbmuide, ja leage gažaldat, ahte riekteoamasteaddjit leat guovddašrollas das. Sámedikkit guktuin beliin joga dorjot dáid ovttaskas olbmuid ja bivdosearvošiid.

– Jus obalohkái geahččat, de dat soahpamuš rihkku sápmelaččaid olmmošvuoigatvuođaid, son vel lasiha.

Guolástangottit smiehttamin gosa váidit Deanu soahpamušas

Ohcejoga girkosiidda guolástangotti ovdaolmmoš Mika Aikio muitala, ahte guolástangottit leat váldán vuostá Deanu soahpamuša dohkkeheami bávččas mielain.

– Behtton garrasit, son govvida dovdduid.

Ohcejoga olbmuidge jurdagiin lea Aikios čielga govva.

– Gal dat leat viehka, oažžu dadjat, leat suhttan! Ahte ná olbmuid opmodaga rihkkut!

Mearrádusaid maŋŋá jahkká buorimussan deaivvadit ovttas Deatnogátte guolástangottiiguin.

– Galggašii dieđus dan maŋŋá buot dat Deatnogátti guolástangottit čohkkejit, ja smiehttat mo ovddosguvlui, gosa álgit váidit ja nu ovddosguvlui.

Vel ii Aikio máhte dadjat, gosa livčče áigumus váidit.

– Das ii leat vel bargon mearrádus, okta livčče ON dahje EU-komišuvdna, son smiehttá.

Lea goit olu bargu vel, ovdal sáhttá mearridit gosa váidit.

– Gártá smiehttat garrasit, mii lea dat buorimus geaidnu, dadjá Aikio.

Varrasamosat: Sápmi

Váldoođđasat

Varrasamosat

Muualla Yle.fi:ssä